Học nghề thời 4.0: Học phí miễn giảm, cơ hội việc làm tăng

Thời gian qua, không ít phụ huynh suy nghĩ rằng đại học là con đường duy nhất dẫn đến thành công. Tuy nhiên, sự thay đổi của thị trường lao động đang khiến quan niệm này dần dịch chuyển. Khi doanh nghiệp ngày càng thiếu lao động có tay nghề, cùng cơ hội học tập, việc làm rộng mở đã khiến phụ huynh, học sinh quan tâm đến giáo dục nghề nghiệp. Nhiều trường đào tạo nghề ngày càng hút người học.

Giảm gánh nặng tài chính

Điều đáng chú ý là học nghề hiện nay không chỉ đơn thuần là học một nghề để đi làm. Người học được tiếp cận nhiều chính sách hỗ trợ về học phí, học bổng, vay vốn, được học trong môi trường gắn với doanh nghiệp, có cơ hội liên thông đại học, thậm chí tham gia thị trường lao động quốc tế.

Sinh viên theo học ngành điều dưỡng tại Trường cao đẳng Quốc tế TPHCM

Theo tiến sĩ Đinh Văn Đệ - Quyền Hiệu trưởng Trường cao đẳng Lý Tự Trọng TPHCM - một trong những yếu tố giúp giáo dục nghề nghiệp ngày càng thu hút người học là hệ thống chính sách hỗ trợ tài chính ngày càng đa dạng. Hiện nay, học sinh tốt nghiệp THCS theo học trình độ trung cấp tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp được miễn 100% học phí theo quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, nhiều ngành nghề thuộc nhóm nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc ngành nghề đặc thù phục vụ phát triển kinh tế - xã hội được Nhà nước hỗ trợ giảm 70% học phí theo Nghị định 238/2025/NĐ-CP. Chính sách này áp dụng cho nhiều ngành thuộc lĩnh vực cơ khí, điện - điện tử, công nghệ kỹ thuật, xây dựng, công nghệ ô tô, hàn, cắt gọt kim loại cũng như một số ngành thuộc khối sức khỏe như điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật xét nghiệm y học, y sĩ đa khoa…

Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, người học thuộc diện được hưởng chính sách chỉ phải đóng khoảng 30% mức học phí theo quy định của nhà trường, phần còn lại được Nhà nước hỗ trợ. Trong khi đó, tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ngoài công lập, mức hỗ trợ 70% được tính trên mức học phí do Nhà nước quy định đối với từng ngành nghề chứ không tính trên toàn bộ mức học phí thực tế mà nhà trường đang thu. Vì vậy, người học vẫn được hỗ trợ một phần chi phí đào tạo, đồng thời giảm bớt gánh nặng tài chính khi theo học các ngành nghề kỹ thuật, công nghệ hoặc các ngành nghề đặc thù có nhu cầu nhân lực cao.

Theo thạc sĩ Phan Thị Lệ Thu - Phó hiệu trưởng Trường cao đẳng Viễn Đông - chính sách này đã giúp giảm đáng kể áp lực tài chính cho nhiều gia đình. Không dừng lại ở chính sách của Nhà nước, nhiều trường còn triển khai các chương trình học bổng nhằm hỗ trợ người học. Tại Trường cao đẳng Viễn Đông, thí sinh có thành tích tốt trong xét tuyển có thể được miễn 100% hoặc hỗ trợ 50% học phí tùy ngành học. Ngoài học bổng tuyển sinh, sinh viên còn có cơ hội tiếp cận học bổng khuyến khích học tập, học bổng doanh nghiệp, các chương trình vay vốn ưu đãi cũng như nhiều chính sách đồng hành khác trong suốt quá trình học tập. “Sau khi cộng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước với học bổng từ trường và doanh nghiệp, chi phí học tập thực tế của sinh viên giảm đáng kể so với trước đây” - bà nhấn mạnh.

Bà Phan Thị Lệ Thu nói thêm, để tuyển được nhân sự, hiện nhiều doanh nghiệp cũng tham gia cấp học bổng, hỗ trợ kinh phí thực hành hoặc tài trợ một phần học phí cho sinh viên. Một số bệnh viện, doanh nghiệp kỹ thuật, công nghệ, logistics còn phối hợp với nhà trường xây dựng quỹ học bổng nhằm thu hút và phát triển nguồn nhân lực từ sớm. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, sinh viên có việc làm sớm

Nếu trước đây, nhiều học sinh chọn trường dựa vào học phí hay ngành học thì hiện nay, tỉ lệ có việc làm sau tốt nghiệp đang trở thành tiêu chí được quan tâm hàng đầu. Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã thay đổi mạnh mẽ phương thức đào tạo theo hướng liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, giúp sinh viên tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Theo thạc sĩ Nguyễn Đăng Lý - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Quốc tế TPHCM - trường không chỉ truyền đạt kiến thức chuyên môn mà còn tập trung đào tạo theo hướng ứng dụng, tăng thời lượng thực hành và thường xuyên cập nhật công nghệ mới doanh nghiệp đang sử dụng. Nhà trường cũng mở rộng hợp tác với nhiều đối tác quốc tế, đặc biệt là các trường đại học và doanh nghiệp tại Đài Loan (Trung Quốc), tạo điều kiện cho sinh viên tham gia các chương trình trao đổi, chuyển tiếp học tập và nhận học bổng hỗ trợ học phí, ký túc xá cũng như sinh hoạt phí.

Tại nhiều trường cao đẳng, doanh nghiệp không còn xuất hiện ở khâu tuyển dụng mà tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo. Tiến sĩ Hoàng Văn Phúc - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Bách khoa Sài Gòn - cho biết, nhiều doanh nghiệp cùng nhà trường xây dựng chương trình đào tạo, góp ý về kỹ năng nghề nghiệp và yêu cầu thực tế của từng vị trí việc làm. Bên cạnh hệ thống phòng thực hành, xưởng nghề được đầu tư theo hướng mô phỏng môi trường sản xuất thực tế, sinh viên còn được tham gia các dự án nghề nghiệp, thực tập và trải nghiệm tại doanh nghiệp để làm quen với quy trình làm việc.

Mô hình đào tạo “kép” cũng đang được nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp triển khai. Theo thạc sĩ Trần Văn Tú - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Kinh tế TPHCM - nhà trường đưa sinh viên đến học tập và thực hành trực tiếp tại doanh nghiệp ngay trong quá trình học. Một số học phần ngành quản trị nhà hàng được tổ chức tại khách sạn, trong khi các ngành tài chính - ngân hàng có sự tham gia của các ngân hàng đối tác trong hoạt động giảng dạy và hướng dẫn nghề nghiệp. “Cách làm này giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm thực tế, rèn luyện kỹ năng làm việc và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu tuyển dụng sau khi tốt nghiệp. Nhờ đó, tỉ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp của trường nhiều năm qua luôn duy trì ở mức trên 80% trong vòng 6 tháng” - ông nói.

Song song với việc tăng cường thực hành, nhiều trường cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới vào đào tạo. Trí tuệ nhân tạo (AI) được đưa vào quá trình giảng dạy và học tập, đồng thời các trường đầu tư hệ thống robot phục vụ đào tạo ở một số ngành kỹ thuật. Việc tiếp cận công nghệ sớm đang được doanh nghiệp triển khai giúp sinh viên rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tế sản xuất.

Nguyễn Loan