Mỹ tấn công tàu chở dầu treo cờ Iran, mặt trận Lebanon nóng trở lại

Mỹ bắn vào các tàu chở dầu của Iran châm ngòi cho sự trả đũa từ Iran

Lệnh ngừng bắn ngày càng mong manh

Ngày 8/5, theo Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM), một tiêm kích F/A-18 Super Hornet của Hải quân Mỹ đã sử dụng vũ khí chính xác nhằm vào 2 tàu tiếp dầu ở Vịnh Oman, khu vực cửa ngõ dẫn vào eo biển Hormuz chiến lược. Washington cho biết hành động này nhằm ngăn các tàu tiếp tục di chuyển tới Iran.

Phía Iran ngay lập tức cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và phá hoại các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra. Một quan chức quân sự Iran tuyên bố hải quân nước này đã “đáp trả hành động khủng bố và vi phạm lệnh ngừng bắn của Mỹ”, đồng thời cho biết các cuộc đụng độ hiện đã chấm dứt.

Vụ việc xảy ra chỉ 1 ngày sau một đợt căng thẳng khác tại eo biển Hormuz, nơi một cố vấn của lãnh tụ tối cao Iran mô tả tình hình “nguy hiểm như một quả bom nguyên tử”.

Trong bối cảnh đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh việc Iran kiểm soát tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ quan trọng này là “không thể chấp nhận được”. Phát biểu tại Rome, ông Rubio cho biết Washington đang chờ phản hồi chính thức từ Tehran đối với đề xuất mới nhất của Mỹ nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn để mở đường cho đàm phán hòa bình.

Tổng thống Donald Trump cũng xác nhận Nhà Trắng dự kiến nhận được phản hồi từ Iran trong tối cùng ngày. “Chúng ta sẽ xem mọi việc diễn ra thế nào” - ông nói với báo giới.

Theo các nguồn tin ngoại giao, Mỹ đã chuyển đề xuất mới cho Iran thông qua các nhà trung gian Pakistan, nhằm gia hạn thỏa thuận ngừng bắn ở vùng Vịnh và tái khởi động các cuộc đàm phán về giải pháp chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 10 tuần qua.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran vẫn đang “xem xét” đề xuất này.

Trong thư gửi Liên hiệp quốc và Hội đồng Bảo an, Đại sứ Iran Amir Saeed Irvani cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn bằng việc tấn công các tàu chở dầu Iran.

Cùng ngày, Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani đã gặp Phó tổng thống Mỹ JD Vance tại Washington để thảo luận về các sáng kiến hòa giải do Pakistan dẫn dắt.

Ở một diễn biến khác, hình ảnh vệ tinh cho thấy một vệt dầu lớn xuất hiện ngoài khơi đảo Kharg của Iran - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của nước này. Theo công ty giám sát Orbital EOS, vệt dầu có diện tích hơn 52km², song nguyên nhân sự cố hiện chưa được xác định.

Đảo Kharg giữ vai trò then chốt đối với nền kinh tế Iran vốn chịu nhiều tổn thất bởi chiến tranh và các lệnh trừng phạt. Kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2, Iran nhiều lần hạn chế hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, khiến giá dầu thế giới biến động mạnh.

Trước đó, Tổng thống Trump từng công bố chiến dịch hải quân nhằm mở lại tuyến vận tải qua Hormuz nhưng đã tạm dừng kế hoạch này để ưu tiên đàm phán ngoại giao.

Các nguồn tin Ả Rập Xê Út cho biết Riyadh đã từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng căn cứ và không phận nước này cho chiến dịch tại Hormuz, do lo ngại nguy cơ leo thang xung đột.

Mặt trận Lebanon nóng trở lại

Trong khi đó, mặt trận Lebanon cũng nóng trở lại. Hezbollah tuyên bố đã phóng tên lửa vào một căn cứ quân sự gần thành phố Nahariya ở miền bắc Israel nhằm đáp trả các cuộc không kích của Israel vào vùng ngoại ô phía nam Beirut và khu vực nam Lebanon.

Nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn sau đó tiếp tục thông báo triển khai một đợt tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào một căn cứ khác ở miền bắc Israel.

Bất chấp lệnh ngừng bắn, Israel vẫn duy trì các cuộc tấn công nhằm vào Hezbollah. Hôm 6/5, quân đội Israel tiến hành cuộc không kích đầu tiên vào vùng ngoại ô phía nam Beirut sau 1 tháng, tuyên bố đã tiêu diệt một chỉ huy cấp cao của Hezbollah.

Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc không kích của Israel trong ngày 8/5 khiến ít nhất 10 người thiệt mạng, bao gồm 2 trẻ em và 3 phụ nữ. Lực lượng phòng vệ dân sự Lebanon cũng xác nhận 1 nhân viên cứu hộ đã thiệt mạng trong các đợt tấn công.

Tình hình leo thang diễn ra trong bối cảnh Lebanon và Israel dự kiến tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp tại Washington vào tuần tới - động thái vấp phải sự phản đối gay gắt từ Hezbollah.

Trọng Trí (theo Guardian)