Hoàn thiện thể chế để mở đường cho sáng tạo

Cho rằng công nghiệp văn hóa Việt Nam đang sở hữu nhiều tiềm năng và cơ hội phát triển, song cần thêm những điều kiện thuận lợi để bứt phá, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương đã gợi mở nhiều vấn đề đáng quan tâm.
Với đánh giá, công nghiệp văn hóa (CNVH) nước ta đang ở mức “lưng chừng” - sở hữu nhiều tiềm năng lớn nhưng chưa thể đột phá, ý kiến của PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương đã gợi mở nhiều vấn đề.

TS. Nguyễn Anh Vũ - Tổng biên tập báo Văn hóa - phát biểu đề dẫn, quán triệt tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam

Khơi thông nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Việt Nam là quốc gia có mức độ sẵn sàng cao để phát triển CNVH nhờ 3 điểm tựa vững chắc. Đó là: tài nguyên văn hóa đa dạng và phong phú; cơ cấu dân số vàng - sở hữu lực lượng lao động trẻ dồi dào (trong độ tuổi từ 15 đến 35), cũng là nhóm đối tượng có khả năng sáng tạo mạnh mẽ nhất, nhạy bén nhất với cái mới; hạ tầng số phát triển nhanh.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương chia sẻ về những "nút thắt" trong phát triển CNVH hiện nay

Tuy nhiên, cùng với đó là những “nút thắt” mang tính hệ thống cần phải tháo gỡ. Đầu tiên là hệ thống thể chế hiện tại chưa hoàn thiện để bảo vệ và tạo bệ đỡ cho giới trẻ - nguồn lực sáng tạo chính nhưng lại thiếu sự hậu thuẫn nhất. Bên cạnh đó, đầu tư cho văn hóa (dù đã có mục tiêu tối thiểu 2% ngân sách) còn khá khiêm tốn so với nhiều ngành.

“Nhưng vấn đề là, nếu có đầu tư nhiều tiền thì chúng ta cũng không biết cách tiêu tiền. Tôi cho rằng, cái “nút thắt” cơ chế đang được Đảng và Nhà nước tháo gỡ. Thế nhưng khi được trao quyền để kích hoạt thì vẫn còn rất nhiều khó khăn. Làm thế nào hiểu được cơ chế để thúc đẩy cho mình và vận dụng được cái cơ chế đấy? Làm sao để nguồn tiền đầu tư hợp lý, đầu tư công bằng giữa khu vực tư và khu vực công?...” - PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương nêu ý kiến.

Trường đại học Văn hóa TPHCM ký kết thỏa thuận hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp

Ngoài ra, còn có “nút thắt” về đào tạo nguồn nhân lực khi hệ thống các trường đại học, cao đẳng và viện nghiên cứu tại Việt Nam hiện nay đang thiếu hụt trầm trọng đội ngũ giảng viên, nhà nghiên cứu được đào tạo một cách bài bản, chuyên sâu về CNVH.

​Đầu tư toàn diện cho nguồn nhân lực từ sớm

Theo nhà sản xuất phim, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng, cho dù hạ tầng tốt đến đâu, việc vận hành có hiệu quả hay không vẫn do con người quyết định. Khái niệm nhân lực trong văn hóa không chỉ là người làm nghề mà còn bao gồm cả nhà quản lý và công chúng (người thụ hưởng).

Toàn cảnh hội thảo

Để phát triển nhân lực, ông đề xuất thành lập các quỹ hỗ trợ phát triển nghệ thuật. Trong đó có nguồn quỹ để nghệ sĩ đến giao lưu tại các trường phổ thông nhằm “truyền lửa”, định hướng lý tưởng và xây dựng niềm tin, giá trị thẩm mỹ cho thế hệ trẻ. Cùng quỹ du học đưa nhân sự trẻ ra nước ngoài học tập, nắm bắt các chuẩn mực quốc tế và xây dựng mạng lưới kết nối toàn cầu (như cách làm của điện ảnh Hàn Quốc).

Ông cũng cho rằng, Việt Nam cần mở cửa cơ chế hơn nữa để thu hút các đoàn phim, dự án văn hóa nước ngoài vào hoạt động (như mô hình của Thái Lan). Khi các dự án lớn vào Việt Nam, họ buộc phải thuê nhân sự bản địa. Nhờ đó, từ đạo diễn, quay phim đến các bộ phận hậu cần, kỹ thuật âm thanh, ánh sáng đều có cơ hội làm việc, nhận thu nhập và trực tiếp tiếp thu các tiêu chuẩn vận hành chuyên nghiệp của quốc tế.

Tiết mục văn nghệ do sinh viên Trường đại học Văn hóa TPHCM biểu diễn

Đồng thời nhấn mạnh, văn hóa không chỉ là gìn giữ mà phải liên tục sáng tạo, kết hợp. Do đó, các nhà quản lý và công chúng cần có góc nhìn tích cực, cởi mở và bao dung, sẵn sàng trao cơ hội cho những thử nghiệm, thể nghiệm mới của giới trẻ để tìm ra những giá trị hay hơn cho tương lai.

TPHCM tiếp tục đầu tư cho hạ tầng văn hóa nghệ thuật Tại Hội thảo, nghệ sĩ nhân dân (NSND) Thanh Thúy - Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM - đã chia sẻ một số nội dung ngành văn hóa TPHCM đang triển khai từ sau khi Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành. PGS.TS Lâm Nhân - Hiệu trưởng Trường đại học Văn hóa TPHCM - tặng hoa cho NSND Thanh Thúy - Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM - ​tại hội thảo Trong đó, việc đầu tư hạ tầng được tập trung mạnh mẽ thời gian qua. TPHCM vừa khánh thành Rạp xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ với mức đầu tư gần 1.500 tỉ đồng và đã có những suất diễn đầu tiên. “Rất vui là ngày 12/6 này sẽ ra mắt vở diễn xiếc mang đẳng cấp quốc tế lần đầu tiên ở Việt Nam, tại một rạp xiếc đứng thứ chín thế giới” - NSND Thanh Thúy cho biết. TPHCM cũng đã khởi công khu trung tâm hành chính và một nhà hát lớn ở khu vực Thủ Thiêm. Trong 2 năm tới, kỳ vọng sẽ có thêm công trình đủ chuẩn quốc tế để phục vụ cho hoạt động văn hóa nghệ thuật.

Đông A