Đắm say hương cỏ mật

Nếu lớn lên từ làng quê, nơi đồng lúa, bãi ngô trải dài bát ngát, ai mà không biết về những loại cỏ dại dưới chân mình. Lũ trẻ mục đồng nào mà không chơi chọi cỏ gà, hay lấy cỏ bông lau chơi trò trận giả lăn lộn ở triền đê, bị hoa cỏ may ghim khắp áo quần… Và người ta cũng làm sao quên một loài cỏ đặc biệt, có hương thơm xua tan phiền muộn, kích hoạt những cảm xúc tươi mới. Đó chính là cỏ mật. 

Cỏ mật là loài cỏ lá dài xanh mượt, những nhánh lá tim tím được nuôi từ bộ rễ chùm khỏe khoắn, đem phơi khô sẽ tỏa ra thứ hương thơm ngòn ngọt, thanh thanh dễ chịu. Chẳng rõ người ta khám phá ra giống cỏ mật thơm ấy từ bao giờ, chỉ biết khi đám nhỏ chúng tôi lớn lên, đến tuổi dắt trâu bò đi chăn mỗi buổi nghỉ học, thì đã biết cùng nhau tìm tòi và lưu giữ mùi hương của nó.

Chúng tôi biết rằng cỏ mật muốn thơm và ngậm hương lâu thì phải nhổ cả rễ, hơn nữa còn phải lấy vào lúc sáng sớm, khi cỏ còn đang vương những hạt sương đêm ướt át. Chỉ cần giũ sạch đất và đem phơi dưới nắng, cỏ héo là đã bắt đầu nhả hương. 

Mùi hương ban đầu có mùi của bụi đất và rễ cây ngai ngái, về sau là thanh ngọt của nhánh lá, nồng nàn của sương đêm âm ẩm, man mát của nắng sớm… Kinh nghiệm được chúng tôi rỉ tai nhau, là khi cỏ héo hãy cứ tráng sương thêm một đêm nữa và đem phơi nắng lại. Càng khô, cỏ mật càng cho ra thứ hương thơm hấp dẫn. Không nồng nàn như hoa hồng, không quyến rũ như hoa nhài, mà đó là một mùi hương ngọt dịu và dai dẳng.

Những ngày còn học bài trước ngọn đèn dầu, chúng tôi nào đã biết gì nhiều về các kiến thức khoa học, rằng mùi hương dễ chịu có thể giúp con người ta giảm lo âu, căng thẳng. Nhưng như một thói quen bản năng, cứ đem cất giữ cỏ mật khô trong túi áo túi quần như bảo bối. Có đứa còn tự may túi thơm để cất giữ những búi cỏ tỏa hương ấy. Đi học, đi nhặt rau ngoài bờ ruộng, lúc nhẩn nha trên lưng trâu, hay khi ngủ say quên trời đất, cũng đều mang túi thơm 
bên cạnh. 

Ảnh mang tính minh họa - Diana.grytsku

Người lớn cũng yêu mùi hương vừa ấm áp vừa dịu ngọt của cỏ mật. Mẹ là người gợi ý cho tôi đi tìm nhổ cỏ mật, chỉ cách phơi sao cho thơm lâu, rồi nhắc tôi đem nhét vào gối. Dường như sau một ngày dài tất tả nắng mưa, quẩn quanh với ngô lúa mệt nhoài, được ngả đầu xuống chiếc gối mềm ngát hương cây cỏ, giấc ngủ của mẹ cha như được vỗ về.

Để rồi sáng ngày ra, khi mẹ xổ tung mái tóc chải chuốt, nghe hương thơm tỏa bay và vấn vít quanh mình, cơ thể như được tiếp thêm sinh khí và sức lực.

Đi tìm cỏ mật giữa thảm cỏ nhiều giống loài ken dày ven các chân ruộng cao, đứa trẻ ít kinh nghiệm sẽ nhổ nhầm cỏ lá gừng, bởi chúng tương đồng về hình dạng. Trong vô số những mùi hương thiên nhiên hoa, quả, cây cối xuất hiện trong đời sống, ít nhiều đã có những hương thơm thảo mộc khác loài cỏ mật khiến tôi bằng lòng, yêu thích. Nhưng có lẽ, mùi thơm của cỏ mật vẫn là thứ hương cây cỏ thuần hậu và gần gũi, quyến rũ nhất, khiến tôi mê say, thao thiết nhớ thương.

Trong sự thanh khiết, dịu ngọt vốn có, hương cỏ mật còn chắt chiu cả mùi vị của sương đêm, của đất ấm, của gió trời thênh thang và cả miền ký ức bình dị đã đi qua. 

Mai Đình