Vi rút Hanta: Không dễ thành dịch nhưng không chủ quan

Tất bật dọn dẹp nhà cửa để đuổi chuột

Đầu tháng Năm vừa qua, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp nặng trên du thuyền MV Hondius của Hà Lan, có hành trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương.

Tính đến ngày 4/5, trên tàu phát hiện 8 trường hợp viêm đường hô hấp cấp (6 ca xác nhận nhiễm vi rút Hanta và 2 trường hợp nghi ngờ). Trong đó, có 3 người tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch và 4 người có triệu chứng nhẹ.

Chủ động dọn dẹp nơi ở để phòng ngừa bệnh - Ảnh minh họa được vẽ bằng trí tuệ nhân tạo (AI)

Theo WHO, Hanta là loại vi rút lây truyền từ động vật sang người, có thể gây tử vong. Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 10.000 đến hơn 100.000 ca nhiễm. Người bệnh nhiễm vi rút Hanta do tiếp xúc với các loài động vật gặm nhấm như chuột cống, chuột nhắt, đặc biệt tăng nguy cơ khi tiếp xúc với nước tiểu, phân và nước bọt của các loài động vật này.

Tùy vào khu vực địa lý, vi rút Hanta gây ra tình trạng bệnh và mức độ nguy hiểm khác nhau. Tại châu Mỹ, bệnh thường dẫn đến hội chứng phổi do vi rút Hanta, bệnh tiến triển nhanh, ảnh hưởng đến phổi và tim, tỉ lệ tử vong từ 35 - 50%. Ở châu Á và châu Âu, các loại vi rút Hanta thường gây bệnh sốt xuất huyết kèm hội chứng thận, chủ yếu ảnh hưởng đến thận và mạch máu, tỉ lệ tử vong từ 1 - 15%.

Trước thông tin về các ca bệnh do vi rút Hanta trên thế giới, ông P.V.D. (46 tuổi, ngụ TPHCM) cho biết bản thân khá lo lắng, đặc biệt khi trong nhà có cháu nhỏ và người lớn tuổi. Ông D. chia sẻ sau khi đọc thông tin về vi rút có thể gây suy hô hấp, tử vong, ông lập tức tìm hiểu các biện pháp phòng bệnh, chuẩn bị một số thuốc thông dụng trong gia đình và tăng cường vệ sinh nhà cửa.

“Nhà có cháu nhỏ nên tôi lo lắng. Tôi dặn mọi người phải dọn dẹp sạch sẽ, không để chuột xuất hiện trong nhà. Mấy con vật nuôi quanh nhà, tôi cũng đem cho bớt vì sợ mất vệ sinh” - ông D. cho biết.

Còn bà N.T.H. (58 tuổi, ở phường Gò Vấp, TPHCM) cho biết, gia đình có cháu mới sinh 3 tháng, nên rất quan tâm đến các bệnh truyền nhiễm. Khi nghe tin về bệnh do vi rút Hanta, bà luôn cảm thấy bất an. Dù bà đã dọn dẹp, vệ sinh nhà cửa bằng dung dịch khử khuẩn, kiểm tra hết các góc khuất trong nhà mà chuột có thể làm ổ. Bà H. cho hay: “Bây giờ, tôi nấu ăn 2 lần mỗi ngày, ăn xong dọn dẹp, rửa chén luôn để chuột không nghe mùi thức ăn mà tới. Khu vực bếp, tôi cũng không còn để đồ ăn khô như trước… Nhà có em bé nên phải cẩn thận phòng ngừa”.

Trong khi đó, chị L.M.T. (32 tuổi, nhân viên văn phòng) kể, những ngày gần đây chị liên tục đọc thông tin về vi rút Hanta trên mạng xã hội. Dù biết bệnh khó lây từ người sang người, chị vẫn cảm thấy bất an vì phòng trọ nơi chị ở hơi ẩm thấp, có chuột sinh sống. “Tôi không quá hoảng loạn nhưng cũng cẩn thận hơn. Cuối tuần vừa rồi, tôi dọn lại kho đồ, mua thêm khẩu trang, găng tay để sử dụng khi vệ sinh nơi ở. Tôi cũng thường xuyên nhắc nhở hàng xóm cùng khu trọ dọn dẹp chung để đuổi chuột” - chị T. chia sẻ.

Chủ động phòng bệnh

Tính đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do vi rút Hanta lây từ chuột. Tuy nhiên, Bộ Y tế cảnh báo đây là nhóm vi rút có thể gây hội chứng phổi hoặc sốt xuất huyết kèm suy thận với nguy cơ diễn tiến nặng, suy hô hấp và tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Theo Bộ Y tế, bệnh do vi rút Hanta gây ra được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người. Đường lây chủ yếu qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh, tại nơi chuột làm tổ hoặc trú ẩn; người bị chuột cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Thời gian ủ bệnh thường từ 2-4 tuần, có thể tới 8 tuần. Người bệnh có thể sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, sau đó có thể đột ngột ho, tức ngực, khó thở, mệt lả, tụt huyết áp.

Tuy bệnh lây từ người sang người rất hiếm nhưng y văn thế giới đã từng ghi nhận, vì vậy người dân không nên chủ quan. Chuột cũng khá phổ biến ở nước ta, để chủ động phòng, chống bệnh do vi rút Hanta và các bệnh lây từ chuột sang người, người dân nên thường xuyên quét dọn, vệ sinh nhà cửa, nhất là kho bãi hay những nơi chuột có thể trú ẩn.

Ngoài ra, chất thải khô của chuột có thể phát tán thành bụi rất nhỏ trong không khí, người hít phải bụi chứa mầm bệnh có thể bị nhiễm vi rút Hanta. Bộ Y tế khuyến cáo người dân không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh - Phó chủ tịch Liên chi hội Truyền nhiễm TPHCM - vi rút Hanta thực chất không phải bệnh mới, mà đã được ghi nhận từ lâu trong y văn thế giới. Có thể bệnh ít khi xảy ra nên đến nay chưa có thuốc đặc trị, cũng chưa có vắc xin phòng bệnh. Tuy nhiên, bệnh này rất hiếm lây từ người sang người nên khó có khả năng gây thành dịch lớn như nhiều người lo ngại.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh, điều quan trọng là giữ vệ sinh môi trường sống. Nhất là những người sống trong không gian chật chội, môi trường ẩm thấp, khả năng có chuột trú ngụ rất cao. Vì vậy, phải thường xuyên dọn dẹp nơi ở để chuột không có điều kiện sinh sống, làm ổ. Thực phẩm cần được bảo quản kín, không để chuột tiếp xúc hoặc phóng uế vào nguồn thức ăn.

Đối với các khu vực lâu ngày không sử dụng như kho cũ, gác mái, chuồng trại hay nhà hoang, người dân cần mở cửa thông thoáng trước khi dọn dẹp. Khi vệ sinh phải mang khẩu trang, găng tay, phun ẩm khu vực có dấu vết chuột bằng dung dịch khử khuẩn, hoặc chất tẩy rửa thông thường để hạn chế bụi chứa vi rút phát tán. Rửa tay bằng xà bông sau khi dọn vệ sinh hoặc tiếp xúc khu vực có nguy cơ.

Thanh Hương