Vỡ nợ vì không biết cách chi tiêu

Vì chi xài quá trớn mà cô ấy luôn phải cõng thêm khoản lãi ngân hàng - Ảnh minh họa: Freepik

Một ngày nọ, tôi sốc khi biết tin Thủy nợ nần lên đến tiền tỷ. Có lẽ, lúc đầu Thủy giấu tôi nên không nói, để đến khi vừa trong thời kỳ thai sản, vừa bị chủ nợ thúc ép, cô ấy hết chịu nổi mới thú thật với tôi.

Nghe số tiền Thủy mắc nợ mà tôi không thể tin nổi. Thủy vốn hiền lành, chỉ bán quán ăn nhỏ trong hẻm. Tôi nhớ ngày đầu thuê mặt bằng mở quán, thấy khách đến mua, 2 chị em bối rối chẳng biết làm gì trước, làm gì sau, tay chân vụng về đến độ cột bọc nước lèo còn khó khăn. Khi ấy, tôi đã nghĩ xem có công việc văn phòng nào phù hợp để tìm cho Thủy vào làm, dù gì Thủy cũng có bằng đại học.

Nhưng duyên đưa đẩy thế nào mà Thủy gắn bó với công việc bán hàng ăn hơn 10 năm nay, cho đến ngày rơi vào khủng hoảng vì vỡ nợ.

Vì sao chỉ bán hàng ăn nhỏ trong hẻm mà dẫn đến nợ nần chồng chất? Thủy mới kể, vì thấy công việc bán hàng cũng kiếm được tiền nên bàn với chồng mở thêm quán ở địa bàn khác. Nhằm ngay lúc mặt bằng xuống giá, vợ chồng Thủy thương lượng sẽ trả trước 1 năm để chủ nhà giảm thêm cho gần nửa số tiền, tính ra quá hời, vì thiếu tiền nên Thủy mượn loanh quanh bạn hàng được gần 200 triệu đồng để xoay số vốn ban đầu.

Có thêm 1 quán, vợ chồng chẳng thể nào kham nổi lượng công việc nên phải thuê người. Vì tin người mà Thủy giao toàn bộ tiền thu chi cho người làm. Đến cuối tháng tính ra thì thu không đủ chi. Thôi thì chuyện bán buôn có lúc này lúc kia, với lại quán mới bán ít khách cũng là lẽ thường. Thủy tiếp tục duy trì vì dù sao cũng đã trả tiền thuê nhà 1 năm.

Thấy Thủy làm ăn thua lỗ, bạn hàng đều là chỗ thân nhưng rục rịch đòi lại khoản cho vay nợ (có lãi). Thủy tự ái mượn chỗ nọ đắp chỗ kia. Mà chỗ nào cũng lãi cao chất ngất, thành ra con số cứ tăng theo cấp số nhân. Nếu để thêm nữa, có khi căn nhà duy nhất của vợ chồng Thủy tích cóp mua được, bán đi cũng chẳng đủ trả.

Càng nghe tôi càng giận Thủy, nhưng chuyện đã xảy ra, có nói cũng chẳng thay đổi được gì. Tôi bàn với chồng cho Thủy mượn tạm sổ hồng để vay ngân hàng, rồi từ từ tính tiếp. Dù sao thì khoản lãi từ ngân hàng cũng dễ thở hơn.

Chuyện lãi mẹ đẻ lãi con nghe đến quen tai mà rất nhiều người trong cuộc, khi xảy ra với chính mình mới té ngửa vì không thể ngờ đến. Tôi thì cho rằng, bản thân những người đó vừa không biết lượng sức mình, lại càng mù mờ về việc quản lý đồng tiền nên mới dẫn đến kết cục như vậy.

Tôi có cô bạn đang thất nghiệp. Thời buổi kiếm việc mới rất khó, vậy mà cô ấy khoe vừa mua chiếc máy chụp hình xịn. Nhìn máy, tôi ước lượng được giá trị nên hỏi cô ấy sao đủ tiền để mua. Cô ấy không ngại nói rằng mượn gói chi tiêu từ ngân hàng. Cô ấy còn nhiệt tình chia sẻ: “Thủ tục nhanh, gọn, lẹ lắm. Chỉ là mỗi tháng đều phải trả cả gốc lẫn lãi”.

Tôi không hiểu, chỉ vì mua chiếc máy để đáp ứng sở thích của mình mà cõng thêm khoản lãi, trong khi bản thân vẫn thiếu trước hụt sau. Kể cả có tiền mua đi nữa, thì trong thời buổi kiếm tiền khó khăn, thu nhập không có thì cũng phải cân nhắc chi tiêu hợp lý. Ưu tiên cho những khoản không thể không chi như ăn uống hàng ngày, chăm sóc sức khỏe… Còn đằng này, bạn vẫn phải mượn tiền tôi chi tiêu cho bữa ăn mà sẵn sàng vay mượn tiền để mua máy hình.

Ở cơ quan tôi có cậu em trai của sếp, vào phụ việc lặt vặt trong công ty. Cứ sau kỳ trả lương vài ngày là cậu em hết tiền, dù số lương trả cho cậu ấy không thua kém gì với lương nhân viên có chuyên môn ở nơi này. Cậu ở hẳn công ty nên không mất tiền thuê nhà, chỉ chủ yếu tiền ăn ngày 3 bữa. Vậy mà khoản lương bay vèo trong vài ngày là quá vô lý.

Sếp hỏi, cậu khai đi nhậu với bạn, một chầu nhậu mất gần 3 triệu đồng. Với số tiền đó, đủ để cho cậu ấy ăn trong gần 1 tháng. Nhưng cậu ấy biện minh: “Con trai mà, giữ tiền chặt quá lại hóa ra… đàn bà”. Vì vậy mà cứ tiêu xài trước, rồi thiếu tiền thì đã có chỗ chị kế toán để mượn. Mới đi làm vài tháng mà số tiền nợ của cậu ấy lên đến mức mà 1 tháng lương trả cũng không đủ.

Việc túng thiếu đôi khi không nằm ở mức thu nhập ít mà do cách chi tiêu. Ở đây, không nói đến việc tiêu dùng tiết kiệm, giữ từng đồng từng cắc để dành, mà là biết cách chi tiêu. Tùy theo hoàn cảnh kinh tế của mình để có mức chi tiêu hợp lý, ít nhất là trong lúc đang gặp khó khăn. Ông bà mình có câu: “Liệu cơm gắp mắm”, câu nói ấy luôn đúng với bất cứ thời kỳ nào.

An Na