Cho phép mình hạnh phúc từ hôm nay: Có dễ xây “mối tình nội bộ”?

Yêu chính người đi cùng mình suốt cả cuộc đời - là bản thân - lẽ ra phải là bản năng tự nhiên nhất - Ảnh minh họa: Shutterstock

Nghe thì có vẻ nghịch lý. Yêu chính người đi cùng mình suốt cả cuộc đời - là bản thân - lẽ ra phải là bản năng tự nhiên nhất. Nhưng thực tế, hành trình tự yêu thường vấp phải rất nhiều lực cản vô hình, từ cả định kiến xã hội lẫn tâm lý cá nhân.

Tôi muốn yêu mình nhưng có ai đó ngăn cản

Rào cản hay gặp nhất tự mình phán xét chính mình. Nhiều người có thói quen tự ám thị bằng ngôn ngữ của… giám khảo chấm thi. Họ luôn thấy mình chưa đủ giỏi, chưa đủ đẹp, chưa đủ xứng đáng. Lại có những người có niềm tin sai về giá trị bản thân. Nhiều người mang tâm lý mặc định là mình chỉ đáng được yêu khi có thành tích, khi làm hài lòng người khác, khi hữu ích với mọi người.

Đặc biệt trong văn hóa Á Đông, sự hy sinh, đặc biệt ở vai trò người mẹ, người vợ hoặc người con hiếu thảo thường được tôn vinh như một chuẩn mực đạo đức cao nhất. Khi bản thân chọn nghỉ ngơi thay vì làm việc quá sức, hoặc chọn mua một món đồ cho mình thay vì tiết kiệm cho gia đình sẽ dễ bị gán mác là hưởng thụ cá nhân hoặc thiếu trách nhiệm.

Sự nhầm lẫn giữa yêu bản thân và ích kỷ cũng là một định kiến phổ biến và nặng nề. Xã hội thường đánh đồng việc ưu tiên nhu cầu bản thân với sự vô tâm, lạnh lùng hoặc chỉ biết sống cho mình. Người ta sợ rằng nếu yêu bản thân quá nhiều, mình sẽ trở thành kẻ tự luyến. Có người hễ dành thời gian cho mình là thấy như… có lỗi, như thể đang lấy mất thời gian của gia đình, con cái, công việc. Nhưng thực tế thì ranh giới rất rõ ràng. Sự ích kỷ là chà đạp lên lợi ích người khác để phục vụ mình, còn yêu bản thân là tôn trọng nhu cầu của mình để có đủ sức khỏe, năng lượng yêu thương chính mình và người khác một cách lành mạnh.

Sự hiểu lầm về nuông chiều và hiểu lầm về kỷ luật cũng làm người ta không dám yêu chính mình. Nhiều người không dám yêu bản thân vì sợ mình sẽ trở nên lười biếng hoặc buông thả. Thực tế là yêu bản thân theo nghĩa sâu sắc đôi khi là ép mình đi ngủ sớm, ép mình tập thể dục hoặc rời bỏ một mối quan hệ độc hại. Đó là sự kỷ luật để bảo vệ tương lai. Quá trình này thường đau đớn và không ngọt ngào như người ta tưởng, thậm chí khiến nhiều người nản lòng.

Những rào cản đến từ khắp nơi như: sự giáo dục của gia đình, môi trường sống, định kiến xã hội… Chúng có thể đến ngay từ thời thơ ấu, khi có những người bắt đầu học cách được yêu thương bằng việc chăm chỉ, bằng điểm số, bằng việc làm vừa lòng người lớn… Lâu dần, ta quen yêu người khác theo bản năng nhưng lại ngần ngại mãi mới dám yêu mình.

Vỗ về niềm vui hay nỗi buồn của bản thân cũng là một cách nuôi dưỡng bình an - Ảnh minh họa: Shutterstock

Yêu mình bắt đầu từ những điều nhỏ

Nếu một ngày người phụ nữ chợt nhận ra mình đã hy sinh đến mức… không còn là mình, điều cần làm không phải là một cuộc thay đổi lớn lao ngay lập tức. Hành trình tìm lại cái tôi có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Đầu tiên, nên tự hỏi: “Mình đang cần gì?” rồi tìm ra một câu trả lời chân thật nhất, chẳng hạn “Mình cần nghỉ”, “Mình cần được ôm”, “Mình cần yên tĩnh”, “Mình không cần phải cố gắng quá mức”… Đó là mồi lửa thắp sáng chính mình bởi có hiểu mình đang cần gì mới hiểu mình phải làm những gì tiếp theo như:

- Dù bận đến mấy vẫn cần thời gian cho riêng mình, để bản thân có những phút giây yên tĩnh, thư giãn, làm việc gì đó theo sở thích (đọc sách, xem phim, đi dạo công viên…).

- Vạch rõ ranh giới chính cuộc sống của mình. Đừng ngần ngại nói: “Cho mình xin thêm thời gian”, “Mình không làm việc này được”, “Mình cần nghỉ ngơi”… Bỏ giọng tòa án phán xét, thay bằng giọng bạn bè với chính mình, thay “Mình dở quá” bằng “Mình đang mệt”, thay “Mình sai rồi” bằng “Mình học được gì”…

- Ăn, ngủ đầy đủ, vận động, đi khám sức khỏe, chăm sóc da và tóc… không phải là phù phiếm. Cơ thể không chỉ là công cụ lao động mà còn là ngôi nhà cho tâm hồn trú ngụ.

- Tùy theo sở thích, hãy đọc một bài thơ, một cuốn sách, nghe một bản nhạc, viết một trang nhật ký, thực hiện một chuyến đi… Có thể cái tôi tự yêu mình sẽ được đánh thức lại, nhẹ nhàng mà sâu.

“Nếu được viết vài dòng gửi các bạn trẻ bước vào “mối tình dài nhất với đời mình”, tôi sẽ viết như thế này: “Bạn không cần trở thành ai khác để đáng yêu, cũng không cần hoàn hảo để đáng yêu. Việc của bạn là trở thành chính mình, theo cách lành mạnh nhất có thể, dù mỗi ngày chỉ một chút. Trên hành trình trở thành chính mình, hãy nhớ, bạn có quyền thử, có quyền sai, có quyền bắt đầu lại”.

Tiến sĩ Hà Thanh Vân - Ảnh do nhân vật cung cấp

Dám nhìn vào khuyết điểm của mình để bao dung

Yêu bản thân không chỉ là yêu những điểm tốt mà còn là chấp nhận cả những phần xấu xí, yếu đuối, những tổn thương và sai lầm trong quá khứ. Để thực sự yêu mình, bạn phải “lột trần tâm hồn mình trước gương”. Rất nhiều người chọn cách lao vào công việc hoặc lo chuyện bao đồng để trốn tránh việc phải đối diện với sự trống rỗng hoặc nỗi đau từ bên trong. Dám nhìn thẳng vào khiếm khuyết của mình để bao dung lấy nó là việc cần rất nhiều dũng khí và cũng là một rào cản.

Mạng xã hội và báo chí thường vẽ nên hình mẫu yêu bản thân gắn với du lịch xa hoa, vóc dáng hoàn hảo và cuộc sống giàu có. Nó tạo ra áp lực rằng nếu chưa đẹp, chưa giàu, chưa thành công thì bạn chưa xứng đáng để yêu mình. Chúng ta thường chờ đợi, kiểu như tự nhủ khi nào giảm được 5kg, mình sẽ đi mua quần áo đẹp; khi nào được thăng chức, mình sẽ tự thưởng một chuyến đi… Sự trì hoãn ấy khiến tình yêu bản thân trở thành một phần thưởng có điều kiện và rào cản thay vì một quyền lợi tự nhiên.

Tiến sĩ Hà Thanh Vân
- Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến
Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam (COPAC)