Đàn ông với gánh nặng 'chuẩn nam tính'

Lần đầu tiên tôi chứng kiến cha khóc là vào năm lớp 9 khi bà nội qua đời. Cha vẫn bình tĩnh để lo chu toàn đám tang cho nội nhưng khi xong việc, cha khoác chiếc áo len nội hay mặc, khóc nức nở như một đứa trẻ. Về sau, tôi thấy cha rơi nước mắt thêm một lần là khi đưa tôi về nhà chồng, tiễn nhà gái ra về, tôi oà khóc, mắt cha cũng nhoè đi.

Chồng tôi cũng vậy, nhìn bề ngoài rất cứng cỏi, quyết đoán nhưng vẫn có lúc mềm yếu. Ngày tôi mổ cấp cứu khi sinh đứa con thứ hai, mọi người kể anh liên tục lau nước mắt vì lo lắng. Có lần anh gục đầu vào vai tôi khóc to khi chứng kiến cảnh anh em trong nhà cãi nhau vì chuyện chia đất của cha mẹ dù trước đó anh đã lớn tiếng quát nạt đứa em hỗn hào.

Để chạm đến thế giới nội tâm của họ, người phụ nữ bên cạnh cần học cách lắng nghe và đồng cảm nhiều hơn. Ảnh minh hoạ: Freepik

Tôi nhận ra đàn ông tưởng chừng luôn mạnh mẽ nhưng họ vẫn có giây phút yếu đuối. Sếp của tôi hét như lửa ở công ty, chẳng khó khăn nào khiến anh lùi bước, luôn giải quyết mọi việc nhanh chóng, hiệu quả. Nhưng thấy anh suy sụp hoàn toàn khi đối diện với sự ra đi của người bạn đời gắn bó gần 20 năm, tôi hiểu chẳng ai là ngoại lệ của cảm xúc.

Tuy vậy, sự yếu đuối của đàn ông hiếm khi được bộc lộ ra bên ngoài. Họ thường chọn cách chịu đựng trong im lặng, ít chia sẻ cùng ai. Chỉ những người thật sự thân cận mới có thể bắt gặp khoảnh khắc họ rơi nước mắt. Để che giấu nỗi mong manh của mình, đàn ông tìm đến rượu bia, thuốc lá để giải tỏa lo âu, xoa dịu nỗi buồn. Họ sợ nói ra sẽ bị đánh giá là yếu đuối, là kém cỏi.

Nguyên nhân của cách ứng xử này bắt đầu từ khi còn nhỏ, người đàn ông đã bị đặt vào một khuôn mẫu cứng nhắc của tiêu chuẩn nam tính: phải mạnh mẽ, không được khóc. Khi hai đứa trẻ cùng vấp ngã, bé gái có thể òa lên thoải mái, còn bé trai khóc, lập tức bị nhắc nhở: “Con trai sao lại khóc?”.

Chính cách giáo dục ấy khiến khi trưởng thành, nhiều người đàn ông trở nên vụng về trong việc bộc lộ cảm xúc, khó mở lòng và khó chia sẻ. Họ lớn lên cùng bài học rằng yếu đuối là điều không thể chấp nhận, bộc lộ nỗi đau đồng nghĩa với thất bại. Xã hội kỳ vọng họ trở thành chỗ dựa, là người gánh vác, là trụ cột gia đình. Ít ai nhận ra rằng, chính họ cũng là nạn nhân của những định kiến giới khắc nghiệt như tiêu chuẩn nam tính.

Việc kìm nén cảm xúc, gồng mình sống trọn hai chữ “nam tính” dần trở thành thước đo giá trị của một người đàn ông. Chuẩn mực ấy buộc họ phải sống như những cỗ máy: không được mềm yếu, không được đau khổ, bởi làm như vậy sẽ bị xem là “đàn bà”. Trong khi đó, sức chịu đựng của con người luôn có giới hạn, đâu phải cứ sinh ra là nam giới thì mặc nhiên sở hữu tinh thần thép hay ý chí hơn người.

Nếu đàn ông dám cởi bỏ lớp vỏ giáp bên ngoài, nếu họ đủ can đảm cho phép mình yếu đuối khi cần, có lẽ họ sẽ nhận ra rằng sự kết nối sâu sắc và chân thành không đến từ việc gồng mình để trở nên “đủ nam tính”, mà đến từ dũng khí sống thật với chính cảm xúc của mình.

Để chạm đến thế giới nội tâm của họ, những người phụ nữ bên cạnh cần học cách lắng nghe và đồng cảm nhiều hơn. Người ta thường nói phụ nữ cần được yêu, còn đàn ông cần được thấu hiểu. Sự “hiểu” không chỉ là cảm thông đơn thuần, mà còn là nhận ra người đàn ông của mình dễ bộc lộ bằng lời hay chỉ âm thầm thể hiện qua hành động. Khi người phụ nữ chủ động trò chuyện với sự kiên nhẫn và dịu dàng, cánh cửa cảm xúc khép kín của đàn ông mới có cơ hội được mở ra.

Hiểu được những điều đó nên ngoài việc tìm cách thấu hiểu cảm xúc của chồng, tôi rất quan tâm đến việc dạy dỗ 2 con trai. Tôi khuyến khích các con thoải mái bộc lộ cảm xúc của mình, buồn thì chia sẻ, đau thì khóc. Tôi muốn các con lớn lên trong tinh thần cởi mở về cảm xúc, không tìm cách che giấu vì bất cứ tiêu chí nào. Vì trong xã hội đầy rẫy những áp lực vô hình, biết cách giải toả cảm xúc rất quan trọng để có một đời sống tinh thần khoẻ mạnh, đặc biệt là với đàn ông.

Gia Như