Sửa đổi Luật Thủ đô là tiền đề để TPHCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội, chiều 8/4 - Ảnh: D.T.

Tiền đề để TPHCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt

Chiều 8/4, tại phiên thảo luận tổ của đoàn TPHCM về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu lý do cần sửa đổi luật.

Theo đó, với số lượng lớn các đạo luật ban hành tại Kỳ họp thứ 9 và Kỳ họp thứ 10, nhiều nội dung trong các luật này đã vượt trội, khiến Luật Thủ đô trở nên lạc hậu, không theo kịp hệ thống pháp luật hiện hành.

Tương tự như TPHCM trước đây nhiều Nghị quyết nhưng tới nay vẫn chưa đủ để đáp ứng yêu cầu phát triển. Ông nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cũng là tiền đề để TPHCM tiến tới xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.

Tinh thần của lần sửa đổi này là phân cấp, phân quyền tối đa cho chính quyền TP Hà Nội theo nguyên tắc: “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Chủ tịch Quốc hội khái quát 7 điểm nổi bật.

Một là, mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật. Hai là, bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý. Ba là, thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Bốn là, tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố. Năm là, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính. Sáu là, cụ thể hóa biện pháp ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm. Bảy là, tăng trách nhiệm giải trình, công khai.

Ông nêu rõ, tinh thần chung là phân quyền triệt để - có nghĩa, các bộ, ngành không “ôm việc”; phải bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo. Đồng thời, tăng cường công cụ quản lý đô thị; hướng tới mô hình phát triển bền vững, kinh tế tri thức, đô thị đa trung tâm, liên kết vùng sông Hồng, gắn với bảo tồn văn hóa và định hướng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.

Luật Thủ đô dự kiến được thông qua theo quy trình rút gọn tại một kỳ họp và có hiệu lực từ ngày 1/7. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho hay, nếu hoàn thiện theo hướng cân bằng: “trao quyền mạnh - kiểm soát chặt chẽ - minh bạch cao”, luật sẽ trở thành bệ phóng để Hà Nội giải quyết các vấn đề lớn như ùn tắc giao thông, ô nhiễm, thiếu nhà ở xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Đề xuất phân cấp "trọn gói" cho Thủ đô

Góp ý dự thảo luật, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) đánh giá, dự thảo thể hiện quan điểm của Đảng trong giai đoạn hiện nay là: đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

Hơn nữa, thể chế không chỉ dừng lại ở khâu quản lý mà còn kiến tạo những mô hình phát triển mới phù hợp với bối cảnh mới và kỷ nguyên mới.

Mặc dù đã có nhiều thể chế luật pháp dành cho Thủ đô nhưng thời gian qua, còn tồn tại nhiều điểm nghẽn.

“Mỗi lần chúng ta đi họp, bầu trời Thủ đô rất ô nhiễm. Chỉ cần gõ trên Google, Hà Nội thường xuyên có trong top 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất” - đại biểu Trần Hoàng Ngân dẫn dụ và cho biết ông cảm thấy đau lòng.

Nguyên nhân đến từ nhiều vấn đề như giao thông, xây dựng, xử lý rác thải... Theo đại biểu, thực tế đòi hỏi phải có cơ chế thật quyết liệt để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết những điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường, giao thông, ngập nước, an toàn đô thị, phòng cháy chữa cháy, ảnh hưởng thiên tai, biến đổi khí hậu...

Góp ý chi tiết vào nội dung dự thảo, đại biểu Trần Hoàng Ngân quan tâm nhất ở quy định về thí điểm cơ chế chính sách. Ông mong muốn dự thảo phân cấp "trọn gói" cho địa phương. Ví dụ: giao cho địa phương 100.000 biên chế, địa phương tự quyết định số lượng của từng xã, phường, phòng ban, tự quyết tổ chức bộ máy trọn vẹn.

Đại biểu TPHCM cũng đề xuất có thêm cơ chế đột phá trong lĩnh vực văn hóa, xã hội, y tế, chăm sóc sức khỏe, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Minh Quang