Lo sợ thất nghiệp, nhiều sinh viên chọn học nghề để tăng cơ hội việc làm

Với định hướng đào tạo kỹ năng thực hành và gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp, học nghề đang trở thành con đường được đánh giá là "dễ kiếm việc hơn" - Ảnh minh hoạ: Canva

Mùa hè năm ngoái, khi kết quả kỳ thi đại học quốc gia (gaokao) được công bố, Lin Gangming, một học sinh đến từ thành phố Dương Giang, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) đủ điểm vào các trường đại học hàng đầu. Tuy nhiên, thay vì chọn con đường truyền thống, Lin quyết định đăng ký theo học tại Đại học Bách khoa Thâm Quyến, một trường đại học nghề công lập đào tạo hệ cử nhân.

Theo Lin, điều hấp dẫn nhất không phải danh tiếng, mà là chương trình học gắn với thực tiễn sản xuất. "Ở đây, sinh viên được tiếp xúc trực tiếp với thiết bị hiện đại, robot và các phòng thí nghiệm công nghệ cao, những thứ giúp chúng tôi sẵn sàng đi làm ngay sau khi tốt nghiệp" - Lin chia sẻ.

Xu hướng này phản ánh sự thay đổi rõ nét trong lựa chọn của người trẻ Trung Quốc. Trong nhiều năm, hệ đào tạo nghề từng bị coi là phương án thứ yếu, dành cho những thí sinh có kết quả thi không cao. Nhưng hiện nay, khi số lượng cử nhân đại học truyền thống ngày càng dư thừa, nhiều sinh viên chủ động chọn học nghề như một chiến lược để sớm có việc làm ổn định.

Không chỉ Trung Quốc, xu hướng học để làm được việc cũng lan rộng tại nhiều quốc gia phát triển. Ở Mỹ và một số nước phương Tây, thế hệ trẻ ngày càng cân nhắc kỹ trước khi theo học đại học 4 năm với chi phí cao và rủi ro nợ sinh viên lớn. Thay vào đó, các chương trình học nghề, học việc hưởng lương và đào tạo kỹ năng ngắn hạn được xem là con đường nhanh hơn để bước vào thị trường lao động, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ, sản xuất, logistics, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ kỹ thuật.

Tại châu Âu, nhiều quốc gia thúc đẩy mạnh mô hình giáo dục nghề song song với giáo dục học thuật, nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề. Các chương trình này không chỉ giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường làm việc thực tế mà còn tạo ra lực lượng lao động đáp ứng trực tiếp nhu cầu của nền kinh tế hiện đại, từ sản xuất thông minh đến chuyển đổi số và năng lượng xanh.

Ở châu Á, các nền kinh tế phát triển như Singapore, Hàn Quốc hay Nhật Bản từ lâu đã coi đào tạo nghề là trụ cột của hệ thống giáo dục. Sinh viên theo học các chương trình này thường được doanh nghiệp "đặt hàng" từ sớm, với lộ trình nghề nghiệp rõ ràng và cơ hội thăng tiến ổn định. Điều này góp phần thay đổi định kiến xã hội học nghề là lựa chọn thứ yếu so với đại học.

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, sự dịch chuyển này phản ánh một thay đổi căn bản trong tư duy của giới trẻ. Khi bằng cấp không còn đảm bảo việc làm, sinh viên bắt đầu ưu tiên những chương trình giúp họ có kỹ năng cụ thể, phù hợp với nhu cầu tuyển dụng và có thể tạo ra thu nhập. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cảnh báo giáo dục nghề cần tránh đào tạo quá hẹp, mà phải song song trang bị kiến thức nền tảng để người học có thể thích nghi với sự thay đổi của thị trường trong dài hạn.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, việc sinh viên ở nhiều quốc gia lựa chọn học nghề không còn là giải pháp tình thế, mà đang trở thành một chiến lược dài hạn để tăng khả năng cạnh tranh và đảm bảo sinh kế. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục lan rộng, góp phần định hình lại cách xã hội nhìn nhận về giá trị của giáo dục và con đường lập nghiệp của thế hệ trẻ.

Nhật Minh (theo SCMP, TOI)