Đâu rồi âm nhạc thiếu nhi!

Thị trường âm nhạc đang thiếu những ca khúc hay dành cho thiếu niên, nhi đồng - Ảnh minh họa: Khánh Đan

Có quá lời không khi nói rằng, thị trường âm nhạc hiện nay đang thiếu những ca khúc hay cho lứa tuổi thiếu niên nhi đồng. Ngày xưa, có những thế hệ nhạc sĩ yêu trẻ con, gần gũi và đồng cảm, vì thế luôn có những sáng tác đi vào lòng người như: Chiếc đèn ông Sao (Phạm Tuyên), Trường làng tôi (Phạm Trọng Cầu) hay Em là hoa hồng nhỏ (Trịnh Công Sơn)... Thậm chí có nhạc sĩ như Phong Nhã gần như dành cả cuộc đời sáng tác cho thiếu nhi với những ca khúc được xem như là biên niên sử của đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh.

Khoảng thập niên 1990, đời sống âm nhạc thiếu nhi thật sống động với Cả nhà thương nhau qua định dạng băng cassette, video và karaoke. Hàng loạt “ca sĩ nhí" đáng yêu của dòng nhạc thiếu nhi đi vào lòng các bạn nhỏ như: Diễm Quyên, Ngọc Linh, Duy Uyên... với các bài “hit” Cả nhà thương nhau, Ngày đầu tiên đi học, Mẹ đi vắng, Bố là tất cả... được cả thiếu nhi lẫn người lớn thuộc lòng. Bên cạnh đó, không khí lễ hội và xúc cảm âm nhạc như những chương trình Tuổi thần tiên tại nhà hát Hòa Bình (TPHCM ) hay những album ca nhạc Con cò bé bé của ca sĩ Xuân Mai cũng lan tỏa trong cộng đồng.

Đời sống âm nhạc hiện nay dường như có sự không công bằng khi nhạc trẻ, nhạc giải trí được phổ biến nhiều hơn, lực lượng sáng tác những thể loại này và người nghe cũng nhiều hơn. Ở một góc độ khác, trào lưu văn hóa mạng cũng ảnh hưởng rất nhiều đến sở thích nghe nhạc của các cháu. Với một chiếc smartphone kết nối wifi, nhiều em học sinh dễ dàng tìm nghe những ca khúc của thần tượng dù đôi khi không hiểu hết những ý nghĩa của ca từ. Không ít các bậc cha mẹ cổ vũ và khuyến khích con em hát và nhảy nhót theo giai điệu của những ca khúc mà họ biết rằng không phù hợp lứa tuổi thiếu niên nhi đồng.

Những gì tôi chứng kiến trong buổi tiệc sinh nhật là minh chứng xác đáng nhất cho nhận định này. Những cuộc thi ca hát hay gameshow trên truyền hình cũng ảnh hưởng đến việc cảm nhận và thẩm thấu âm nhạc của các cháu. Có những thí sinh lứa tuổi thiếu niên vô tư hát những ca khúc của người lớn và những lời nhận xét có cánh của ban giám khảo vô tình khiến cho thí sinh và ngay cả khán giả hay thậm chí là các bậc cha mẹ ngộ nhận rằng điều đó là đúng, việc bắt chước hát theo cũng xuất phát từ đây.

Hiện nay, môn âm nhạc đã được giảng dạy ở bậc tiểu học, trung học cơ sở và theo lộ trình chương trình mới, bậc trung học phổ thông cũng sẽ giảng dạy môn năng khiếu này. Ở góc độ chuyên môn, tôi cho rằng các giáo trình soạn thảo hiện nay quá hàn lâm với lý thuyết, nhạc lý mà quên đi tính quần chúng của âm nhạc hay nói đúng hơn là hướng học sinh đến với âm nhạc theo cách dân gian thường làm, dạy cho các em những ca khúc theo kiểu "thuộc lòng" trước khi hiểu thế nào là cao độ, trường độ, dấu thăng, dấu giáng... Khi học sinh mệt mỏi với những kiến thức âm nhạc bác học, cảm hứng để hát cũng dần tan biến và mất đi.

Người lớn sẽ có lỗi nếu để trẻ em không thích hát nhạc dành cho lứa tuổi của mình. Định hướng và lan tỏa cái hay, cái đẹp của âm nhạc theo tâm sinh lý lứa tuổi là một việc rất cần thiết trong thời điểm hiện tại để “kéo’’ thiếu nhi trở về khung trời âm nhạc riêng của chính mình. Viết bài hát cho trẻ thơ hát là tạo ra những sản phẩm văn hóa tinh thần không chỉ cho hôm nay mà còn cho mai sau. Các nhạc sĩ trẻ hiện nay đa số có trình độ chuyên môn cao. Nếu phát động phong trào viết ca khúc cho thiếu nhi thì không khó tìm được những sáng tác hay. Gieo mầm cho một thế hệ khán giả nhí say mê, biết thưởng thức âm nhạc chính là yêu thương có trách nhiệm.

Lê Tấn Thời