Nhồi máu cơ tim trẻ hóa: Hồi chuông báo động từ lối sống hiện đại

Không còn là căn bệnh chỉ gặp ở người cao tuổi

Mỗi năm, Bệnh viện Nhân dân Gia Định can thiệp cấp cứu khoảng 300 đến 350 ca nhồi máu cơ tim. Tiến sĩ, bác sĩ Châu Đỗ Trường Sơn - Phó trưởng khoa Tim mạch can thiệp của bệnh viện - cho biết: “Nếu trước đây, trung bình mỗi tuần bệnh viện cấp cứu khoảng 7 trường hợp, thì hiện tại đã tăng lên trên dưới 12 bệnh nhân”.

Đặc biệt, trong 2 tuần gần đây, khoa tiếp nhận đến 24 ca nhồi máu cơ tim từ khoa cấp cứu và các bệnh viện lân cận. Trong đó, 9 bệnh nhân dưới 50 tuổi, chiếm 38%, phần lớn đang trong độ tuổi lao động.

Bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định đang thăm khám tim mạch cho bệnh nhân - Ảnh do bệnh viện cung cấp

Bác sĩ cảnh báo, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa, ngày càng gặp nhiều hơn ở người dưới 40 tuổi. Như trường hợp nam bệnh nhân 38 tuổi ở TPHCM được đưa đến bệnh viện khi cơn đau ngực tăng lên dữ dội, vã mồ hôi, tê tay. Các bác sĩ xác định anh bị nhồi máu cơ tim cấp, phải đặt stent khẩn tái thông mạch vành mới qua được nguy hiểm.

Khai thác bệnh sử, nam bệnh nhân cho biết có tiền sử tăng huyết áp nhưng không uống thuốc, không đi khám định kỳ. Bên cạnh đó, do áp lực công việc, anh nghiện thuốc lá, thường xuyên sử dụng rượu bia, thức khuya. Gần đây, mỗi khi đang làm việc, anh thường bị tức ngực, khó thở, nghĩ do mệt mỏi nên cố gắng chịu đựng, không ngờ rơi vào nhồi máu cơ tim.

Một bệnh nhân khác đang làm việc thì thấy mệt, khó thở, bủn rủn tay chân nên về nhà nằm nghỉ. Thấy chị ngủ khá lâu, người nhà lây gọi thì chị đã bất tỉnh, vội vàng đưa đi bệnh viện cấp cứu. Chị được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp, tuy đã được cứu sống nhưng nguy cơ chịu nhiều di chứng do phát hiện quá trễ.

Trước đó, trong các lần đi khám bệnh, bác sĩ đều phát hiện bệnh nhân bị huyết áp không ổn định, mỡ máu cao, đã cảnh báo và chỉ định uống thuốc, tái khám. Tuy nhiên, người bệnh không cảm thấy triệu chứng nên tự ý bỏ thuốc. Trong khoảng 1 tháng trước khi rơi vào nhồi máu cơ tim, chị thường xuyên cảm thấy hụt hơi, khó thở khi vận động gắng sức. Mỗi lần chóng mặt, đuối sức, chị chỉ nghỉ ngơi rồi lại tiếp tục công việc chứ không đến bệnh viện.

Theo bác sĩ Châu Đỗ Trường Sơn, nói đến nhồi máu cơ tim, nhiều người nghĩ ngay đến căn bệnh của người lớn tuổi. Thực tế, ngày càng nhiều bệnh nhân trẻ nhập viện trong tình trạng nguy kịch, sốc tim, ngưng tim, ngưng thở, dù trước đó không có tiền sử bệnh tim mạch rõ ràng.

Ngoài nguyên nhân từ di truyền, bệnh về gen, thì nhồi máu cơ tim còn liên quan chặt chẽ đến lối sống hiện đại. Người trẻ ngày nay thường thức khuya, áp lực công việc kéo dài, gây ra các rối loạn, căng thẳng mạn tính, làm cho cơ thể luôn trong trạng thái stress. Từ đó kích hoạt phản ứng viêm, thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa trong lòng mạch máu.

“Cơn sóng ngầm” đáng lo ngại

Bên cạnh đó, không ít người dành phần lớn thời gian trước màn hình máy tính, thay vì đi bộ, chơi thể thao ngoài trời. Dịch vụ giao đồ ăn đến tận nơi càng làm cho việc vận động thêm hạn chế. Chưa kể, chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, chất béo chuyển hóa, thói quen ăn khuya hoặc bỏ bữa làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu, đái tháo đường và béo phì. Đây là những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch. Ngoài ra, hút thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử, lạm dụng rượu bia và thiếu ngủ kéo dài tiếp tục làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim ở người trẻ.

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đỗ Anh - Trưởng khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định - nhồi máu cơ tim xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột do cục máu đông hình thành trên nền mảng xơ vữa, khiến cơ tim không được cung cấp đủ máu. Nếu không được tái thông kịp thời, vùng cơ tim bị thiếu máu sẽ hoại tử, dẫn đến suy tim hoặc tử vong.

Bệnh được xếp vào dạng biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh mạch vành, đồng thời đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tử vong trong các bệnh lý về tim mạch. Trường hợp may mắn sống sót thì trong tương lai bệnh nhân có nhiều nguy cơ suy tim, các cơn rối loạn nhịp tim, suy tim cấp, thiếu máu cơ tim, hội chứng viêm màng tim… Chính vì vậy, xu hướng trẻ hóa của bệnh lý tim mạch đang trở thành “cơn sóng ngầm” đáng quan tâm.

“Đây là bệnh có tỉ lệ tử vong cao nếu người bệnh không được cấp cứu trong “giờ vàng”. Bệnh nhân được đưa đến bệnh viện càng trễ, vùng cơ tim bị thiếu máu càng tổn thương nặng. Khi cơ tim đã hoại tử, dù tái thông được mạch máu cũng khó phục hồi hoàn toàn chức năng tim. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị hiện nay rất khả quan nếu người bệnh đến viện sớm và được can thiệp kịp thời bằng đặt stent hoặc phẫu thuật khi cần thiết” - bác sĩ Nguyễn Đỗ Anh nói thêm.

Đáng lo ngại nhất là với người trẻ thường chủ quan, cho rằng bản thân đang sung sức thì không bị nhồi máu cơ tim. Vì vậy, ít khi người bệnh chịu đi khám sau hồi phục các cơn mệt mỏi, khó thở, đuối sức.

Các bác sĩ khuyến cáo thuốc lá, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường và tăng huyết áp là những nguyên nhân chính tạo nên mảng xơ vữa mạch máu. Quan trọng, phần lớn yếu tố nguy cơ dẫn đến nhồi máu cơ tim có thể phòng ngừa hoặc kiểm soát được nếu phát hiện sớm và thay đổi lối sống phù hợp. Vì vậy, người dân nên từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục, đi bộ, bơi lội… ít nhất 150 phút mỗi tuần, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng.

Những người bị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch cần khám sức khỏe định kỳ để phát hiện nguy cơ và điều trị kịp thời.

Phạm An