Doanh nghiệp cần người, trường cao đẳng mở loạt ngành mới

Mùa tuyển sinh năm 2026 ghi nhận sự thay đổi đáng chú ý trong giáo dục nghề nghiệp. Trước đây, các trường cao đẳng chủ yếu tuyển sinh những ngành như cơ khí, điện, hay kế toán thì nay xuất hiện hàng loạt ngành nghề mới liên quan đến công nghệ cao, chuyển đổi số và phát triển xanh. Khi doanh nghiệp thiếu hụt nhân lực, nhiều trường đã chủ động mở ngành mới, điều chỉnh chương trình đào tạo và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nhằm cung cấp nguồn nhân lực phù hợp.

Ngành mới: Công nghệ kỹ thuật bán dẫn và vi mạch

Năm nay, Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng mở nhiều ngành mới, gồm: công nghệ kỹ thuật bán dẫn và vi mạch, công nghệ kỹ thuật điện và năng lượng tái tạo, công nghệ tài chính và kinh doanh số, công nghệ kỹ thuật tự động hóa trong nông nghiệp, công nghệ kỹ thuật bảo trì thiết bị trong công nghiệp. Tiến sĩ Lê Đình Kha - Hiệu trưởng nhà trường - cho biết, đây đều là những ngành mở ra trên cơ sở khảo sát nhu cầu của doanh nghiệp. Trước khi trở thành ngành đào tạo chính thức, một số lĩnh vực đã được trường triển khai dưới dạng khóa ngắn hạn và nhận được sự quan tâm lớn từ doanh nghiệp.

Sự phát triển của thị trường ô tô khiến nhu cầu tuyển dụng nhân lực kỹ thuật ngày càng lớn. Trong ảnh: Sinh viên theo học ngành công nghệ ô tô tại Trường cao đẳng Viễn Đông

Đáng chú ý là ngành công nghệ kỹ thuật bán dẫn và vi mạch. Trước đây, nội dung này là một phần của ngành công nghệ kỹ thuật điện tử - viễn thông, thì nay trở thành ngành độc lập. Gần đây, nhiều tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới liên tục mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Hàng loạt doanh nghiệp trong lĩnh vực thiết kế, đóng gói và kiểm thử chip đang cần số lượng lớn kỹ sư, kỹ thuật viên có chuyên môn. Không chỉ trường đại học mà khối cao đẳng cũng được kỳ vọng tham gia đào tạo đội ngũ kỹ thuật viên phục vụ cho ngành công nghiệp bán dẫn.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực phục vụ ngành công nghiệp này. Bên cạnh đội ngũ kỹ sư trình độ cao, nhu cầu đối với lực lượng kỹ thuật viên vận hành, kiểm thử, đóng gói và hỗ trợ sản xuất được dự báo tăng mạnh trong những năm tới. Các chuyên gia cho rằng, nếu hiện nay Việt Nam mới có khoảng vài chục ngàn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn thì mục tiêu phát triển ngành công nghiệp chiến lược này sẽ đòi hỏi nguồn nhân lực tăng lên nhiều lần trong thời gian ngắn.

Lĩnh vực năng lượng tái tạo đang mở ra một thị trường lao động đầy tiềm năng trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi xanh và phát triển năng lượng sạch. Theo các nghiên cứu, Việt Nam cần từ 1,61-1,93 triệu lao động phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng, đồng thời tạo ra khoảng 315.000 việc làm mới mỗi năm trong các lĩnh vực điện mặt trời, điện gió và năng lượng sinh khối đến năm 2030. Tuy nhiên, nguồn cung nhân lực hiện vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu.

Theo Bộ GD-ĐT, lực lượng lao động trong các ngành kinh tế xanh hiện chỉ chiếm khoảng 3 - 5% tổng lao động cả nước và đang thiếu hụt đáng kể nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, đặc biệt ở các vị trí thiết kế, vận hành và bảo trì các hệ thống công nghệ xanh. Nắm bắt nhu cầu này, nhiều trường cao đẳng ở TPHCM như: Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, Trường cao đẳng Lý Tự Trọng TPHCM, Trường cao đẳng Công nghệ Thủ Đức, Trường cao đẳng Điện lực TPHCM đã mở các ngành điện, điện tử, tự động hóa với định hướng ứng dụng trong năng lượng tái tạo.

Thị trường lao động khát nhân lực có tay nghề

Gần đây, Trường cao đẳng Lý Tự Trọng TPHCM mở thêm các ngành như: kỹ thuật chế biến gỗ, gỗ dân dụng, mộc xây dựng, đường sắt tốc độ cao… Tiến sĩ Đinh Văn Đệ - Quyền hiệu trưởng nhà trường - thông tin: Đây là những ngành có nhu cầu tuyển dụng lớn, trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng, giao thông và đường sắt đô thị đang được triển khai. Riêng lĩnh vực đường sắt được dự báo sẽ cần từ 5.000-6.000 lao động trong thời gian tới khi tuyến đường sắt Metro ở TPHCM hoàn thiện, mở ra nhiều cơ hội việc làm cho người học.

“Trước đây, nhiều vị trí trong lĩnh vực gỗ dân dụng hay mộc xây dựng chủ yếu sử dụng lao động phổ thông hoặc người lao động được truyền nghề theo kinh nghiệm. Hiện nay, việc đào tạo bài bản ở trình độ trung cấp, cao đẳng sẽ giúp người học có tay nghề tốt hơn và đáp ứng đúng yêu cầu của doanh nghiệp” - ông nói thêm. Để bảo đảm chất lượng đào tạo, đội ngũ giảng viên của trường được đào tạo chuyên môn từ các cơ sở đào tạo uy tín trong lĩnh vực xây dựng, giao thông vận tải và đường sắt. Chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng gắn với thực tiễn, giúp sinh viên có thể làm việc ngay sau khi tốt nghiệp.

Tại Trường cao đẳng Quốc tế TPHCM, ngành công nghệ kỹ thuật ô tô tiếp tục là ngành thu hút đông người học nhất. Sự phát triển của thị trường ô tô, đặc biệt là xu hướng chuyển đổi sang xe điện và các công nghệ thông minh khiến nhu cầu tuyển dụng nhân lực kỹ thuật ngày càng lớn. Đại diện nhà trường cho hay, các doanh nghiệp thường xuyên liên hệ nhà trường để tuyển dụng nhân sự. Nhiều đơn vị sẵn sàng tiếp nhận sinh viên thực tập và tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp.

Tiến sĩ Hoàng Văn Phúc - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Bách khoa Sài Gòn - cũng cho biết: công nghệ kỹ thuật ô tô và kỹ thuật máy lạnh, điều hòa không khí là 2 lĩnh vực đang khan hiếm nhân lực. Khi nhu cầu sử dụng hệ thống làm lạnh ngày càng phổ biến, nhu cầu bảo trì, sửa chữa và vận hành thiết bị cũng tăng theo. Cùng với mức thu nhập cao, cơ hội việc làm nhiều đã thu hút người học trong những lĩnh vực kỹ thuật này.

Theo các hiệu trưởng, điểm nổi bật của giáo dục nghề nghiệp là mối liên kết ngày càng chặt chẽ với doanh nghiệp. Nhiều đơn vị tham gia ngay từ quá trình xây dựng chương trình đào tạo, hỗ trợ thiết bị thực hành, tiếp nhận sinh viên thực tập và tuyển dụng sau tốt nghiệp. Các trường dành từ 60 - 70% thời lượng đào tạo cho thực hành, thực tập tại doanh nghiệp. Do đó, không ít sinh viên đã có việc làm hoặc nhận được lời mời tuyển dụng trước khi nhận bằng tốt nghiệp.

Nguyễn Loan