Tổng thống Trump khẳng định thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran sẽ ký trong ngày 14/6, Iran nghi ngờ

Hình ảnh các tàu neo đậu tại eo biển Hormuz, nhìn từ Musandam, Oman, ngày 11/6/2026

Dù còn khác biệt về thời gian biểu, cả Washington, Tehran và các nước trung gian hòa giải đều phát đi tín hiệu lạc quan rằng tiến trình đàm phán đang ở giai đoạn cuối cùng sau nhiều tuần thương lượng căng thẳng.

Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, nội dung cốt lõi của bản ghi nhớ dự kiến bao gồm việc Iran mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới - đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hàng hải đối với Iran và từng bước nới lỏng một số biện pháp trừng phạt kinh tế. Washington cũng được cho là sẽ giải phóng một phần tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.

Sau khi thỏa thuận được ký kết, hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày về chương trình hạt nhân Iran - nguyên nhân chính dẫn đến cuộc chiến bùng nổ hồi cuối tháng Hai. Mỹ muốn tiến tới loại bỏ hoàn toàn lượng uranium làm giàu cấp độ cao của Iran, trong khi Tehran chủ trương duy trì chương trình hạt nhân dưới hình thức dân sự và chỉ chấp nhận các biện pháp kiểm soát ở mức nhất định.

Nếu đạt được, đây sẽ là bước đột phá ngoại giao lớn nhất kể từ khi chiến sự nổ ra ngày 28/2/2026, thời điểm Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, khiến lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng ngay trong ngày đầu tiên của cuộc chiến. Sau đó, Iran nhanh chóng hoàn tất quá trình chuyển giao quyền lực khi Mojtaba Khamenei lên nắm vị trí lãnh tụ tối cao.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực trên bàn đàm phán, nội bộ Iran đang xuất hiện những tranh luận gay gắt về hướng đi hậu chiến.

Trong nhiều ngày qua, các cuộc tập trung đông người ủng hộ chính quyền vẫn tiếp tục diễn ra tại nhiều thành phố. Song song đó, truyền thông quốc tế ghi nhận sự xuất hiện của những nhóm phản đối việc nhượng bộ Mỹ. Tại thành phố Mashhad, một số người biểu tình đã hô khẩu hiệu chỉ trích những người theo đuổi giải pháp thỏa hiệp và yêu cầu các quan chức phụ trách đàm phán từ chức.

Những phản ứng trái chiều phản ánh tâm trạng phức tạp trong xã hội Iran sau hơn 3 tháng nổ ra cuộc xung đột. Một bộ phận người dân mong muốn sớm chấm dứt xung đột để khôi phục kinh tế và đời sống, trong khi các lực lượng bảo thủ lo ngại Tehran có thể phải đánh đổi quá nhiều lợi ích chiến lược trong các cuộc thương lượng với Washington.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi khẳng định Iran bước vào đàm phán với vị thế của một bên "đã đứng vững sau chiến tranh" và cho rằng dự thảo hiện nay cho thấy Tehran vẫn bảo vệ được các lợi ích cốt lõi của mình. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận các điều khoản cuối cùng vẫn có thể thay đổi.

Trong khi đó, một trở ngại đáng chú ý khác là Israel không tham gia bản ghi nhớ đang được đàm phán. Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel sẽ không phải là một bên ký kết và tiếp tục bảo lưu quyền tiến hành các hoạt động quân sự nếu cho rằng an ninh quốc gia bị đe dọa. Điều đó đồng nghĩa với việc ngay cả khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận, những bất ổn an ninh tại Trung Đông vẫn chưa hoàn toàn khép lại.

Dù vậy, việc các bên lần đầu tiên cùng công khai nói về một văn kiện hòa bình sau nhiều tháng giao tranh đang làm dấy lên hy vọng rằng cuộc xung đột lớn nhất tại Trung Đông trong nhiều năm qua có thể đang tiến gần tới một lối thoát bằng con đường ngoại giao.

Thanh Xuân