Phát huy thế trận lòng dân trong giai đoạn mới

Hoạt động thực chất, lấy dân làm trung tâm

Đại hội là dấu mốc đặc biệt khi lần đầu tiên, hệ thống MTTQ hoạt động theo mô hình tổ chức mới, bao gồm các tổ chức chính trị - xã hội và hội quần chúng. Đại hội lần này đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức tập hợp nhân dân, phát huy sự đồng thuận xã hội và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Tham dự và phát biểu chỉ đạo đại hội, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, MTTQ Việt Nam phải tiếp tục khẳng định vai trò là cơ sở chính trị vững chắc của chính quyền nhân dân, là trung tâm đoàn kết, tập hợp sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; phải đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động theo hướng gần dân, sát dân, thực chất, lấy người dân làm trung tâm.

Tổng bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Mặt trận không thể mạnh nếu xa dân, không thể đổi mới nếu chỉ là lời văn trong nghị quyết, không thể đại diện cho nhân dân nếu không nghe được tiếng nói thật của nhân dân”.

Quang cảnh Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của MTTQ Việt Nam - ẢNH: Phúc Quang

Đổi mới cách đo hiệu quả công tác

Phát biểu khai mạc đại hội, bà Bùi Thị Minh Hoài - Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam - cho biết, nhiệm kỳ 2024-2026 diễn ra trong bối cảnh hệ thống chính trị có nhiều thay đổi về tổ chức bộ máy, nhưng MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã nỗ lực đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; phát huy vai trò tập hợp nhân dân, xây dựng sự đồng thuận xã hội và tham gia xây dựng Đảng, chính quyền.

Theo báo cáo chính trị trình đại hội, hệ thống mặt trận các cấp đã phối hợp tổ chức gần 62.000 hội nghị lấy ý kiến nhân dân vào dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, tổng hợp hơn 51 triệu lượt ý kiến đóng góp. Cũng trong nhiệm kỳ, hệ thống mặt trận đã tổng hợp gần 530.000 ý kiến góp ý xây dựng văn kiện Đại hội Đảng các cấp và văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây là một trong những đợt sinh hoạt chính trị, pháp lý có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, thể hiện vai trò cầu nối giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước trong quá trình hoạch định chính sách.

Công tác giám sát và phản biện xã hội tiếp tục được mở rộng. Trong nhiệm kỳ, hệ thống MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã triển khai hơn 2.300 cuộc giám sát, tổ chức hơn 1.300 hội nghị phản biện xã hội, tham gia góp ý trên 7.800 đề án, chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở trung ương và địa phương.

Bên cạnh đó, hệ thống MTTQ tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong công tác an sinh xã hội. Hưởng ứng phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát”, hệ thống MTTQ các cấp đã cùng Chính phủ và các địa phương hỗ trợ xóa hơn 334.000 căn nhà tạm, huy động trên 24.700 tỉ đồng cùng hơn 2,7 triệu ngày công lao động; vận động được hơn 4.200 tỉ đồng để cứu trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Ngoài ra, Ủy ban MTTQ Việt Nam còn vận động quyên góp 315 tỉ đồng hỗ trợ nhân dân Cuba trong giai đoạn khó khăn.

Đổi mới để gần dân hơn, thực chất hơn

Trong phần thảo luận, nhiều đại biểu tập trung vào yêu cầu đổi mới phương thức lắng nghe và tập hợp ý kiến nhân dân trong bối cảnh chuyển đổi số.

Các đại biểu tham dự Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của MTTQ Việt Nam - Ảnh: Phúc Quang

Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Kim Hồng - Hiệu trưởng Trường đại học Nguyễn Tất Thành - cho rằng, việc lắng nghe nhân dân không chỉ là tiếp nhận thông tin mà còn phải “nghe có chọn lọc, nghe có thấu hiểu và có phản hồi trách nhiệm”. Theo ông, muốn hiệu quả, công tác phản biện xã hội cần dựa trên thông tin thực tiễn, có sự tham gia của đội ngũ chuyên gia và cơ chế theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát.

Nhiều đại biểu đề nghị MTTQ phát huy hơn nữa vai trò giám sát ngay từ quá trình xây dựng chính sách thay vì chỉ góp ý khi văn bản đã hoàn thiện. Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng yêu cầu, công tác phản biện xã hội phải được thực hiện “từ sớm, từ xa”, không chỉ góp ý về câu chữ mà phải góp ý về tác động xã hội, tính khả thi và nguồn lực thực hiện của chính sách.

Một nội dung khác được nhiều đại biểu quan tâm là việc vận hành của MTTQ Việt Nam sau khi các tổ chức chính trị - xã hội được đưa về trực thuộc. Ông Vũ Trọng Kim - Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam - đề nghị làm rõ hơn quyền và trách nhiệm của MTTQ Việt Nam trong mô hình mới, đặc biệt là trách nhiệm của các tổ chức chính trị - xã hội nay trực thuộc MTTQ, để tránh chồng chéo chức năng và đảm bảo hoạt động thực chất.

Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý: “Tổ chức có thể tinh gọn hơn nhưng sức tập hợp phải rộng hơn; bộ máy có thể ít tầng nấc hơn nhưng hoạt động phải gần dân hơn”. Ông yêu cầu sau đại hội, MTTQ cần chủ động rà soát, tổng kết thực tiễn vận hành mô hình mới, kịp thời tham mưu hoàn thiện thể chế để hệ thống MTTQ hoạt động thông suốt, không chồng chéo, không hành chính hóa.
Tại các phiên thảo luận, nhiều đại biểu đề cập vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ MTTQ theo hướng chuyên nghiệp, gần dân và thích ứng với chuyển đổi số. Đại hội xác định phương châm “3 gần - 5 phải - 4 không” đối với cán bộ MTTQ: gần dân, gần cơ sở, gần không gian số; phải lắng nghe, phải đối thoại, phải làm mẫu, phải chịu trách nhiệm, phải báo cáo kết quả; không hình thức, không né tránh, không đùn đẩy, không làm sai chức năng.

Đại biểu Ly Giá Sơ - người dân tộc Hà Nhì, xã Y Tý, tỉnh Lào Cai - bày tỏ mong muốn, tiếng nói và tâm tư của người dân vùng cao tiếp tục được lắng nghe và giải quyết kịp thời hơn. Một số đại biểu khác cho rằng, việc chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi người dân ở cơ sở có thể tiếp cận và sử dụng thuận lợi các kênh phản ánh, kiến nghị.

Đại hội Đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới mô hình tăng trưởng và hội nhập quốc tế sâu rộng. Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, hiệu quả công tác mặt trận phải được đánh giá bằng niềm tin của nhân dân, sự hài lòng của nhân dân và khả năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân. Đó vừa là thước đo, vừa là nhiệm vụ đặt ra cho hệ thống mặt trận trong cả nhiệm kỳ 2026-2031.

Minh Quang - Minh Tuệ