Thanh toán số mang lại nhiều tiện ích cho hộ kinh doanh

08/06/2026 - 07:17

PNO - Để thúc đẩy việc thanh toán không dùng tiền mặt đến từng tiểu thương, hộ kinh doanh, mới đây, Sở Công Thương TPHCM đã phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai các giải pháp thanh toán bằng QR Pay và QR Global tại chợ Bến Thành.

Chị Trương Thị Tuyết Trinh - chủ sạp Bé Chè, chợ Bến Thành - cho biết, trước đây, chị treo hoặc dán các mã QR để khách thanh toán. Nhược điểm của việc quét mã QR là khách phải nhập số tiền một cách thủ công, còn chủ sạp phải dừng tay, mở điện thoại xem tài khoản đã nhận tiền hay chưa, dù lúc đó đang múc chè, tay ướt nhẹp. Nay với phương thức thanh toán QR Pay, chị thấy tiện ở chỗ có chức năng tự động điền số tiền cần thanh toán và thông tin đơn hàng; khi tiền vào tài khoản thì loa tự động phát lên cho tiểu thương biết.

Chủ sạp cà phê Thiên Liên cho biết thêm, phần lớn khách ghé sạp này là người nước ngoài. Trước đây, khách thường dùng ngoại tệ để thanh toán hoặc dùng thẻ tín dụng. Khi khách thanh toán bằng thẻ tín dụng, tiểu thương phải tốn phí từ 1,1 - 3% tổng giá trị giao dịch cho ngân hàng hoặc đơn vị cung cấp máy quẹt thẻ. Với giải pháp mới là QR Global, khách nước ngoài sử dụng ứng dụng ngân hàng thông dụng để quét mã, tỉ giá được tự động cập nhật, đối soát, chuyển đổi và thanh toán nhanh chóng.

Người dân mua sắm tại chợ Bến Thành. Hiện tại, nhiều sạp trong chợ này đã áp dụng  việc thanh toán bằng QR Pay và QR Glob, rất tiện lợi cho cả khách hàng lẫn chủ sạp
Người dân mua sắm tại chợ Bến Thành. Hiện tại, nhiều sạp trong chợ này đã áp dụng việc thanh toán bằng QR Pay và QR Glob, rất tiện lợi cho cả khách hàng lẫn chủ sạp

Tại hội thảo “Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số” do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phối hợp với Báo Tuổi Trẻ tổ chức ngày 6/6, ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN - cho hay, ở Việt Nam, thanh toán số đã len lỏi vào từng ngõ ngách.

Ông cho hay, Việt Nam có hơn 20.000 cây ATM, gần 800.000 máy POS, hàng chục ngân hàng và ví điện tử. Thế nhưng, nhiều người dân vẫn mang tâm lý e ngại, chưa dám mạnh dạn số hóa hoàn toàn ví tiền của mình. Lý do lớn nhất là nạn lừa đảo công nghệ cao đang bùng nổ và thủ đoạn ngày càng tinh vi. Người dân sẽ không dám tin vào thanh toán số khi vẫn nơm nớp lo sợ tài khoản bị “bốc hơi”, doanh nghiệp sẽ không mạo hiểm đổ tiền đầu tư nếu môi trường mạng thiếu an toàn, ngân hàng sẽ mất khách hàng nếu để mất lòng tin.

Do vậy, theo ông, bảo mật trong thanh toán giờ đây là chuyện sống còn của an ninh kinh tế: “Muốn đưa thanh toán số đi sâu hơn nữa vào đời sống thì việc bảo vệ thông tin cá nhân và tiền bạc của người dân phải được đặt lên hàng đầu. Một hệ thống thanh toán số thực sự thành công phải giúp người dân cảm thấy an tâm, giảm bớt chi phí và dễ thao tác”.

Lâu nay, nhiều người vẫn nghĩ quét mã QR, chuyển khoản điện tử đơn giản là đỡ phải mang theo tiền, thối tiền. Thế nhưng, theo giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đức Trung - Trường đại học Ngân hàng TPHCM - đó mới chỉ là bước khởi đầu. Cái hay của thanh toán thông minh là tự động sinh ra dữ liệu - thứ được ví như mỏ vàng để giúp cuộc sống người dân tiện lợi và an toàn hơn.

Ông Nguyễn Đức Trung giải thích, mỗi cú chạm, mỗi lượt quét mã đều để lại dấu vết. Công nghệ thông minh (như trí tuệ nhân tạo - AI) sẽ gom những hành vi này lại để hiểu được người dân đang thích mua gì, người bán đang đắt hàng ra sao, mật độ mua sắm ở đâu cao nhất… Quan trọng hơn, AI sẽ lập tức phát hiện ra những giao dịch bất thường để chặn đứng các chiêu trò lừa đảo, bảo vệ túi tiền của người dân ngay tức thì.

Ông cho hay, ở Việt Nam hiện nay, trong 10 người thì có đến 3 người không có hồ sơ tín dụng. Họ là những người làm tự do, lao động nghèo, bán hàng rong… không có hợp đồng lao động, không có bảng lương chứng minh thu nhập. Khi cần tiền gấp, họ rất khó tiếp cận vốn ngân hàng và dễ rơi vào bẫy tín dụng đen. Nếu chọn thanh toán không tiền mặt, dù không có hồ sơ tín dụng, lịch sử hàng trăm lần quét mã QR giao dịch mỗi ngày chính là bằng chứng thay thế. Hệ thống sẽ dựa vào đây để chấm điểm uy tín và cho vay vốn. Mọi người dân đều có thể vay tiền ngân hàng mà không cần những thủ tục rườm rà.

Ông cho hay, ở Trung Quốc, Alipay và WeChat cho phép hàng chục triệu hộ tiểu thương, gánh hàng rong vay vốn làm ăn mà không cần tờ giấy chứng minh thu nhập nào. Họ chỉ nhìn vào lịch sử buôn bán, giao dịch qua ứng dụng để duyệt chi. Còn ở Ấn Độ, Chính phủ tự bỏ tiền xây dựng “con đường cao tốc dữ liệu” cho toàn dân dùng chung. Kết quả là chỉ trong 9 năm, số lượng giao dịch của nước này tăng gấp 12.000 lần. Chính quyền TPHCM cũng đặt mục tiêu trong vòng 5 năm tới, kinh tế số chiếm tới 30%.

Ông Nguyễn Đức Trung ví von, nếu xem kinh tế số là những chiếc xe chạy trên đường thì thanh toán thông minh chính là hệ thống giao thông, là mặt đường nhựa. Không có mặt đường tốt, xe không thể chạy được. Ông khuyên, các hộ kinh doanh nên mạnh dạn chuyển sang thanh toán số. Đừng nghĩ quét mã QR chỉ để tiện cho khách. Thực chất, đó là cách để người kinh doanh tự xây dựng “tấm vé thông hành” cho mình khi cần vốn làm ăn.

Bảo đảm an toàn trên môi trường tài chính số

Bảo vệ người dân trên môi trường tài chính số là ưu tiên hàng đầu của ngành ngân hàng. Do đó, ngành đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để chặn đứng các hành vi gian lận từ sớm.

Những kẻ lừa đảo lâu nay vẫn “sống khỏe” nhờ mua lại tài khoản ngân hàng của người khác (tài khoản rác) làm nơi trung gian nhận tiền bất chính rồi chuyển đi. Để bẻ gãy mắt xích này, ngành ngân hàng đã đối chiếu thông tin khách hàng với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đến nay, gần 164 triệu hồ sơ đã được xác thực sinh trắc học (qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID). Việc này giúp dẹp bỏ cơ bản các tài khoản rác, buộc mọi giao dịch phải chính chủ, đúng mặt, không cho tội phạm ẩn nấp.

Một giải pháp khác là vận hành hệ thống thông tin phòng ngừa rủi ro gian lận, gọi tắt là SIMO. Hệ thống này tự động quét và phát hiện các giao dịch đáng ngờ theo thời gian thực. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, hệ thống này đã phát hiện và phát cảnh báo cho hơn 4,5 triệu lượt khách hàng, kịp thời giúp hơn 1,5 triệu người dừng hoặc hủy lệnh chuyển tiền, giữ lại hơn 5.000 tỉ đồng suýt rơi vào tay bọn lừa đảo.

Trong thời gian tới, ngành ngân hàng còn áp dụng thêm nhiều giải pháp bảo vệ người tiêu dùng, sẽ chuyển từ việc “chỉ kiểm tra lúc bạn đăng nhập” sang “giám sát liên tục suốt quá trình bạn dùng app”. Nếu tài khoản bỗng dưng chuyển một số tiền lớn, chuyển lần đầu tiên cho một người lạ hoặc đăng nhập trên một chiếc điện thoại lạ ở một nơi xa, hệ thống sẽ kiểm tra ngay để xác định đó là chủ tài khoản đang bấm nút hay tài khoản bị hack.

NHNN sẽ chỉ đạo các ngân hàng thương mại và hệ thống các đơn vị trung gian thanh toán (NAPAS) bắt tay chia sẻ dữ liệu với nhau. Cứ thấy tài khoản nào có dấu hiệu “đen”, giao dịch mờ ám là lập tức phát tín hiệu cảnh báo trên toàn hệ thống để đóng băng dòng tiền nhanh nhất có thể.

Ông Phạm Đức Ấn - Thống đốc Ngân hàng Nhà nước

Thanh Hoa

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI