Iran được cho là chấp nhận từ bỏ vũ khí hạt nhân trong dự thảo thỏa thuận với Mỹ

Các tên lửa do lực lượng vũ trang Iran sản xuất cho ngành công nghiệp quốc phòng được trưng bày trong lễ kỷ niệm ở Tehran - Ảnh: AA

Thông tin được công bố trong bối cảnh các nhà trung gian Qatar đang nỗ lực thúc đẩy việc hoàn tất một thỏa thuận nhằm chấm dứt nhiều tháng căng thẳng và xung đột giữa hai nước.

Theo nguồn tin này, dự thảo MoU bao gồm các nội dung chính liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, việc mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng các biện pháp trừng phạt của Mỹ và giải phóng 25 tỷ USD tài sản Iran đang bị phong tỏa. Hai bên dự kiến sẽ tiếp tục đàm phán trong vòng 60 ngày sau khi ký kết bản ghi nhớ để hướng tới một thỏa thuận toàn diện.

Về vấn đề hạt nhân, Iran cam kết không sản xuất hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng. Điều này đồng nghĩa với việc Tehran sẽ không tiếp tục làm giàu uranium và không mở rộng các cơ sở hạt nhân hiện có.

Đổi lại, Mỹ được cho là chấp nhận cho phép Iran xử lý lượng uranium làm giàu cao đang lưu trữ trong nước theo cơ chế sẽ được xác định trong các cuộc đàm phán tiếp theo. Một số nguồn tin Mỹ cho biết mục tiêu cuối cùng của Washington vẫn là loại bỏ hoàn toàn kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran.

Trên mặt trận kinh tế, Mỹ được cho là cam kết không áp đặt thêm bất kỳ biện pháp trừng phạt mới nào đối với Iran trong thời gian đàm phán. Đồng thời, Mỹ sẽ tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt dầu mỏ, cho phép Tehran xuất khẩu dầu và tiếp cận nguồn thu từ hoạt động này.

Một nội dung đáng chú ý khác là kế hoạch giải phóng 25 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran. Theo nguồn tin Iran, khoản tiền này sẽ được chuyển giao thông qua nhiều hình thức, bao gồm thanh toán trực tiếp, các cơ chế tài chính khu vực và các hạn mức tín dụng quốc tế.

Eo biển Hormuz-tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu – cũng là trọng tâm của dự thảo thỏa thuận. Theo các điều khoản được đề xuất, Iran sẽ mở cửa trở lại ngay lập tức cho toàn bộ tàu thương mại sau khi bản ghi nhớ có hiệu lực, trong khi Mỹ sẽ từng bước dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran trong vòng 30 ngày.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận khung với Iran có thể sẽ được ký kết ngay trong ngày 14/6 (giờ Mỹ). Tuy nhiên, phía Iran vẫn tỏ ra thận trọng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết việc ký kết chưa chắc diễn ra ngay lập tức, trong khi hãng thông tấn Fars dẫn nguồn tin nội bộ cho biết Tehran vẫn đang xem xét các khía cạnh chính trị, pháp lý và kỹ thuật của dự thảo.

Các cuộc đàm phán hiện nhận được sự hỗ trợ tích cực từ Qatar. Một phái đoàn cấp cao của nước này đã tới Tehran để phối hợp với cả Washington và Tehran nhằm hoàn thiện các điều khoản cuối cùng.

Nếu được ký kết, thỏa thuận sẽ đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quan hệ Mỹ - Iran, đồng thời mở đường cho việc khôi phục ổn định tại eo biển Hormuz và giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn còn phía trước khi các vấn đề cốt lõi liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran sẽ tiếp tục được thương lượng trong giai đoạn tiếp theo.

Thảo Nguyễn (Turkiyetoday)