Ly hôn tuổi xế chiều: Đến cuối đời vẫn cần có nhau

Giáo sư, tiến sĩ Vũ Gia Hiền - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Khoa học - Công nghệ TPHCM; Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng văn hóa, tâm lý, giáo dục - đã dành cho Báo Phụ nữ TPHCM cuộc phỏng vấn ngắn xoay quanh việc giữ gìn giá trị hôn nhân thiêng liêng của những người đã bước vào tuổi xế chiều.

Không phải ai cũng thanh thản

Phóng viên: Thưa giáo sư, vợ chồng trẻ không dễ buông tay nhau vì còn vướng con nhỏ. Có phải con đường đến tòa án đã trở nên thênh thang hơn khi ta già đi và con cái trưởng thành?

Giáo sư, tiến sĩ Vũ Gia Hiền: Ly hôn ở NCT phức tạp hơn nhiều so với giới trẻ vì gia tăng các mối quan hệ vây quanh. Nếu tuổi trẻ thường chia tay vì ngoại tình hay tiền bạc thì ở người già, nguyên nhân đôi khi đến từ sự quá tải trong sức chịu đựng và bất ổn tâm lý. Có những người rơi vào trạng thái trầm cảm tuổi già, chỉ khăng khăng theo đuổi ý muốn cá nhân, không màng nghĩ đến đối phương hay con cháu. Khi ra tòa, họ có tâm lý tự vệ, cố gắng kể xấu đối phương để bảo vệ cái tôi. Ly hôn lúc ấy giống căn bệnh tâm lý hơn là một quyết định tỉnh táo.

Giáo sư, tiến sĩ Vũ Gia Hiền cảnh báo về sự hối tiếc hậu ly hôn của người cao tuổi - Ảnh do nhân vật cung cấp

* Nhiều NCT ly hôn để mưu cầu sự bình yên, tự do cuối đời. Theo giáo sư, sự chín chắn, trưởng thành trong quyết định hệ trọng này có tỉ lệ thuận với năm tháng họ đã đi qua?

- Già trên tuổi, trên tóc, trên răng… và già về suy nghĩ hoàn toàn khác nhau. Có những người đã già nhưng chưa đủ tầm suy nghĩ, đặt niềm tin sai chỗ, dẫn đến những quyết định sai lầm. Độc thân lần nữa ở tuổi xế chiều có khi là lối thoát nhưng không phải luôn là thiên đường tự do như nhiều người lầm tưởng. Thực tế có NCT chuẩn bị đầy đủ tài chính, bảo hiểm, nơi ăn chốn ở, dịch vụ chăm sóc… nhưng vẫn hụt hẫng, nuối tiếc và sốc với viễn cảnh hậu ly hôn, nhất là sa vào hố thẳm của sự cô đơn. Có người chia sẻ với tôi, ly hôn rồi, việc con cháu chăm sóc cũng trở nên khó khăn, trật tự gia đình bị phá vỡ. Họ muốn quay lại nhưng xấu hổ với con cháu. Bát nước đã đổ đi khó hốt lại được.

Một cặp vợ chồng già sống thuận hòa là niềm tự hào, là điểm tựa tâm lý vững chắc nhất cho con cháu. Nếu chúng ta luôn dạy con cháu phải sống thủy chung, hạnh phúc, biết đủ… thì chính mình phải thực hành trước một cách trọn vẹn nhất.

Cô đơn dễ kéo theo trầm cảm

* “Ai cũng có chỉ một cuộc đời để sống, cớ gì không được sống cho mình” và “Đã chịu đựng được cả đời, sao không thể ráng thêm chút nữa cho yên cửa yên nhà” - 2 quan niệm trái chiều đó khiến cuộc chia ly của người già nhùng nhằng. Góc nhìn của giáo sư thế nào?

- Trong hôn nhân, có 2 cách để hạnh phúc: một là thay đổi bản thân, thích nghi để phù hợp với đối phương; hai là đủ thông minh để giúp đối phương thay đổi tích cực.
Ở tuổi già, thay vì chịu đựng, chúng ta nên dùng sự khôn ngoan. Khôn ngoan để hiểu rằng ở tuổi này, tìm được một người cùng mình trò chuyện, ăn uống, thậm chí giận hờn, cãi vã mỗi ngày đã là hạnh phúc. Ly hôn ở tuổi già dễ dẫn đến trầm cảm, cô đơn. Tiền bạc hay sự tự do nhất thời không thể bù đắp hơi ấm người bạn đời gắn bó mấy mươi năm.

Hãy nhìn vào những điều tích cực: chúng ta còn có nhau để chăm sóc, còn con cháu để yêu thương và còn trách nhiệm làm gương cho thế hệ sau. Hạnh phúc tuổi già đôi khi chỉ đơn giản là chấp nhận khiếm khuyết của nhau để cùng đi đến cuối đường. Sự hiện diện của bạn đời là phương thuốc quý giá nhất chống lại sự cô đơn và bệnh tật. Nếu còn có thể, hãy kiên trì hóa giải mâu thuẫn để sống bên nhau. Đừng quên và đừng ngại nhờ chuyên gia hỗ trợ.

* Con cháu nên làm gì để phát huy vai trò gạch nối gắn kết giữa cha mẹ, ông bà, thưa giáo sư?

- Vai trò của các con cháu cực kỳ quan trọng, là sợi dây kết nối bền chặt nhất. Con cháu không chỉ chăm sóc, lo về vật chất mà còn hòa giải tâm lý. Thay vì để cha mẹ, ông bà tự đối mặt với những cơn cáu gắt hay mặc cảm tuổi già, con cháu nên tạo ra không gian để NCT thấy được giá trị của họ đối với gia đình.

Thấy mình vẫn còn là tấm gương, được con cháu cần đến và ngưỡng mộ vì hạnh phúc bền vững, người già sẽ có thêm động lực để uốn nắn những mâu thuẫn nhỏ nhặt, cùng nhau hướng tới đích cuối cùng của cuộc đời.

* Xin cảm ơn giáo sư.

Tô Diệu Hiền (thực hiện)