Châu Á thiệt hại hàng trăm tỷ USD vì xung đột Trung Đông

Người dân Ấn Độ xếp hàng để nạp bình gas gần một văn phòng đại lý khí đốt ở Noida, Ấn Độ. Ảnh: Getty

Cú sốc năng lượng lan rộng

Theo Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP), căng thẳng leo thang tại Trung Đông có thể khiến khu vực này mất từ 97 đến 299 tỷ USD, tương đương 0,3–0,8% GDP. Nguyên nhân chủ yếu do chi phí năng lượng, vận tải và lương thực tăng mạnh.

Báo cáo cũng cảnh báo khoảng 32 triệu người trên toàn cầu có nguy cơ rơi vào nghèo đói, trong đó riêng châu Á – Thái Bình Dương chiếm gần 9 triệu người.

Khủng hoảng bắt nguồn từ việc gián đoạn lưu thông tại Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu và khí đốt toàn cầu. Sau khi các nỗ lực đàm phán thất bại, Tổng thống Donald Trump tuyên bố phong tỏa tuyến đường này, làm gia tăng nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng.

Giá dầu và khí đốt tăng vọt đã tạo ra cú sốc lớn đối với châu Á – khu vực phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng từ Trung Đông. Nhiều quốc gia buộc phải áp dụng các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời tìm kiếm nguồn thay thế với chi phí cao và độ ổn định thấp.

Bà Kanni Wignaraja, Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương của UNDP, nhận định đây là “cú sốc tức thời quy mô lớn”, với mức độ thiệt hại phụ thuộc vào khả năng thích ứng của từng quốc gia. Nếu không kiểm soát tốt, thiệt hại có thể tăng gấp 3 lần.

Nguy cơ khủng hoảng lương thực

Không chỉ năng lượng, lĩnh vực nông nghiệp cũng chịu tác động nặng nề. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hiệp quốc (FAO) cảnh báo việc gián đoạn nguồn cung phân bón, khí đốt và các đầu vào thiết yếu có thể đẩy thế giới vào khủng hoảng lương thực.

Chuyên gia kinh tế trưởng FAO Maximo Torero nhấn mạnh việc duy trì ngừng bắn và khôi phục vận tải biển là yếu tố then chốt để tránh lạm phát lương thực leo thang.

Trong khi đó, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự kiến sẽ hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu. Tổng giám đốc Kristalina Georgieva cho biết ngay cả kịch bản tích cực nhất cũng phải điều chỉnh giảm, do những tổn thất về hạ tầng, gián đoạn chuỗi cung ứng và suy giảm niềm tin thị trường.

Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cũng điều chỉnh dự báo tăng trưởng khu vực xuống còn 5,1% cho giai đoạn 2026–2027, từ mức 5,4% trước đó. Lạm phát được dự báo tăng lên 3,6% trong năm 2026.

Theo chuyên gia kinh tế trưởng Albert Park của ADB, xung đột kéo dài tại Trung Đông là rủi ro lớn nhất đối với triển vọng kinh tế khu vực, khi nó kéo theo giá năng lượng và thực phẩm duy trì ở mức cao, đồng thời siết chặt các điều kiện tài chính.

Dù các bên liên quan cho biết đàm phán vẫn đang tiếp tục, giới phân tích nhận định ngay cả khi Eo biển Hormuz được mở lại, thị trường toàn cầu cũng cần nhiều tháng để ổn định.

“Ngay cả trong kịch bản tốt nhất, sẽ không có sự trở lại nhanh chóng và trọn vẹn như trước,” bà Georgieva nhận định.

Trong bối cảnh châu Á chiếm hơn một nửa sản lượng toàn cầu và là khu vực đông dân nhất thế giới, những cú sốc từ xung đột Trung Đông không chỉ dừng lại ở phạm vi khu vực mà còn có thể lan rộng, ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế thế giới.

Trọng Trí (theo CNN)