Hiến kế phục hồi tu bổ các hạng mục thuộc di tích lăng Tự Đức

Ông Hồ Hữu Hành - Giám đốc Công ty Cổ phần tu bổ di tích Huế - nêu phương án

Về di tích Ôn Khiêm Điện, ông Hồ Hữu Hành - Giám đốc Công ty Cổ phần tu bổ di tích Huế - cho rằng hệ thống sàn gỗ cửa ít có trong các di tích tại Huế. Với phương án 1 là giữ nguyên hiện trạng, theo ông, nếu làm theo hướng này sẽ có ý kiến cho rằng không có sự nghiên cứu, phân tích dữ liệu lịch sử.

Phương án 2 là bịt bộ cửa sau đó xây bức tường đối xứng, không phục hồi sàn gỗ gần cửa. Phương án 3 như phương án 2 và phục hồi sàn gỗ như hiện trạng, xây tường trục A2, A3- A1-B1 đối xứng với A6-A7 và A8-B8, thay cửa ván ở trục 3, 6 gan B-C.

Nhà hát Minh Khiêm Đường tại lăng Tự Đức sau ngày hoàn thiện trùng tu

Liên quan đường dạo quanh la thành quanh lăng Tự Đức (đoạn từ Tả Khiêm Môn đến đường Đoàn Nhữ Hài), phương án ban đầu là làm đường đi đổ bê tông trải dài chạy dọc la thành, tuy nhiên việc giải phóng mặt bằng rất khó khăn do đó, chỉnh làm đường bên trong la thành là hướng phù hợp. Ông Hành đề nghị điều chỉnh để phát huy công năng cho việc khai thác khu vực bên trong và công tác tuần tra an ninh, PCCC và du khách vó thê·tản bộ hoặc đạp xe bên trong la thành.

Hiện trạng bên ngoài Ôn Khiêm Điện - Ảnh tư liệu

Có ý kiến đề xuất làm con đường bê tông từ bên ngoài vào bên trong la thành, kết cấu và mặt cắt ngang giữ nguyên theo thiết kế ban đầu, cắt bỏ hệ thống các cột đèn chiếu sáng theo dọc la thành (đèn, dây cáp, ống bảo hộ…) với lý do, bên trong khuôn viên di tích lăng Tự Đức đã được trang bị các hệ thống chiếu sáng cần thiết và nhằm giảm chi phí cho vận hành sau này.

Phương án làm đường dạo quanh la thành quanh lăng Tự Đức được các nhà nghiên cứu quan tâm

Đánh giá tầm quan trọng của các cụm di tích đang trùng tu tại lăng Tự Đức, nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho rằng, cần phải làm thật cẩn thận, vì công trình kiến trúc còn lại này vừa là bộ phận của lăng, vừa là biệt cung vua từng sinh hoạt. Về Ôn Khiêm Đường nên xem xét công năng ban đầu từ đó đánh giá trùng tu đầy đủ. Ôn Khiêm Đường là nơi cất giữ đồ ngự dụng của vua. Khi tu bổ căn cứ hiện trạng là chính. “Tôi quan tâm đến phần sàn gỗ ở đó cũng như nội thất bên trong cung. Phần phía sau có thể tháo dỡ, muốn xem xét có nguyên bản không thì mới tiến hành. Quan điểm của tôi là giữ nguyên rầm hạ nơi cất giữ đồ ngự dụng của vua phía sau Ôn Khiêm Đường. Nên tập trung làm đường bên ngoài lăng, không nên làm đường bên trong dọc la thành, đây được xem như vành đai dài chạy dọc la thành để bảo vệ di tích” - ông nói.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa nêu ý kiến

Riêng phần trang trí các chòm sao trên trần nhà hát Minh Khiêm Đường, nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho rằng, vũ trụ của cổ học phương Đông liên quan đến các chòm sao thuộc nhị thập bát tú 28 chòm sao, 4 hướng mỗi hướng 7 chòm, người xưa đã đưa ra các chòm sao Huyền võ, Chu tước, Thanh long và Bạch hổ, tổng cộng có 183 vì sao, chứ không phải 160 như đơn vị trùng tu đã vẽ. Còn chất liệu các vì sao đối sánh, muốn biết chính xác về chất liệu, phải nhờ các chuyên gia đến từ khoa Hóa, Vật lý Trường đại học khoa học Huế thẩm định.

Hiện trạng những ngôi sao trang trí trên trần Nhà hát Minh Khiêm Đường - Ảnh tư liệu: Công ty Cổ phần Tu bổ di tích Huế

Ông Nguyễn Tấn Anh Phong (nhóm Tân đô thành hiếu cổ) cho biết, qua hình ảnh tư liệu mà nhóm ông có được tất cả các chòm sao đã được chia ra những khu vực cụ thể, được so sánh đối chiếu với "Khâm Thiên Giám tinh đồ", với chiếc chuông ở Ngọ Môn và trên chiếc khánh chùa Thiên Mụ thì cho ra kết quả trùng khớp với các trang trí trong thiết kế.

Ông Nguyễn Tấn Anh Phong đại diện nhóm Tân đô thành hiếu cổ trình bày ý kiến

“Sau khi muôn vì tinh tú đã được làm rõ từ hình dáng cho tới chức năng, đề nghị BQLDA thuộc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và đơn vị thi công có nghiên cứu để hai trang trí là mặt trăng và mặt trời được đưa về về đúng hình dáng, màu sắc và cố định lại theo hiện trạng từ tư liệu lịch sử” - ông Phong kiến nghị.

Đối chiếu chiếc khánh chùa Thiên Mụ thì cho ra kết quả trùng khớp với các trang trí trong thiết kế các chòm sao ở trần Nhà hát Minh Khiêm Đường - Ảnh: Tư liệu nhóm Tân đô thành hiếu cổ

Về trang trí mặt trời, nhóm Tân đô thành hiếu cổ đề xuất trang trí mặt trăng màu vàng như hình tượng mặt trăng được trang trí trên cổn phục Tế giao của vua nhà Nguyễn. Cả hai trang trí này đều được treo trên trần chứ không phải ốp sát như hiện tại, khoảng cách giữa trang trí và trần nhà tạo hiệu ứng nổi khối cho cả hai trang trí này với nền mây ngũ sắc cạnh đó, vẫn là những hiệu ứng thị giác mà các nghệ nhân xưa cố ý đưa vào.

Về các chòm sao trên trần nhà hát Minh Khiêm Đường, PGS.TS Đỗ Bang - Phó chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam - đánh giá những vì sao này rất có giá trị khoa học, giải mã được các chòm sao tồn tại hơn 160 năm gần đúng giá trị di tích. Vật liệu thay thế cần phải có giá trị về độ bền. Tuy nhiên, cần nghĩ đến việc phát huy giá trị di tích Minh Khiêm Đường, bởi đây là di sản vật chất vừa là di sản tinh thần hiếm có của Việt Nam.

Thuận Hóa