Người giúp việc gia đình ở Indonesia được bảo vệ như lao động chính thức

Người giúp việc tại Indonesia giờ đây được công nhận là lao động chuyên nghiệp với đầy đủ quyền lợi nghề nghiệp - Ảnh: Karina Tehusijaana

Bà Pani, 64 tuổi, là người giúp việc tại ngoại ô Jakarta, Indonesia. Bà đã sống và làm việc cho cùng một gia đình suốt 44 năm. Rời quê nhà ở Boyolali, tỉnh Trung Java từ khi còn là thiếu nữ, bà đến thủ đô theo lời giới thiệu của anh trai và chưa từng rời đi kể từ đó.

Trong nhiều năm, bà không chỉ làm việc nhà mà còn trở thành người chăm sóc chính cho 3 người con của gia đình chủ. Bà đưa các con của chủ nhà đi khám bệnh, ghi nhớ lịch uống thuốc và theo sát quá trình trưởng thành của từng người.

Chủ nhà của bà - cô Tokiko Latuharhary - cho biết, chính nhờ sự hiện diện của Pani mà cô có thể tiếp tục theo đuổi công việc. ''Tôi hoàn toàn tin tưởng bà ấy trong mọi việc, từ chăm sóc con cái đến quản lý nhà cửa, tiền nong đi chợ'' - cô Tokiko nói.

Tuy nhiên, những mối quan hệ gắn bó như vậy ngày càng trở nên hiếm hoi tại Indonesia hiện đại. Theo ước tính, Indonesia hiện có khoảng 4-5 triệu lao động giúp việc gia đình, cùng hàng triệu người làm việc ở nước ngoài. Riêng tại Singapore có khoảng 166.000 lao động giúp việc đến từ Indonesia.

Được thông qua ngày 21/4 sau 22 năm vận động, Luật Bảo vệ Người giúp việc gia đình tại Indonesia chính thức công nhận người giúp việc là người lao động.

Theo đó, họ có quyền được hưởng giờ làm việc hợp lý, nghỉ phép có lương, tham gia bảo hiểm xã hội và được ký hợp đồng lao động bằng văn bản.

Các tổ chức bảo vệ quyền lao động đánh giá đây là bước tiến lịch sử, tương tự đạo luật bảo vệ người giúp việc mà Philippines đã áp dụng từ năm 2013.

Tuy nhiên, luật mới cũng gây ra nhiều tranh luận. Một bộ phận chủ sử dụng lao động cho rằng người giúp việc hiện nay đã được đối xử khá thoải mái và việc tăng thêm quyền lợi là không cần thiết.

Trên mạng xã hội, nhiều ý kiến cho rằng điều cần được quản lý là trách nhiệm và thái độ làm việc của người giúp việc thay vì chỉ tập trung vào quyền lợi. Dù vậy, các nhà xã hội học nhận định đạo luật này phản ánh sự chuyển biến văn hóa sâu sắc trong xã hội Indonesia.

Bà Pani, một người giúp việc nhà ở cùng chủ, đang làm việc tại phía Nam Tangerang, ngoại ô Jakarta. - Ảnh: Karina Tehusijaana

Tiến sĩ Ida Ruwaida - giảng viên xã hội học tại Đại học Indonesia - cho biết, trong lịch sử, quan hệ giữa người giúp việc và chủ nhà thường được xem là quan hệ xã hội hơn là quan hệ lao động. Tại nhiều vùng ở Indonesia, đặc biệt là đảo Java, việc phục vụ các gia đình thuộc tầng lớp cao hơn từng được xem là niềm tự hào.

''Trước đây, nhiều người coi việc phục vụ một gia đình giàu có là danh dự. Nhưng ngày nay, ngày càng nhiều người nhìn nhận đây là một nghề nghiệp thực sự'' - bà nói.

Bà Ajeng Astuti, 47 tuổi, bắt đầu làm giúp việc từ năm 15 tuổi vì hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Trong hơn 30 năm làm nghề, bà từng trải qua thời gian làm việc kéo dài, không có ngày nghỉ, lương trả thất thường và thậm chí bị quấy rối tình dục bởi chủ nhà.

Bước ngoặt đến vào năm 2014 khi bà tham gia một hoạt động của công đoàn người giúp việc. ''Tôi nhận ra không chỉ mình trải qua những tổn thương đó. Từ lúc ấy, tôi bắt đầu tự tin hơn và xem công việc của mình là một nghề thực sự'' - bà chia sẻ.

Theo bà, luật mới sẽ giúp xã hội nhìn nhận đúng hơn vai trò của những người làm công việc chăm sóc và nội trợ, họ không còn muốn bị xem như những người hy sinh trong gia đình chủ, mà là những lao động chuyên nghiệp xứng đáng được tôn trọng, trả công công bằng và bảo vệ bởi pháp luật.

Nhật Minh (theo Straistimes)