Mùa mưa đang đến, chủ động phòng sốt xuất huyết từ sớm

Theo số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), trong tuần 23 (tính từ ngày 1/6 đến 7/6/2026), TPHCM ghi nhận 409 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết. Tổng số ca tích lũy từ đầu năm 2026 đến tuần 23 là 18.136 ca (tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm ngoái). Các phường xã có số ca mắc sốt xuất huyết trên 100.000 dân cao, gồm An Nhơn Tây, Tây Nam và Tây Thạnh.

Chu kỳ đợt sốt xuất huyết đang rút ngắn hơn

HCDC cho hay, trước đây chu kỳ các đợt dịch sốt xuất huyết có quy mô lớn thường lặp lại khoảng 5 năm 1 lần. Những năm gần đây, quy luật này đã thay đổi, khoảng cách giữa các đợt bùng phát ngày càng ngắn hơn, chỉ còn khoảng 3-4 năm/chu kỳ. Năm 2016, HCDC ghi nhận đợt dịch sốt xuất huyết lớn, năm 2019 tiếp tục xuất hiện đỉnh dịch mới, đến năm 2022 chu kỳ dịch sốt xuất huyết lặp lại. Dự báo năm 2026, TPHCM và các tỉnh, thành khu vực phía Nam sẽ có nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết.

Trẻ mắc sốt xuất huyết nặng được điều trị tại Bệnh viện Nhi Đồng 2

TPHCM đang bước vào mùa mưa là điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn sinh sôi, gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh sốt xuất huyết. Nguy hiểm ở giai đoạn khởi phát, bệnh rất dễ gây chủ quan vì triệu chứng khá giống cảm sốt thông thường, bao gồm sốt cao đột ngột (lên đến 40 độ C), đau đầu dữ dội, đau hốc mắt, buồn nôn và phát ban. Tuy nhiên, sự nguy hiểm thực sự của bệnh sốt xuất huyết lại nằm ở giai đoạn hạ sốt (thường từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của bệnh). Khi thấy con em mình bớt sốt, nhiều phụ huynh lầm tưởng là bệnh thuyên giảm, nhưng đây lại là lúc bệnh có thể chuyển nặng bất ngờ.

Theo thạc sĩ, bác sĩ Lê Hồng Nga - Phó giám đốc HCDC - năm nay, nhóm người bệnh từ 15 tuổi trở lên chiếm trên 50% tổng số ca bệnh sốt xuất huyết. Trong đó, tỉ lệ mắc bệnh cao tập trung nhiều nhất ở nhóm thanh thiếu niên và người từ 16 đến 30 tuổi. Đây là nhóm thường xuyên học tập, làm việc và di chuyển tại các môi trường tập trung đông người nhưng lại ít áp dụng các biện pháp phòng chống muỗi đốt và hay nhầm lẫn sốt xuất huyết với sốt cảm cúm thông thường khiến dễ rơi vào tình trạng bệnh nặng. Đã có trường hợp mắc sốt xuất huyết trở nặng, suy đa tạng do chủ quan, tự ý điều trị hoặc nhập viện muộn.

Tại Bệnh viện Nhi Đồng 1, số ca mắc sốt xuất huyết đang tăng nhẹ. Tuy đa số bệnh nhi được đưa đến sớm nhưng vẫn còn một số trẻ chuyển biến nặng. Trong tháng Năm, bệnh viện đã tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ nhập viện trong tình trạng sốc sốt xuất huyết Dengue nặng, suy đa cơ quan. Như trường hợp bé gái 10 tuổi, khi tới bệnh viện đã bị sốc sốt xuất huyết Dengue nặng kèm suy gan cấp và hội chứng tăng phản ứng viêm nguy hiểm, cô đặc máu nặng, suy hô hấp, tổn thương gan… Kết quả xét nghiệm chuyên sâu cho thấy trẻ mắc hội chứng thực bào máu, một dạng tăng phản ứng viêm rất nặng. Các bác sĩ phải hồi sức chống sốc, truyền máu và các chế phẩm máu… trong nhiều ngày mới có thể cứu được bé.

Nhiều biến chứng nguy hiểm từ sốt xuất huyết

Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ Phạm Văn Quang - Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Nhi Đồng 1 - cho hay, một trong những nguyên nhân khiến sốt xuất huyết tiếp tục gia tăng là khả năng thích nghi rất tốt của muỗi vằn với môi trường sống hiện đại. Muỗi vằn không chỉ ẩn nấp trong bụi rậm mà còn ở các khay nước dưới chậu cây, thùng chứa nước sinh hoạt, bình hoa, máng thoát nước hay thậm chí những chiếc ly nhựa, hộp xốp bỏ ngoài trời sau cơn mưa đều có thể trở thành nơi sinh sản lý tưởng của lăng quăng.

Bên cạnh đó, nhiều người vẫn nghĩ muỗi chỉ hoạt động vào ban đêm. Nhưng ban ngày, chúng vẫn có thể đốt người, đặc biệt trong khoảng sáng sớm và chiều tối. Nhiều người thường sẽ tự theo dõi, điều trị cho con, đến khi bệnh nhi vào sốc sốt xuất huyết, đưa đến bệnh viện thì đã bị biến chứng. Đặc biệt, vi rút Dengue có 4 tuýp gây bệnh gồm D1, D2, D3, D4. Vì thế, khi đã mắc bệnh vẫn có thể tiếp tục bị lại, nếu do một tuýp vi rút khác tấn công. Bất kỳ ai cũng có nguy cơ mắc và tiếp tục bệnh sốt xuất huyết lần hai, ba. Các phản ứng sốt, đau mỏi, xuất huyết lần sau cũng có thể trầm trọng hơn lần trước. Do đó, người bệnh cần đến bệnh viện khám nếu có dấu hiệu bị sốt xuất huyết.

Thạc sĩ, bác sĩ Vũ Thị Thùy Dương - Phó khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi Đồng 2 - thông tin, điều đáng lo ngại là năm nay trẻ em đang phải đối mặt cùng lúc với 3 bệnh truyền nhiễm gồm sốt xuất huyết, tay chân miệng và não mô cầu, làm cho nguy cơ lây nhiễm chéo và quá tải điều trị cao hơn, có thể gây biến chứng nguy hiểm như trụy tim mạch, xuất huyết nặng, suy hô hấp, suy gan thận. “Hiện nay, các ca biến chứng nghiêm trọng phần lớn rơi vào nhóm trẻ có bệnh nền. Vì vậy, đây là nhóm cần được theo dõi sát trong quá trình điều trị” - bác sĩ Thùy Dương chia sẻ.

Theo các bác sĩ, mỗi gia đình cần chủ động phòng ngừa sốt xuất huyết ngay bằng cách loại bỏ các điểm có nguy cơ phát sinh lăng quăng, muỗi truyền bệnh. Mặc quần áo dài tay, ngủ mùng kể cả ban ngày, dùng kem, xịt chống muỗi… Tiêm ngừa vắc xin sốt xuất huyết nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh, cũng như hạn chế tình trạng diễn tiến nặng nếu không may mắc bệnh. Trường hợp nghi ngờ, phát hiện người thân mắc sốt xuất huyết, cần khuyên bệnh nhân nghỉ ngơi, uống nhiều nước, uống acetaminophen (paracetamol) để giảm đau, hạ sốt. Theo dõi các triệu chứng, nếu người bệnh bị đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục, ói ra máu, chảy máu chân răng hay chảy máu cam... hãy đưa đến bệnh viện ngay.

Phạm An - Thanh Hương