TPHCM cần thêm điện để vận hành AI, trung tâm dữ liệu, xe điện

Theo ông Phạm Bình An, làn sóng chuyển đổi số và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra một lớp phụ tải hoàn toàn mới, với đặc điểm tiêu thụ điện lớn và yêu cầu chất lượng rất cao. Trong đó, các trung tâm dữ liệu (data center) và điện toán đám mây là nhóm tiêu thụ điện điển hình.

“Mỗi trung tâm có thể cần từ 20-100 MW, thậm chí quy mô lớn hơn trong tương lai, khi TPHCM đang dần trở thành một trung tâm dữ liệu của khu vực Đông Nam Á”- ông cho biết.

Các diễn giả tham dự hội thảo sáng 5/5

Đáng chú ý, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) càng làm nhu cầu điện tăng mạnh. Các hệ thống máy chủ sử dụng GPU cho AI có mức tiêu thụ điện gấp 10-20 lần so với máy chủ thông thường. Cùng đó, hạ tầng viễn thông thế hệ mới như 5G, hệ thống cảm biến IoT trong đô thị thông minh, đòi hỏi nguồn điện phải ổn định liên tục 24/7. Các nền tảng chính quyền số, dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, logistics tự động hay các mô hình giáo dục và y tế số cũng đều phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện chất lượng cao, không gián đoạn.

Không chỉ công nghệ số, nhóm ngành công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là sản xuất bán dẫn, cũng đặt ra yêu cầu khắt khe đối với hệ thống điện. Một nhà máy sản xuất bán dẫn có thể tiêu thụ từ 50 đến 300 MW điện, với yêu cầu độ tin cậy gần như tuyệt đối, lên tới 99,999%. Chỉ cần mất điện trong thời gian rất ngắn, dưới 10 mili giây, cũng có thể gây thiệt hại hàng triệu USD. Ngoài ra, chất lượng điện phải ổn định, không dao động điện áp và hạn chế tối đa nhiễu.

Ông Phạm Bình An - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM (HIDS)

Chưa kể, quá trình chuyển đổi xanh và điện hóa giao thông đô thị cũng đang tạo ra áp lực không nhỏ đối với nhu cầu điện. Hiện nay, số lượng xe điện đang tăng nhanh, với hàng chục ngàn ô tô điện và lộ trình chuyển đổi toàn bộ xe buýt sang sử dụng điện. Điều này kéo theo nhu cầu phát triển hệ thống trạm sạc quy mô lớn.

“Trong kịch bản có khoảng 1 triệu xe điện, hệ thống trạm sạc nhanh có thể cần tổng công suất lên tới hàng trăm MW, thậm chí khoảng 700 MW trong những năm tới. Đáng lưu ý, phụ tải từ trạm sạc có xu hướng tập trung vào các khung giờ cao điểm, làm gia tăng áp lực cho hệ thống điện”- ông nói.

Theo ông Phạm Bình An, điểm chung của các nhóm phụ tải mới này là không chỉ cần nhiều điện, mà còn yêu cầu điện phải ổn định, liên tục và ngày càng “xanh” hơn. Đây chính là thách thức lớn đối với hệ thống năng lượng của TPHCM trong hành trình đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Ông Trần Việt Hà - Phó trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TPHCM (HEPZA) - cho biết, nguy cơ thiếu điện sẽ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp. Có những sự cố điện chỉ là “nháy” trong thời gian ngắn, nhưng khi cộng dồn lại theo năm cũng gây thiệt hại đáng kể.

Theo ông Hà, trong thời gian tới, các khu công nghiệp sẽ tiếp tục thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ số, sản xuất đa năng và trung tâm dữ liệu - những lĩnh vực tiêu thụ điện lớn và gần như bắt buộc phải sử dụng năng lượng sạch theo yêu cầu của khách hàng. Tuy nhiên, nguồn cung hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 60%, phần còn lại doanh nghiệp phải mua tín chỉ carbon để bù đắp.

Từ thực tế này, ông cho rằng, nhu cầu phát triển năng lượng sạch trở nên cấp thiết hơn và để làm được điều đó, cần có cơ chế thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong các khu công nghiệp, cũng như có giải pháp điều phối nguồn năng lượng này.

Hệ thống điện mặt trời lắp đặt tại KCN Tân Bình, TPHCM

Theo ông Bùi Trung Kiên - Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC), ngành điện thành phố đã xây dựng các kịch bản cung ứng điện cho năm 2026, với mục tiêu đáp ứng tăng trưởng điện năng khoảng 5% và sẵn sàng cho các tình huống phụ tải tăng cao.

Theo ông Kiên, với kịch bản cơ sở, công suất phụ tải cực đại dự báo đạt khoảng 9.556 MW, đồng thời đã tính đến kịch bản tăng cao lên hơn 10.000 MW. Trên cơ sở đó, ngành điện chủ động phương án vận hành, đầu tư và triển khai các giải pháp điều chỉnh phụ tải nhằm đảm bảo cung cấp điện ổn định.

Đáng chú ý, cơ cấu tiêu thụ điện của TPHCM hiện nay cho thấy nhóm công nghiệp và xây dựng chiếm hơn 52% sản lượng điện thương phẩm. Điều này phản ánh rõ xu hướng nhu cầu điện đang tập trung vào các khu công nghiệp, sản xuất, công nghệ cao, logistics và các lĩnh vực kinh tế mới như trung tâm dữ liệu, giao thông điện.

Để đáp ứng nhu cầu này, EVNHCMC đã tập trung đầu tư lưới điện 220kV, 110kV và lưới phân phối, đồng thời phát triển theo hướng lưới điện thông minh. Hệ thống đã được tự động hóa, cho phép xử lý sự cố và chuyển tải điện trong thời gian ngắn, góp phần nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

Bên cạnh đó, ngành điện cũng khuyến khích khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu, kết hợp hệ thống lưu trữ nhằm giảm áp lực cho hệ thống, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.

Mai Ca