Nông nghiệp miền Tây nỗ lực chuyển đổi xanh

Biến phụ phẩm thành tài nguyên

Chị Châu Thị Nương - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Tà Đảnh (xã Cô Tô, tỉnh An Giang) - cho biết, An Giang là địa phương có diện tích sản xuất lúa đứng đầu cả nước. Tuy nhiên, thời gian qua, rơm rạ thường bị vứt bỏ dưới kênh hoặc đốt, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường. Sau thời gian học hỏi kinh nghiệm từ các trường đại học, viện nghiên cứu… các thành viên của HTX đã tận dụng rơm rạ, thân cây rau màu, trấu, cám để trồng nấm dược liệu tuần hoàn khép kín. Theo đó, các phế thải nông nghiệp được phối trộn làm phôi giống, cấy meo, tạo ra giá thể nuôi trồng các loại nấm mối đen, bào ngư, đông trùng hạ thảo, linh chi tai to, trong đó nấm mối đen là sản phẩm chủ lực của HTX. Tất cả các loại nấm được trồng theo quy trình khép kín, không sử dụng phân bón hay thuốc trừ sâu, đảm bảo hương vị thơm ngon, ngọt, giòn tự nhiên, nên được thị trường ưa chuộng.

Ông Lê Minh Hoan - nguyên Phó chủ tịch Quốc hội - trao đổi với cán bộ hội nông dân các xã trên địa bàn TP Cần Thơ về phát triển xanh và chuyển đổi sang tư duy kinh tế nông nghiệp

Chị Châu Thị Nương tiết lộ thêm, thu hoạch nấm xong, phụ phẩm của quá trình trồng nấm còn được HTX tận dụng để nuôi trùn quế, làm phân bón sinh học phục vụ cây trồng, tạo vòng tuần hoàn khép kín của nền nông nghiệp bền vững. Có thể nói, vòng tuần hoàn ấy giúp giảm rác thải, bảo vệ môi trường.

Đưa chúng tôi đi thăm vùng chuyên canh sầu riêng rộng 320ha, chị Nguyễn Thị Thinh - Giám đốc HTX Nông nghiệp Tân Phú (xã Tân Phú, tỉnh Vĩnh Long) - cho hay, phải vất vả lắm chúng tôi mới huy động được hàng trăm hộ cùng liên kết hình thành vùng sản xuất lớn nhằm chuyển đổi theo mô hình xanh. Trước đó, do canh tác tự phát nên chi phí giá thành cao, giá bán thấp, bởi chất lượng không đồng đều. Từ khi tham gia HTX và được ngành nông nghiệp hỗ trợ kỹ thuật sản xuất theo hướng VietGAP, có sự liên kết với doanh nghiệp trong cung ứng vật tư đầu vào và thu mua sản phẩm khi thu hoạch, các xã viên đã thấy được lợi ích và an tâm hơn trong sản xuất. Ngoài ra, HTX còn được

Sở Nông nghiệp và Môi trường giúp xây dựng các mã số vùng trồng, quy trình canh tác theo tiêu chuẩn xuất khẩu, xây dựng sản phẩm đạt chuẩn OCOP. Do đó, ngoài việc cung ứng sầu riêng tươi cho doanh nghiệp xuất khẩu, HTX còn chế biến sầu riêng cấp đông, sầu riêng chiên giòn, chả giò sầu riêng, cà ri nấu sầu riêng, sầu riêng xào thập cẩm… nhằm đa dạng sản phẩm, góp phần làm tăng giá trị mang lại từ trái sầu riêng. Đồng thời, bà con còn mở dịch vụ du lịch vườn sầu riêng và ăn uống nghỉ dưỡng để tạo việc làm, giúp cải thiện đời sống các thành viên.

Ông Nguyễn Văn Tấn (xã Thạnh Xuân, TP Cần Thơ) cho biết, gia đình có 2,3ha đất trồng cây ăn trái. Vài năm nay vì ông mạnh dạn chuyển đổi sản xuất theo mô hình nông nghiệp xanh, sạch, hữu cơ nên góp phần thu lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Ngoài ra, ông còn thiết kế lại khu vườn để làm du lịch sinh thái giúp tăng thêm nguồn thu từ 15-20 triệu đồng mỗi tháng.

Xu thế tất yếu

Ông Lê Công Lý - Phó chủ tịch thường trực UBND TP Cần Thơ - lưu ý, nếu trước đây thế giới cần “nhiều nông sản” thì hôm nay thế giới cần “nông sản xanh”, “nông sản sạch”, “nông sản có trách nhiệm”. Các thị trường lớn không chỉ yêu cầu sản phẩm phải ngon mà còn đòi hỏi sản phẩm này phát thải bao nhiêu, có truy xuất được nguồn gốc, có thân thiện với môi trường, có bảo vệ sức khỏe cộng đồng hay không… Điều đó cho thấy chuyển đổi xanh không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để tồn tại và cạnh tranh.

Theo ông Lê Công Lý, giá trị lớn nhất của chuyển đổi xanh không chỉ nằm ở môi trường mà sâu xa hơn là câu chuyện tái cấu trúc toàn bộ nền nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và có giá trị gia tăng cao hơn. Do đó, phải chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”. Nông sản không còn đơn thuần là sản phẩm vật chất mà là sản phẩm kinh tế - sinh thái - văn hóa. Trong chuỗi giá trị ấy, công nghệ giữ vai trò đặc biệt quan trọng. “Cần thấy rằng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, giá trị của nông sản không còn nằm ở số lượng nhiều hay ít mà nằm ở chất lượng, sự khác biệt, tính bền vững và trách nhiệm với môi trường. Phát triển xanh không chỉ là trách nhiệm môi trường mà đang trở thành năng lực cạnh tranh quốc gia và “tấm vé” để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu” - ông nói.

Tuy nhiên, để chuyển đổi xanh thành công thì phải xây dựng được hệ sinh thái liên kết bền vững giữa 4 nhà “nhà nước - nhà khoa học - nhà doanh nghiệp - nhà nông”. Trong đó, nhà nước giữ vai trò kiến tạo, nhà khoa học cung cấp tri thức và công nghệ, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường, còn nông dân là trung tâm của quá trình chuyển đổi. Nếu thiếu một mắt xích, chuỗi giá trị xanh sẽ không thể hình thành trọn vẹn.

Nông dân tỉnh Đồng Tháp ứng dụng công nghệ trong sản xuất thanh long

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, những năm qua ngành nông nghiệp phát triển theo hướng nâng cao giá trị, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Hiện giá trị trên 1ha đất sản xuất nông nghiệp đạt 240 triệu đồng; 1ha đất nuôi trồng thủy sản đạt 550 triệu đồng, tăng khoảng 1,2-1,5 lần so với năm 2020, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân. Vĩnh Long đã hình thành một số vùng chuyên canh cây trồng chủ lực 85.000ha, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch gắn với truy xuất nguồn gốc. Ông Châu Văn Hòa - Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long - cho rằng, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển đổi mạnh mẽ tư duy, nhận thức và tập quán canh tác từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Trong đó, nông dân phải là chủ thể của sự chuyển đổi; hợp tác xã phải phát huy vai trò liên kết, tổ chức sản xuất; doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt thị trường; các cấp chính quyền tập trung hỗ trợ, đồng hành và kiến tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Huỳnh Lợi