'Oscar khoa học' vinh danh liệu pháp gen giúp phục hồi thị lực ở người bị mù di truyền

19/04/2026 - 19:17

PNO - Ngày 18/4, một trong những giải thưởng danh giá nhất của giới khoa học – Breakthrough Prize – vừa được trao cho nhóm nghiên cứu phát triển liệu pháp gen đầu tiên giúp phục hồi thị lực ở người bị mù di truyền.

, Albert Maguire (bên phải) đang kiểm tra mắt cho Misa Kaabali, 8 tuổi, tại Bệnh viện Nhi đồng Philadelphia. Misa được điều trị bằng liệu pháp gen khi mới 4 tuổi. Bill West
Nhà khoa học Albert Maguire (bên phải) đang kiểm tra mắt cho một bệnh nhân Misa Kaabali tại Bệnh viện Nhi đồng Philadelphia. Misa được điều trị bằng liệu pháp gen khi mới 4 tuổi.

Ba nhà khoa học Jean Bennett, Albert MaguireKatherine High đã nhận giải thưởng trị giá 3 triệu USD cho công trình nghiên cứu kéo dài hơn 25 năm, dẫn đến sự ra đời của liệu pháp gen mang tên Luxturna.

Liệu pháp này được phê duyệt tại Mỹ vào năm 2017, mở ra hy vọng cho những bệnh nhân mắc Leber congenital amaurosis (LCA) – một rối loạn hiếm gặp thường dẫn đến mất thị lực hoàn toàn khi trưởng thành. Trong các thử nghiệm lâm sàng, nhiều bệnh nhân lần đầu tiên có thể nhìn thấy rõ khuôn mặt người thân, chi tiết đồ vật hay cảnh vật xung quanh, đánh dấu bước ngoặt trong điều trị bệnh mù di truyền.

Theo nhóm nghiên cứu, liệu pháp hoạt động bằng cách đưa một bản sao khỏe mạnh của gen RPE65 vào tế bào võng mạc, từ đó phục hồi chức năng thị giác. Những thử nghiệm ban đầu trên động vật, bao gồm hai chú chó Venus và Mercury mà nhóm nhận nuôi, cũng cho kết quả tích cực trước khi áp dụng trên người.

Corey Haas, 9 tuổi, kể từ khi được điều trị bằng liệu pháp gen. Charles Fox / Nhiếp ảnh gia của tòa soạn
Mẹ của bé trai Corey Haas đã bật khóc vui khi con trai bà tham gia thử nghiệm bằng liệu pháp gen thành công

Giải thưởng năm nay được trao tại một buổi lễ tổ chức ở Los Angeles, Mỹ nơi Breakthrough Prize – thường được ví như “Oscar của khoa học” – tôn vinh các thành tựu nổi bật trong khoa học đời sống, vật lý và toán học.

Ngoài công trình về Luxturna, giải thưởng khoa học đời sống còn ghi nhận nghiên cứu của Swee Lay TheinStuart Orkin trong lĩnh vực liệu pháp gen điều trị bệnh sickle cell diseasebeta thalassemia. Nghiên cứu của họ đã góp phần phát triển liệu pháp chỉnh sửa gen tiên tiến, mở ra hướng điều trị mới cho các bệnh di truyền về máu.

Dù đạt nhiều bước tiến quan trọng, các nhà khoa học cũng bày tỏ lo ngại về những thách thức đối với nghiên cứu khoa học hiện nay, đặc biệt là sự cắt giảm hỗ trợ và các yếu tố chính trị có thể ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của khoa học và y học.

Sự kiện năm nay một lần nữa cho thấy vai trò then chốt của liệu pháp gen trong tương lai y học, khi các phương pháp điều trị không chỉ dừng ở việc kiểm soát mà còn hướng tới chữa khỏi các bệnh di truyền từng được coi là không thể điều trị.

Thảo Nguyễn (theo Guardian)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI