AI làm gia tăng nguy cơ lừa đảo tài chính

Diễn đàn có sự tham gia của Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an; ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính; Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Chủ tịch Hội đồng lãnh đạo Liên minh niềm tin số cùng các diễn giả là các chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp tài chính - ngân hàng, các đơn vị tư vấn đầu tư...

Quang cảnh diễn đàn

Theo Thứ trưởng Phạm Thế Tùng, phương thức quản trị rủi ro hiện nay đang thay đổi mạnh mẽ khi rủi ro không còn chủ yếu nằm ở hệ thống mà chuyển trực tiếp sang người dùng. Các phương thức lừa đảo, chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi, có tổ chức, đặc biệt với sự hỗ trợ của AI đã xuất hiện nhiều hình thức giả mạo rất khó nhận diện.

“Chúng ta phải chuyển đổi cách tiếp cận trong bảo đảm an ninh, an toàn số, từ phòng thủ bị động sang chủ động kiến tạo một hệ thống tài chính an toàn,” ông nhấn mạnh.

Thứ trưởng Phạm Thế Tùng phát biểu tại diễn đàn.

Thứ trưởng Bộ Công an cho rằng hệ thống tài chính số an toàn không chỉ là hệ thống bảo đảm về công nghệ mà còn phải là môi trường trong đó người dùng được bảo vệ, được trang bị năng lực nhận diện rủi ro và được hỗ trợ kịp thời khi xảy ra sự cố.

Ông cũng khẳng định niềm tin số không thể được xây dựng bởi một cơ quan đơn lẻ mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội. Trong nhiều trường hợp, con người vừa là mắt xích yếu nhất nhưng cũng đồng thời là tuyến phòng thủ đầu tiên của toàn bộ hệ thống.

Thứ trưởng Phạm Thế Tùng đề nghị các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cùng chung tay hành động, cùng xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn, minh bạch, đáng tin cậy. Qua đó tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững trong giai đoạn mới của quốc gia.

Ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước - cho rằng, trong kỷ nguyên AI, niềm tin không chỉ là sự cảm nhận của khách hàng mà phải được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số, được xây dựng và bảo vệ bằng thể chế, bằng công nghệ, bằng quản trị rủi ro và có sự phối hợp liên ngành.

Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, phát biểu tại diễn đàn.

AI đang mở ra những cơ hội rất lớn cho ngành ngân hàng. AI giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, chấm điểm tín dụng, chăm sóc khách hàng, phát hiện giao dịch bất thường, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền...

Tuy nhiên, AI cũng làm phát sinh các rủi ro mới như deepfake (công nghệ ứng dụng AI tạo ra các sản phẩm công nghệ âm thanh, hình ảnh và video làm giả đối tượng ngoài đời thực với độ chính xác rất cao), lừa đảo được cá nhân hóa, giả mạo danh tính, thiên lệch thuật toán, mô hình hộp đen, phụ thuộc bên thứ ba và nguy cơ tự động hóa các quyết định có tác động lớn đến khách hàng nếu thiếu sự kiểm soát phù hợp.

Đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống công nghệ mà còn nằm ở hành vi người dùng, dữ liệu cá nhân, luồng giao dịch, các nền tảng kết nối và khả năng tội phạm lợi dụng niềm tin của người dùng để thực hiện các hành vi lừa đảo, gian lận.

Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ bảo vệ hệ thống mà phải bảo vệ cả người dùng; không chỉ phòng thủ tại từng tổ chức riêng lẻ mà phải hình thành lá chắn chung cho toàn hệ sinh thái; không chỉ xử lý sau khi rủi ro xảy ra mà phải chuyển sang trạng thái phát hiện sớm, cảnh báo sớm, ngăn chặn sớm và phối hợp phản ứng nhanh.

Anh Ngọc