Làm mẹ tỉnh thức: Chỉ cần đủ tốt, không cần hoàn hảo

Như nhiều bà mẹ, tôi thường bị chê không “chuẩn mực”. Tôi cũng có lúc quên mặc tã cho con, cũng lóng ngóng mỗi lần con ốm đau… Chưa kể, còn có rất nhiều điều tôi chưa biết.

Má tôi thường so sánh phải chi tôi được một phần mười của em dâu thì bà đâu phải lo lắng. Những phụ nữ khác không ngừng quy kết tôi không phải là người mẹ biết hy sinh, chu toàn.

Chấp nhận bản thân để con được lớn

Thế nhưng, cũng chính họ lại ngạc nhiên trước sự gắn kết đặc biệt giữa tôi và con gái. Con tôi rất độc lập, tự tin, luôn tò mò khám phá cuộc sống mà không e sợ. Tất cả những điều trên không đến từ việc tôi là người mẹ hoàn hảo mà từ sự lựa chọn sống và làm mẹ theo một con đường khác - làm mẹ tỉnh thức (conscious motherhood).

Khác với khái niệm “làm mẹ chuyên sâu” (intensive motherhood) được nhà xã hội học Sharon Hays mô tả về người mẹ chuyên tâm dành mọi năng lượng cho con và có thể quên cả bản thân - vốn quen thuộc với văn hóa Á Đông, làm mẹ tỉnh thức là hành trình người mẹ quay về với chính mình trước khi đồng hành cùng con. Đây là sự lựa chọn không hề dễ dàng.

Ảnh mang tính minh họa - Shutterstock

Khi chơi cùng con, tôi toàn tâm toàn ý vào sự tương tác, không cầm điện thoại, không để sự bực bội trong công việc choáng ngợp tâm trí. Mỗi khi con làm gì, tôi học cách quan sát mình tiếp nhận điều đó như thế nào. Tôi cảm thấy gì? Ánh mắt tôi ra sao? Giọng nói tôi dịu dàng hay cáu gắt? Tôi có ý gì khi nói với con như vậy? Con phản hồi thế nào trước năng lượng tôi mang đến? Sự quan sát là điểm tựa cho hành trình này. Thế nên, đứa trẻ được sống trong sự an toàn cảm xúc mà tôi đem lại, bởi vì người mẹ biết “điểm dừng” thay vì bị cuốn đi bởi những phản ứng quen thuộc.

Trái ngược với sự lo lắng hay chê bai của người khác về việc tôi không phải là một bà mẹ hoàn hảo, hành trình làm mẹ tỉnh thức còn cho phép tôi được chấp nhận mình như đang là, thay vì cố trở thành hình mẫu hoàn mỹ nào đó, kể cả “hình mẫu tỉnh thức”.

Làm mẹ tỉnh thức là nghệ thuật dừng lại giữa những phản ứng quen thuộc để trái tim chạm đến sự thấu hiểu. Đó là lúc ta nhận ra con làm đổ nước không phải để chọc tức mẹ mà đơn giản vì con đang khám phá sự vận động của thế giới. Đó là lúc ta nhận ra tiếng khóc của con không phải sự yếu đuối mà là ngôn ngữ đầu tiên của cảm xúc cần được lắng nghe.

Chính nhờ sự đủ đầy từ bản thân, chúng ta mới đủ sức cho con nhìn thấy sự đủ đầy ở con. Ta không nói với con rằng “Sao con không được như con người ta?”, sao con không thế này, sao con không thế kia… khiến con phải lớn lên với sự thiếu thốn từ bên trong và mang tâm bệnh.

Và khi bình tĩnh lại, ta nhận ra phía sau sự mệt mỏi luôn có một tình yêu vô điều kiện dành cho con.

Khi mẹ được phép là người thường

Xã hội hiện đại thường tôn vinh những bà mẹ “siêu nhân” - vừa kiếm tiền, vừa chăm con, vừa giữ được vóc dáng, vừa duy trì được hôn nhân. Chính hình mẫu đó có thể khiến phụ nữ không ngừng tự gây áp lực cho bản thân và chê bai lẫn nhau. Thực ra, chúng ta đâu cần phải là một người toàn năng mà chỉ cần là một người mẹ “đủ tốt” (good enough mother) như nhà phân tâm học Donald Winnicott từng nói. Ta đáp ứng nhu cầu của con vừa đủ, nhưng cũng đủ không hoàn hảo để con tự điều chỉnh và lớn lên cùng sự lành mạnh của chính con.

Khi ta không áp lực bởi những vai diễn, đứa trẻ cũng được sống thật với chính mình. Có những ngày tôi nói “Mẹ mệt rồi”, “Mẹ xin lỗi vì đã nổi nóng” hay “Mẹ cũng đang học cách lớn lên cùng con”... Đứa trẻ cần thấy mẹ cũng là một con người - biết sai, biết buồn, biết nở nụ cười sau những ngày dài mệt mỏi.

Trong những khoảnh khắc chân thật ấy, con học được bài học lớn nhất: sự gắn kết thật sự được hình thành không phải giữa một người mẹ hoàn hảo và một đứa con ngoan mà giữa 2 tâm hồn cùng học cách yêu thương.

Làm mẹ tỉnh thức không phải là hành trình tìm kiếm sự hoàn hảo. Vào bất kỳ giai đoạn nào của con, ta luôn được quyền làm lại. Khi biết buông bỏ kỳ vọng và sự kiểm soát dành cho nhau, ta bước vào một hành trình cộng hưởng - nơi ta không chỉ nuôi lớn con mà còn nuôi dưỡng chính mình bằng sự thấu hiểu, bao dung và tình yêu vô điều kiện.

Nguyễn Vân Anh