Mỹ - Iran có nguy cơ đụng độ mới

Một bảng quảng cáo khổng lồ có dòng chữ "Eo biển Hormuz vẫn đóng cửa" tại Quảng trường Cách mạng ở Tehran. Ảnh: Getty Images

Quan chức quân sự Iran: Nguy cơ bùng phát xung đột mới với Mỹ

Ngày 2/5, một quan chức quân sự cấp cao của Iran, tướng Mohammad Jafar Asadi, cho biết “một cuộc xung đột mới giữa Iran và Mỹ có thể xảy ra”, đồng thời cáo buộc Mỹ không tôn trọng các cam kết trong đàm phán.

Tuyên bố được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ “không hài lòng” với đề xuất hòa bình mới từ Tehran.

Theo truyền thông Iran, nước này đã chuyển dự thảo đề xuất cho các nhà hòa giải tại Pakistan, song nội dung chi tiết chưa được công bố. Ông Trump cho rằng tiến trình đàm phán bị đình trệ do “bất hòa lớn” trong nội bộ lãnh đạo Iran, đồng thời đặt ra lựa chọn giữa tiếp tục đàm phán hoặc hành động quân sự, dù nhấn mạnh không ưu tiên phương án vũ lực.

Chánh án Iran Gholamhossein Mohseni Ejei khẳng định Tehran sẵn sàng đàm phán nhưng sẽ không chấp nhận các điều kiện bị áp đặt. Trong khi đó, các đề xuất từ phía Mỹ – do đặc phái viên Steve Witkoff dẫn dắt – được cho là yêu cầu Iran hạn chế hoạt động liên quan đến uranium làm giàu trong thời gian đàm phán.

Mỹ cảnh báo trừng phạt liên quan eo biển Hormuz

Căng thẳng càng gia tăng khi Mỹ phát đi cảnh báo mạnh mẽ đối với các công ty vận tải biển quốc tế liên quan đến hoạt động tại Eo biển Hormuz.

Cụ thể, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài Mỹ cho biết các doanh nghiệp có thể đối mặt với lệnh trừng phạt nếu thực hiện thanh toán cho Iran để được đảm bảo đi lại an toàn qua khu vực này. Các hình thức thanh toán bị cảnh báo bao gồm tiền mặt, tài sản kỹ thuật số, trao đổi hàng hóa hoặc thậm chí các khoản đóng góp gián tiếp.

Mỹ cảnh báo các công ty vận tải biển rằng họ có thể phải đối mặt với các lệnh trừng phạt vì trả phí cầu đường cho Iran ở eo biển Hormuz

Iran bị cáo buộc đã “đóng cửa trên thực tế” eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiếm khoảng 20% thương mại dầu và khí toàn cầu – bằng cách đe dọa và tấn công tàu thuyền kể từ khi chiến tranh bùng phát cuối tháng 2. Sau đó, Tehran cho phép một số tàu đi qua các tuyến gần bờ hơn và đôi khi thu phí như một dạng “trạm thu phí”.

Đáp trả, Mỹ đã triển khai phong tỏa hải quân từ giữa tháng 4 nhằm ngăn chặn xuất khẩu dầu của Iran. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết hàng chục tàu thương mại đã bị buộc quay đầu kể từ khi biện pháp này có hiệu lực.

Kinh tế toàn cầu chịu áp lực, đàm phán bế tắc

Tình trạng đối đầu tại Hormuz đang gây áp lực lớn lên kinh tế toàn cầu. Giá năng lượng biến động mạnh, nguồn cung nhiên liệu và các sản phẩm liên quan bị gián đoạn. Dù có lúc giảm ngắn hạn khi xuất hiện tín hiệu đàm phán, giá dầu vẫn cao hơn đáng kể so với trước chiến tranh.

Ở Iran, tác động kinh tế ngày càng nghiêm trọng. Lạm phát vượt 50%, trong khi các biện pháp trừng phạt và phong tỏa khiến xuất khẩu dầu sụt giảm mạnh. Lãnh tụ tối cao Ayatollah Mojtaba Khamenei kêu gọi doanh nghiệp hạn chế sa thải và nhấn mạnh chiến lược “kháng chiến kinh tế”.

Dù lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran vẫn được duy trì phần nào, hai bên liên tục cáo buộc nhau vi phạm. Các cuộc đàm phán hiện chủ yếu diễn ra qua điện thoại sau khi Mỹ hủy kế hoạch cử phái đoàn tới Pakistan.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết đã trao đổi với nhiều đối tác khu vực và Liên minh châu Âu nhằm tìm giải pháp chấm dứt xung đột.

Tại Mỹ, ông Trump cũng đối mặt với áp lực chính trị gia tăng, bao gồm tranh cãi về thẩm quyền tiến hành chiến tranh mà không có sự phê chuẩn đầy đủ từ Quốc hội, cùng với những lo ngại về kinh tế và bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Thảo Nguyễn (theo NY Post)