Châu Á đối mặt nguy cơ thiếu lương thực vì siêu El Nino và xung đột Iran

23/04/2026 - 11:27

PNO - Châu Á bước vào mùa hè rủi ro khi El Niño mạnh làm giảm mưa, trong khi xung đột Iran đẩy giá năng lượng và phân bón tăng cao, gây áp lực lên nông nghiệp.

an ninh lương thực ở châu Á trở nên cấp bách do biến đổi khí hậu và chiến tranh - Ảnh: EPA
An ninh lương thực ở châu Á trở nên cấp bách do biến đổi khí hậu và chiến tranh - Ảnh: EPA

Theo dự báo của Cục Khí tượng Ấn Độ, mùa gió mùa năm nay tại Ấn Độ có thể thấp hơn trung bình, đảo chiều so với 2 năm mưa thuận trước đó. Cùng lúc, tại Úc - một trong những quốc gia xuất khẩu lúa mì lớn - diện tích gieo trồng đã giảm xuống mức thấp nhất trong 7 năm do khô hạn kéo dài và thiếu hụt vật tư nông nghiệp.

Tình hình càng trở nên nghiêm trọng khi giá phân bón leo thang. Nguồn cung khí tự nhiên - nguyên liệu sản xuất urê bị gián đoạn do chiến sự, đặc biệt khi nguồn cung từ Qatar sụt giảm mạnh, khiến chi phí sản xuất nông dân nghiệp tại Nam Á và Đông Nam Á tăng cao ngay trước mùa gieo trồng.

Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng El Niño năm nay có thể đạt mức siêu mạnh, gây khô hạn trên diện rộng. "Đây là thời điểm cực kỳ đáng lo ngại vì trùng với mùa gieo trồng. Tình trạng khô hạn sẽ lan rộng khắp Nam và Đông Nam Á" - chuyên gia hàng hóa Gnanasekar Thiagarajan - nhận định.

Tại Ấn Độ - quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới - mùa gió mùa được ví như "bộ trưởng tài chính thực sự" của nền kinh tế, bởi nó quyết định trực tiếp đến sản lượng nông nghiệp. Bất ổn thời tiết vì thế có thể kéo theo hệ lụy lớn không chỉ trong nước mà còn đối với thị trường toàn cầu.

Không chỉ thời tiết, giá năng lượng tăng do chiến sự cũng đang làm trầm trọng thêm tình hình. Xung đột tại khu vực Trung Đông, đặc biệt liên quan đến eo biển Hormuz khiến giá dầu và khí đốt biến động mạnh, đẩy chi phí sản xuất nông nghiệp tăng cao, từ vận hành máy móc đến vận chuyển và chế biến.

Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa chi phí nhiên liệu vào tăng và thời tiết bất lợi có thể dẫn đến giảm diện tích gieo trồng cũng như năng suất cây trồng. "Điều này đồng nghĩa với các vụ mùa kém bội thu hơn" - một báo cáo của ngân hàng ANZ nhận định.

Áp lực còn lan sang thị trường tiền tệ. Đồng USD mạnh lên khiến nhiều đồng tiền châu Á suy yếu, làm tăng chi phí nhập khẩu lương thực và năng lượng. Hệ quả là giá thực phẩm trong khu vực tiếp tục leo thang.

Đáng chú ý, xu hướng sử dụng dầu thực vật cho nhiên liệu sinh học cũng đang làm giảm nguồn cung thực phẩm. Indonesia - quốc gia sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới - dự kiến nâng tỉ lệ pha trộn dầu cọ trong nhiên liệu sinh học lên 50% từ tháng Bảy, đồng nghĩa với việc lượng dầu ăn dành cho tiêu dùng có thể bị thu hẹp.

Một thỏa thuận hòa bình tại Iran có thể phần nào giảm áp lực, nhưng vẫn còn nhiều bất định. Các chuyên gia cảnh báo nếu sản lượng nông nghiệp mùa hè sụt giảm mạnh, nhiều quốc gia có thể áp dụng hạn chế xuất khẩu để bảo vệ nguồn cung trong nước.

''Chúng ta cần chuẩn bị cho kịch bản sản lượng giảm. Khi chiến sự và biến đổi khí hậu cùng lúc tác động, lương thực sẽ trở thành vấn đề lớn'' - chuyên gia G. Chandrasekhar nhận định.

Châu Á đang đứng trước nguy cơ kép: vừa đối mặt với thiên tai, vừa chịu sức ép từ địa chính trị, khiến bài toán an ninh lương thực trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Nhật Minh (theo SCMP)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI