Khi thần tượng được 'nhào nặn' từ AI

Một người mẫu ảo bán hàng được tạo từ AI - Ảnh: Astrid Hiort/Virtual Humans

Khi người nổi tiếng không còn là người thật

Các AI influencer - nhân vật được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo - đang thu hút hàng triệu người theo dõi, ký các hợp đồng quảng cáo đắt giá và tạo ra nguồn thu nhập khổng lồ.

Mới đây, câu chuyện một người đàn ông ở Nhật Bản dùng AI tạo ra “bạn gái ảo”, sau đó vận hành các tài khoản mạng xã hội để kiếm tiền đã lan truyền mạnh trên internet. Hiện tượng này cho thấy một xu hướng ngày càng rõ nét: những “người nổi tiếng ảo” đang hiện diện ngày càng nhiều trong đời sống số.

Điều đáng suy nghĩ không nằm ở công nghệ kiếm tiền, mà ở việc ngày càng nhiều người sẵn sàng yêu thích, theo dõi và gắn bó cảm xúc với những nhân vật chưa từng tồn tại ngoài đời thực.

Một người mẫu ảo do AI tạo ra - Ảnh: Virtual Humans

Khái niệm người nổi tiếng ảo không còn xa lạ trên thế giới. Lil Miquela, cô gái ảo mang phong cách Gen Z, hiện sở hữu hàng triệu lượt theo dõi trên Instagram và từng hợp tác với nhiều thương hiệu thời trang lớn. Tại Tây Ban Nha, Aitana López, người mẫu được tạo bằng AI, cũng thu hút đông đảo người hâm mộ và mang về doanh thu đáng kể cho công ty quản lý.

Các AI influencer sở hữu nhiều lợi thế mà người thật không thể có. Họ không già đi, không biết mệt mỏi, không vướng scandal đời tư, và có thể hoạt động liên tục mà không cần xin nghỉ phép. Từ hình ảnh, biểu cảm, phong cách cho đến cách trò chuyện của họ đều có thể được điều chỉnh theo thị hiếu người dùng và thuật toán mạng xã hội.

Ngày càng có nhiều người dành tình cảm cho "thần tượng ảo" - Ảnh: Our Mental Health

Điều đáng nói là, dù biết rõ những nhân vật ấy chỉ là sản phẩm của công nghệ, nhiều người vẫn sẵn sàng dành thời gian, tiền bạc và cả tình cảm cho họ.

Từ việc trò chuyện với AI mỗi ngày cho đến thức thâu đêm chờ phiên livestream của các streamer ảo, người dùng đang cho thấy một thực tế: cảm xúc của con người không phải lúc nào cũng phụ thuộc vào việc đối phương có “thật” hay không. Nhiều người đôi khi chỉ đơn giản tìm kiếm cảm giác được lắng nghe và phản hồi, được quan tâm và chia sẻ. Các chuyên gia tâm lý gọi đây là “mối quan hệ tương tác một chiều” (parasocial relationship).

Nơi trú ẩn không có tổn thương?

Các nền tảng số ngày nay được thiết kế để giữ chân người dùng càng lâu càng tốt, và những nhân vật ảo là một trong những công cụ tạo tương tác hiệu quả nhất: luôn xuất hiện đúng lúc, bắt kịp xu hướng và gần như không bao giờ khiến người theo dõi thất vọng.

Trong một thế giới mà ngày càng nhiều người trẻ cảm thấy cô đơn hoặc mất niềm tin vào những kết nối ngoài đời thực, những nhân vật AI thường mang lại cảm giác an toàn. Họ luôn phản hồi đúng lúc, giao tiếp bằng những lời lẽ dễ chịu và hiếm khi tạo ra cảm giác bị từ chối.

Ảnh minh họa: Our Mental Health

Tuy nhiên, việc quen được “nuông chiều” bởi những thuật toán luôn phản hồi theo cảm xúc người dùng cũng đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: liệu con người có ngày càng khó chấp nhận những va chạm, khác biệt và tổn thương vốn là một phần tự nhiên của các mối quan hệ thật?

Thời của người mẫu ảo lên ngôi - Ảnh: Market Realist

Ngành công nghiệp nội dung số đang bước vào một giai đoạn mới, nơi không chỉ hình ảnh hay video, mà cả sự đồng cảm và kết nối cũng có thể được tạo ra bằng thuật toán. Có lẽ, điều đáng suy nghĩ nhất lúc này không phải là trí tuệ nhân tạo đang ngày càng giống con người, mà là con người đang ngày càng dễ dàng gửi gắm cảm xúc của mình vào những thứ chưa từng tồn tại ngoài đời thực.

Và khi người nổi tiếng không còn cần là người thật, điều thay đổi không chỉ là bộ mặt của ngành giải trí hay kinh doanh, mà còn là cách con người kết nối, yêu mến và tìm kiếm cảm giác thuộc về trong một thế giới mà ranh giới giữa thật và ảo ngày càng trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Nguyễn Thuận