Iran mất nhiều tướng lĩnh hàng đầu, Mỹ rạn nứt nội bộ

Lãnh đạo an ninh Iran Ali Larijani tham gia một cuộc biểu tình ủng hộ chính phủ ở Tehran, Iran, ngày 13/3/2026 - Ảnh: X/China Daily

Những tổn thất không thể bù đắp của Tehran

Sau nhiều ngày im lặng và phủ nhận, truyền thông nhà nước Iran cuối cùng đã xác nhận chịu một đòn giáng nặng nề vào bộ máy quyền lực của quốc gia này.

Ông Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao và là cố vấn thân cận của Lãnh đạo tối cao mới Mojtaba Khamenei, đã thiệt mạng sau một cuộc không kích đêm từ phía Israel.

Cùng lúc đó, cái chết của Gholamreza Soleimani, chỉ huy lực lượng dân quân Basij, cũng đã được xác thực, đánh dấu một tuần lễ mất mát cho quân đội Iran.

Sự ra đi của ông Larijani, một chính trị gia dày dạn kinh nghiệm đối nội lẫn đối ngoại, được các chuyên gia đánh giá là tổn thất khó có thể lấp đầy trong bối cảnh chế độ đang phải đấu tranh để sinh tồn.

Tại một quốc gia mà hệ tư tưởng chính trị luôn gắn liền với sự hy sinh, câu hỏi đặt ra là liệu những vụ ám sát này sẽ dập tắt ngọn lửa kháng cự hay lại trở thành mồi lửa thổi bùng lên sự phẫn nộ mới.

Rạn nứt nơi hành lang quyền lực Nhà Trắng

Trong lúc chiến trường Trung Đông vẫn đang căng thẳng, nội bộ chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng chứng kiến những cơn địa chấn.

Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia, ông Joe Kent, đã đột ngột nộp đơn từ chức. Trong thư từ chức, ông Kent thẳng thắn chỉ trích rằng Iran chưa bao giờ là mối đe dọa trực diện đối với nước Mỹ và cuộc chiến này nổ ra chủ yếu do áp lực từ các đồng minh.

Đáp lại sự rời đi của quan chức cấp cao này, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt đã mạnh mẽ bác bỏ các cáo buộc. Bà khẳng định Tổng thống Trump có đầy đủ bằng chứng thuyết phục về việc Iran lên kế hoạch tấn công Mỹ trước.

Phía Nhà Trắng nhấn mạnh rằng Iran là quốc gia tài trợ khủng bố hàng đầu thế giới, đang tích cực mở rộng kho tên lửa đạn đạo và sử dụng chúng như một lá chắn để đạt được mục tiêu sở hữu vũ khí hạt nhân.

Theo bà Leavitt, việc phối hợp tấn công cùng Israel là quyết định nhằm giảm thiểu rủi ro cho tính mạng người Mỹ và bảo vệ lợi ích quốc gia theo tiêu chí "Nước Mỹ trên hết".

Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Joseph Kent điều trần trước Ủy ban An ninh Nội địa Hạ viện tại Tòa nhà Văn phòng Hạ viện vào ngày 11/12/2025 tại Washington, DC - Ảnh: Anna Moneymaker/Getty Images

Chiến trường lan rộng và nỗi lo thảm họa hạt nhân

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vừa phát đi cảnh báo đỏ sau khi một vật thể bay tấn công vào khu vực nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở phía Tây Nam Iran.

Dù phía Iran xác nhận không có thiệt hại về người hay rò rỉ phóng xạ, nhưng sự việc này đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về một thảm họa môi trường không thể cứu vãn nếu các cơ sở hạt nhân tiếp tục bị đưa vào tầm ngắm.

Tại nước láng giềng Iraq, Đại sứ quán Mỹ ở Baghdad cũng trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa trong 2 ngày liên tiếp.

Nhóm "Kháng chiến Hồi giáo tại Iraq" tuyên bố đã thực hiện hàng chục vụ tấn công nhắm vào các địa điểm liên quan đến Mỹ để đáp trả chiến dịch quân sự. Tình hình bất ổn buộc Bộ Ngoại giao Mỹ phải ra lệnh rà soát an ninh khẩn cấp trên toàn cầu trước lo ngại xung đột sẽ lan rộng ra ngoài biên giới Trung Đông.

Những gia đình ly tán và cái Tết Nowruz trong nước mắt

Giữa những toan tính chính trị, người dân thường Iran đang phải trả một cái giá đắt. Theo Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế, hơn 1.200 người đã thiệt mạng kể từ khi xung đột bắt đầu.

Những ngày này, thay vì náo nức chuẩn bị cho Tết Nowruz – năm mới truyền thống của người Iran – nhiều gia đình lại phải tập trung cho những đám tang.

Cuộc sống thường nhật tại Tehran bị đảo lộn hoàn toàn khi trẻ em không thể đến trường, các cửa hàng đóng cửa và nỗi sợ hãi bao trùm từng con phố.

Một người đàn ông đứng trong căn nhà bị hư hại ở Tehran, Iran vào ngày 14/3 - Ảnh: Majid Saeedi/Getty Images Europe

Chuyên gia Karim Sadjadpour từ Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế nhận định rằng, điều bắt đầu như một "cuộc chiến tự chọn" của ông Trump giờ đây đã biến thành một "cuộc chiến bắt buộc" với những hệ lụy khó lường.

Chính phủ Mỹ hiện đang đối mặt với 4 ưu tiên hàng đầu trong các cuộc đàm phán tiềm năng bao gồm việc kiểm soát uranium làm giàu cấp độ cao, giải quyết vấn đề tên lửa và máy bay không người lái, ngăn chặn các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah hay Houthi và cuối cùng là phản ứng trước các hành vi trấn áp nội bộ của chính quyền Iran.

Linh La (theo CNBC, Sky News, CNN, NPR)