6 vụ mất tích bí ẩn ở vùng biển New Zealand

Nỗi đau của Piha

vào một đêm mùa đông giông gió cách đây 21 năm, Iraena Asher, 25 tuổi, biến mất khỏi cộng đồng ven biển hẻo lánh, cách thành phố lớn nhất của New Zealand là Auckland một giờ lái xe về phía Tây.

Julia Woodhouse – một trong những người cuối cùng nhìn thấy Asher – kể lại với tờ The Guardian trong một buổi chiều mưa đầu tháng 7, khi những cơn mưa quất mạnh vào cửa kính ngôi nhà bà ở Piha: “Đêm đó khủng khiếp giống y hệt hôm nay”.

Iraena Asher. Ảnh: vocal.media

Asher đã tham gia một bữa tiệc ở Piha và gọi điện cho cảnh sát vì cảm thấy không an toàn. Cảnh sát nói rằng taxi đang trên đường đến, nhưng cô năn nỉ họ cử cảnh sát tới thay taxi, nói rằng: “Tôi không thể tự lo được”. Đó là lần cuối cảnh sát nói chuyện với cô gái này. Taxi sau đó lại đến nhầm địa chỉ.

Sau 9 giờ tối, bà Woodhouse và con trai tình cờ gặp Asher (một người họ không quen) đi lang thang trên phố, ăn mặc phong phanh, rồi đưa cô về nhà.

Ở đó, bà Woodhouse và chồng Bobbie Carroll tìm cách làm cho Asher thấy thoải mái. Cô tắm rửa, mặc áo choàng xanh của ông Carroll, ăn uống, nhưng liên tục van xin ông bà Carroll đừng gọi cảnh sát. Bà Woodhouse trải giường cho cô ngủ trên chiếc ghế sofa và tắt đèn ngay sau nửa đêm.

Bà Woodhouse nhớ lại: “Tôi còn chưa kịp thay đồ thì nghe thấy tiếng động ngoài sân”. Bà nhìn thấy con trai vẫy tay gọi Asher, cố bảo cô quay lại nhà. Bà kể: “Con trai tôi nói: ‘Mẹ gọi cảnh sát đi, cô gái này có vấn đề nghiêm trọng’”. Rồi Asher bỏ chạy.

Một cặp vợ chồng khác ở Piha nhìn thấy Asher lần cuối khi cô giơ cánh tay trần về phía đèn đường, hôn xuống mặt đất rồi hướng ra bãi biển đang gầm thét. Rồi sau đó, đêm tối đã nuốt chửng cô.

Một nhóm tìm kiếm nhanh chóng được thành lập, nhưng khi lực lượng chức năng đến nơi thì không thấy tung tích cô đâu. Dù cuộc tìm kiếm quy mô lớn có sự tham gia của tình nguyện viên, cảnh sát và cả trực thăng, nhưng họ không thấy một dấu vết nào của Asher.

Vụ Asher biến mất đột ngột, không để lại manh mối hay lời giải thích nào khiến gia đình và người dân trong vùng sốc nặng. Do thiếu chứng cứ rõ ràng, nhiều giả thuyết đã xuất hiện quanh vụ mất tích của Asher. Một số ý kiến cho rằng Asher, trong cơn rối loạn tâm thần, có thể đã lao xuống biển. Piha vốn có dòng chảy mạnh và nhiều người từng đánh giá thấp sự nguy hiểm nơi đây. Nhưng dù đã lục soát kỹ bờ biển, không ai tìm thấy thi thể hay dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy cô bị chết đuối.

Giả thuyết khác cho rằng Asher có thể là nạn nhân của một vụ việc mờ ám. Nhiều người tin rằng có một kẻ bí ẩn liên quan tới vụ mất tích này, nhưng chưa từng có chứng cứ thuyết phục. Một số ý kiến lại cho rằng cô có thể đã chủ động biến mất, để thoát khỏi cuộc sống cũ hoặc bắt đầu lại, đặc biệt khi cô vốn đang chịu nhiều áp lực từ các vấn đề tâm thần.

Trong nhiều năm, cảnh sát đã nhiều lần mở cuộc tìm kiếm, từ lặn biển cho tới rà soát khu vực xung quanh, với hy vọng tìm ra dấu vết của Asher. Họ cũng kêu gọi công chúng cung cấp thông tin, thậm chí treo thưởng cho manh mối hữu ích. Năm 2014, có một bước ngoặt khi một đôi giày của Asher được người qua đường phát hiện gần bãi biển, nhưng cuối cùng đầu mối này cũng không mang lại kết quả.

Mẹ của Asher, bà Adrienne, đã trải qua hành trình đầy nước mắt khi nhiều năm ròng rã tìm kiếm con gái và sống trong nỗi dằn vặt không biết số phận con ra sao. Bà không ngừng kêu gọi nhà chức trách tiếp tục điều tra, dù những nỗ lực ban đầu thất bại. Hy vọng của bà là một ngày nào đó thi thể của Asher sẽ được tìm thấy hoặc ai đó sẽ đứng ra cung cấp thông tin để gia đình có thể khép lại nỗi đau.

Bà Adrienne, mẹ của Asher. Ảnh: vocal.media

Nhưng sau nhiều năm chịu đựng nỗi buồn và câu hỏi bỏ ngỏ, bà Adrienne qua đời năm 2023 mà không biết chuyện gì đã xảy ra với con gái. Cái chết của bà khép lại một chương bi thương trong vụ mất tích, để lại nỗi đau dai dẳng cho gia đình.

Vụ mất tích của Iraena Asher vẫn là một trong những bí ẩn lớn nhất ở New Zealand. Sau hàng chục năm với bao nỗ lực tìm kiếm, kêu gọi và đưa ra nhiều giả thuyết, vẫn chưa có câu trả lời xác đáng. Cái chết của mẹ Asher khi chưa tìm thấy sự thật càng nhấn mạnh nỗi đau của những gia đình có người thân mất tích.

Dù câu chuyện của Asher là một trong những bí ẩn lâu năm nhất của New Zealand và để lại vết thương sâu trong lòng Piha, nhưng cô không phải là người duy nhất biến mất. Trong ba thập kỷ qua, thêm năm người khác đã mất tích trong khu vực này.

Năm 1992, Quentin Godwin, một thanh niên 18 tuổi, hiếu kỳ, hoạt bát và mắc chứng rối loạn lưỡng cực, đã rời khỏi nhà ở Titirangi – cách Piha 30 phút, rồi không bao giờ trở lại.

Năm 2012, Cherie Vousden, 42 tuổi, biến mất trên đường mòn Mercer Bay gần Piha. Người ta nhìn thấy cô lần cuối đi dọc đường mòn với một chai rượu vang.

Ba năm sau, Kim Bambus, 21 tuổi, y tá ở Auckland, biến mất trên cùng con đường mòn sau khi nói với bạn cùng phòng rằng sẽ ra đó chạy bộ. Một cuộc tìm kiếm quy mô lớn không mang lại kết quả.

Năm 2019, chiếc xe của Guoquan (Laurence) Wu được tìm thấy ở Piha, nhưng chàng trai 22 tuổi đã mất tích. Người yêu cũ nói với nhân viên điều tra rằng Wu từng muốn tự tử, nhưng gia đình không tin cậu sẽ tự làm hại mình.

Năm 2020, Eloi Rolland, sinh viên người Pháp 18 tuổi, người rất thích leo núi, đã đi bộ trên con đường dài dẫn về Piha rồi biến mất. Anh đã đặt vé về Pháp sớm hơn dự định và hứa sẽ mang về ít cát đen ở Piha. Cảnh sát tin rằng anh có thể đã lạc trong rừng ven biển.

Người ta không tìm thấy một mảnh quần áo hay thi thể nào của những người mất tích.

Nhân viên điều tra kết luận Bambus và Wu có thể chết do tự tử, Asher nhiều khả năng chết đuối và Vousden có thể ngã xuống vực. Cái chết của Godwin không rõ nguyên nhân và vụ việc của Rolland vẫn để ngỏ.

Cho đến gần đây, ngoài việc cùng xảy ra ở một nơi, hầu như không có gì liên kết những vụ việc này cho đến khi bộ phim tài liệu tội phạm “Black Coast Vanishings” được công chiếu ở New Zealand năm 2024. Bộ phim đặt câu hỏi: Liệu những vụ mất tích này có liên quan? Có thế lực đen tối nào không? Liệu có cần điều tra thêm?

Qua bốn tập, hai đạo diễn Candida Beveridge và Megan Jones khai thác các vụ mất tích, phỏng vấn gia đình, đưa ra giả thuyết và lời kể của người dân Piha, khắc họa một cộng đồng nhỏ đang vật lộn với bi kịch, đồng thời hé lộ lịch sử rắc rối của nơi này: ma túy, bạo lực tình dục và những bí mật ẩn giấu.

Nhưng bộ phim cũng tạo ra căng thẳng ở Piha về cách mô tả các vụ mất tích. Với một số người, bộ phim là cơ hội để làm sáng tỏ sự thật chưa được biết đến. Với người khác, Piha cùng những bi kịch và khung cảnh u ám đã trở thành “nạn nhân” mới của thể loại phim tội phạm đang bùng nổ.

Bộ phim gây tranh cãi

Vào một sáng tháng 7, trên đường từ Auckland đến Piha, những tuyến đường lớn dần nhường chỗ cho con đường hẹp ngoằn ngoèo, rồi rừng rậm Waitākere bao phủ trong sương mù đặc dần hiện ra. Khi rừng thưa đi, vài ngôi nhà hiện lên trên sườn đồi, rồi bờ biển phía Tây rộng lớn mở ra. Hòn Lion Rock nhô lên từ bờ biển, bên cạnh là cát đen đặc trưng của Piha. Những vách đá dựng đứng từ đại dương, chân trời chìm trong gam xám xanh của biển Tasman.

Khung cảnh đẹp ở Piha thu hút nhiều du khách. Ảnh: The Guardian

Khách đến Piha đều miêu tả nơi này vừa hùng vĩ vừa hiểm nguy. Ranh giới giữa cõi trần và thế giới tâm linh dường như mỏng manh.

Trên vách đá có một bức tượng Hinerangi – tổ tiên của bộ tộc Te Kawerau ā Maki địa phương. Câu chuyện về Hinerangi thường được nhắc lại khi kể về những người mất tích ở Piha: chồng bà chết đuối khi đi đánh cá, bà ngồi chờ trên mũi đất cho đến khi tim tan vỡ, rồi cũng biến mất để đi theo linh hồn chồng.

Piha hiện có khoảng 900 dân cư, gồm các nghệ sĩ, dân đam mê lướt sóng, người sống ngoài lưới điện, các gia đình và tầng lớp trung lưu mới nổi. Mùa hè, thị trấn đông nghịt khách du lịch, dân lướt sóng và người nghỉ mát.

“Piha là nơi tâm linh. Nơi này có nhiều câu chuyện lịch sử, nhiều sức mạnh tinh thần”, ông Peter Brown, Chủ tịch câu lạc bộ lướt sóng Nam Piha, nói to giữa tiếng sóng ầm ầm.

Piha đẹp nhưng nguy hiểm. Đây là điểm đen tai nạn đuối nước nghiêm trọng thứ hai ở New Zealand. “Một vùng biển rộng lớn và rất, rất nguy hiểm”, ông Brown nói.

Khi có người mất tích, câu lạc bộ sẽ tìm dọc bờ biển để tìm manh mối. Thường thì biển đẩy thi thể dạt vào bờ và nhờ hiểu biết về dòng chảy, ông Brown có thể dự đoán nơi thi thể trôi dạt. Nếu thi thể bị đá hoặc cá mập làm cho không còn nguyên vẹn, có thể sẽ không bao giờ nổi lên. Nhưng ngay cả ông Brown cũng không thể hiểu nổi những vụ biến mất này.

Ông đặt câu hỏi: “Làm sao có thể có sáu người biến mất mà chúng tôi không tìm thấy ngay lúc đó, không tìm thấy sau một tháng... và cũng không tìm thấy sau 20 năm? Làm sao có thể như vậy được?”.

Ông Peter Brown. Ảnh: The Guardian

Ông Brown nói rằng do không có lời giải, cộng đồng bắt đầu sống trong cảnh dè chừng. Ông cho biết: “Điều đó đã làm thay đổi cảm giác an toàn của mọi người. Ở một nơi nhỏ, ai cũng biết nhau và ai cũng có giả thuyết”.

Có người chỉ thì thầm, nhưng cũng có người công khai những giả thuyết ấy.

Từ năm 2018, ông Bob Harvey, 85 tuổi, cựu Thị trưởng Waitākere và là nhân vật gắn bó với Piha đã đưa ra giả thuyết một số vụ có liên quan, bất chấp kết luận của nhân viên điều tra. Ông tin rằng họ đã bị bắt cóc: “Họ biến mất không để lại dấu vết, không giày, không túi. Ai đó ngoài kia biết nhiều hơn”.

Trong phim, ông Harvey xuất hiện thường xuyên, cho rằng: “Tất cả đều gặp kẻ thủ ác”, một giả thuyết ông dựa trên việc không tìm thấy thi thể và những điểm chung về ngoại hình của nạn nhân. Ông nói: “Họ đều đẹp, dịu dàng, tốt bụng. Nếu phải tin có một kẻ giết người hàng loạt, thì tôi tin”.

Chính những đồn đoán này đã thôi thúc đạo diễn Beveridge và Jones làm phim. Họ muốn tìm hiểu liệu có căn cứ nào không, những bi kịch đã ảnh hưởng thế nào đến gia đình và cộng đồng, cảnh sát có bỏ sót điều gì không. Beveridge nói: “Mục đích là vẽ chân dung một cộng đồng bị nghi ngờ”.

Các đạo diễn bắt đầu đặt câu hỏi liệu cộng đồng này có che giấu điều gì không khi sau Asher vẫn có thêm 4 người biến mất.

Tuy nhiên, họ khẳng định bộ phim không nhằm chứng minh có kẻ giết người hàng loạt hay mối liên kết trực tiếp, mặc dù có những điểm giống nhau, ít nhất là đều xảy ra trong cùng một khu vực nhỏ.

Beveridge nói: “Có một điều rõ ràng từ cuộc điều tra của chúng tôi và đây là điều chúng tôi không ngờ tới. Đó là có hiện tượng phụ nữ bị theo dõi và săn đuổi trong khu vực này”.

Phim cũng nhắc đến lịch sử sử dụng ma túy, hoạt động băng nhóm và có lời kể từ những phụ nữ nói rằng họ từng bị rượt đuổi, đánh thuốc và cưỡng hiếp ở Piha. Đây là lời khai mà các nhà làm phim hy vọng sẽ khiến cảnh sát điều tra thêm. Jones nói: “Thật đáng thất vọng khi cảnh sát không theo dõi những gì chúng tôi đưa ra”.

Cảnh sát từ chối phỏng vấn, chỉ ra tuyên bố rằng họ không tin các vụ việc có liên hệ và không có manh mối mới sau khi phim phát sóng.

Trong khi đó, thể loại “tội phạm thật” hiện là một trong những dòng phim, sách, podcast được ưa chuộng nhất, bùng nổ từ sau thành công toàn cầu của podcast Serial hơn 10 năm trước.

Nhưng khi thể loại này soi chiếu vào một vấn đề, các cộng đồng có thể đột ngột thấy mình bị đặt dưới chiếc kính hiển vi công khai, khi những câu chuyện, bối cảnh và nhân vật cực đoan nhất được đem ra phục vụ giải trí.

Tiến sĩ Gregory Stratton – giảng viên cao cấp ngành tội phạm học tại trường RMIT – cảnh báo rằng nếu không được thực hiện cẩn trọng, nó có nguy cơ khơi lại vết thương cho những người từng trải qua bi kịch. Ông nói: “Cần có mục đích rõ ràng. Nếu chỉ khai thác để thu hút thì sẽ gây hại cho cộng đồng”.

Theo ông, thể loại này có thể mang lại công lý, giúp minh oan, giúp cộng đồng chia sẻ câu chuyện. Nhưng cũng có thể tạo ra nỗi sợ hãi quá mức, không phản ánh đúng thực tế tội phạm hàng ngày.

Giống như bất kỳ cộng đồng nhỏ nào, tin đồn ở Piha lan nhanh và những hiềm khích cũ dễ dàng trỗi dậy. Nhưng cũng có một tinh thần chăm sóc lẫn nhau ăn sâu bền chặt và việc ám chỉ rằng Piha che giấu những bí mật đen tối đã khiến nhiều người tức giận.

Bà Woodhouse. Ảnh: The Guardian

Bà Woodhouse, dù còn băn khoăn nhưng không hối tiếc khi xuất hiện trong phim, vì lần đầu tiên bà được nói công khai: “Cảnh sát đã xử lý sai vụ Asher”. Nhưng bà cũng nhấn mạnh: “Miêu tả Piha là nơi nguy hiểm thì không đúng và giờ càng không đúng”.

Bà Sandra Coney, cựu nhà báo điều tra kiêm chính trị gia địa phương, đồng ý: “Piha là cộng đồng hào phóng, đầy tinh thần tình nguyện”.

Năm 2021, bà từng gửi thư kêu gọi Ủy ban phim New Zealand rút vốn khỏi dự án, cho rằng những đồn đoán của phim thiếu tôn trọng và thừa thãi. Bà nói: “Tôi biết đủ về các vụ để hiểu rằng phim đã phóng đại”.

Bà Coney cũng chỉ ra rằng phim đã lờ đi vấn đề tự tử – một bóng đen bao trùm Piha và cả nước. “Vì chính sách hạn chế đưa tin về tự tử ở New Zealand, bi kịch này bị che giấu”, bà nói.

New Zealand hiện có tỷ lệ tự tử ở thanh niên cao nhất Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), đồng thời tỷ lệ đuối nước tai nạn cũng cao.

Với ông Pita Turei – nghệ sĩ người Māori, nhà làm phim và người đại diện cho bộ tộc địa phương, những bi kịch và bộ phim đã ảnh hưởng tới cộng đồng hơn cả các vụ mất tích. Ông nói: “Hàm ý của cả bộ phim là có một con quỷ ở đây. Đó chỉ là thứ nhảm nhí để câu khách và gây chú ý. Chúng ta phải nhìn vào chính mình, không phải phong cảnh, không phải tìm quỷ dữ, mà nhìn vào chính chúng ta”.

Theo TTXVN