Chương mới cho câu chuyện bản quyền ở Việt Nam

07/06/2026 - 07:45

PNO - Ngày 16/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố 5 vụ án hình sự về tội Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Động thái đó cho thấy việc bảo vệ bản quyền tại Việt Nam đang có chuyển biến rõ rệt sau thời gian dài gây bức xúc trong cộng đồng sáng tạo.

Vi phạm bản quyền diện rộng

Các vụ án liên quan đến Công ty BH Media, Lululola Entertainment, 1900 Group, Mây Sài Gòn và Trung tâm Giọng ca để đời. Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng tiếp tục làm rõ hành vi của các bị can, xử lý các sai phạm liên quan, đồng thời chỉ đạo công an địa phương tăng cường đấu tranh với những hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả và quyền liên quan trên cả nước.

Các bị can bị khởi tố liên quan 5 vụ án xâm phạm bản quyền - Nguồn ảnh: Bộ Công an
Các bị can bị khởi tố liên quan 5 vụ án xâm phạm bản quyền - Nguồn ảnh: Bộ Công an

Thông tin trên được xem như cơn địa chấn trong ngành nghệ thuật nói chung, âm nhạc nói riêng vì các đơn vị vi phạm là những thương hiệu nổi tiếng, thậm chí là “ông lớn” đứng sau các đêm nhạc thu hút đông đảo khán giả trực tiếp và trên mạng xã hội.

Nhiều năm qua, không ít lần những người làm nghệ thuật đau lòng vì đứa con tinh thần của mình bị khai thác, thu lợi trái phép. Năm 2021, nhạc sĩ Giáng Son đưa bản nhạc Giấc mơ trưa trong album Giáng Son (ra mắt năm 2007) lên YouTube để tặng khán giả. Sau khi đăng, video bị BH Media “đánh gậy bản quyền” trong khi nữ nhạc sĩ chưa hề ký hợp đồng thương mại hay nhượng quyền ca khúc cho bất kỳ đơn vị nào. Quá sốc, chị tìm hiểu và đệ đơn kiện. Giáng Son cho hay đến nay vụ kiện vẫn chưa được xét xử không rõ lý do. Nhiều nghệ sĩ khác (nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, ca sĩ Khánh Hưng, ca sĩ Phan Đinh Tùng, ca sĩ Hoàng Dũng...) cũng bị “ăn cắp chất xám” trên môi trường số…

Chưa bao giờ các hoạt động liên quan đến xử lý vi phạm bản quyền được thực hiện rốt ráo, quyết liệt như thời gian qua. Không chỉ lĩnh vực âm nhạc, xâm phạm bản quyền tại Việt Nam diễn ra trên diện rộng, với nhiều hình thức.

Sau đợt rà soát (7/5 - 30/5) đã phát hiện và ngăn truy cập 1.073 website vi phạm bản quyền, 263 website phim lậu, 177 website truyện lậu, 612 website truyền hình trái phép; phát hiện 2.036 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, khởi tố 44 vụ án liên quan. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ xử lý tăng 370%, tiền phạt tăng 300%, giá trị tang vật tăng 800%.

Tháng 3/2026, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao (A05 Bộ Công an) phối hợp Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố 38 bị can vận hành đường dây web lậu Xôi Lạc TV về các tội: Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, Tổ chức đánh bạc, Đánh bạc và Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy. Vụ việc gây chú ý lớn bởi nhiều năm qua, Xôi Lạc TV có nhiều đường link dẫn đến các trang web phát sóng lậu các giải thể thao quốc tế, dẫn nguồn từ nhiều quốc gia.

Ngày 5/5, Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg, yêu cầu triển khai đợt cao điểm trên phạm vi toàn quốc nhằm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Chính phủ yêu cầu tập trung xử lý các hành vi vi phạm bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử song song với vi phạm hàng giả, hàng nhái...

Đường dài đã bớt gian nan?

Chia sẻ với Báo Phụ nữ TPHCM, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho hay vấn đề bản quyền đã được anh lên tiếng nhiều lần. Theo anh, câu chuyện bản quyền nên bước sang chương mới: các luật sư, cơ quan chức năng nên lên tiếng, hành động cụ thể, quyết liệt hơn.

Album Hà Nội  36 phố từng  bị khai thác  bản quyền mà nhóm nhạc sĩ  sở hữu không hề hay biết - Ảnh do  nhân vật cung cấp
Album Hà Nội 36 phố từng bị khai thác bản quyền mà nhóm nhạc sĩ sở hữu không hề hay biết - Ảnh do nhân vật cung cấp

Năm 2008, thời kỳ nhạc chờ điện thoại thịnh hành, một ca khúc ăn khách do nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung sáng tác nhận được 1,7 tỉ đồng doanh thu nhưng người nhận không phải là anh. Đơn vị khai thác bài hát này đưa cho anh 30 triệu đồng xem như “đền bù” phần nào. Kể từ thời điểm ấy, anh nhận thức phải cẩn trọng hơn trong các văn bản thỏa thuận, hợp đồng khai thác ca khúc. Tuy nhiên, sau đó, anh vẫn nhiều lần gặp khó với bản quyền trên nền tảng số vì các quy định còn chưa rõ và nhập nhằng cách công nhận bản quyền.

Thế giới đang nhìn cách việt nam bảo vệ bản quyền

Ngày 29/5, Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ (USTR) công bố khởi xướng điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại năm 1974 của Mỹ đối với một số vấn đề liên quan đến bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam. Đây tiếp tục là động thái buộc vấn đề bản quyền tại Việt Nam phải được xử lý rốt ráo, quyết liệt hơn bởi nếu thiếu cứng rắn, những ồn ào bản quyền sẽ tiếp tục gây nhức nhối trong dư luận, ảnh hưởng người làm sáng tạo, các đơn vị hoạt động chân chính và tác động đến cả cách thế giới nhìn vào Việt Nam.

Khi Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố 5 vụ án hình sự liên quan đến BH Media, Trung tâm Giọng ca để đời..., luật sư Phan Vũ Tuấn - Phó chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ TPHCM - đăng tải nhiều tâm sự gây chú ý. Trong đó, có thông tin liên quan đến MCN (Multi-Channel Network), còn gọi là mạng đa kênh - một tổ chức trung gian được YouTube cấp phép liên kết trực tiếp với nhiều kênh sáng tạo. MCN đóng vai trò đối tác hỗ trợ các youtuber quản lý bản quyền, tối ưu hóa doanh thu, phát triển nội dung và kết nối với các nhãn hàng. Tại Việt Nam, hiện chỉ có vài MCN. Những MCN này có thể dùng chức năng “đánh gậy bản quyền” lên nhiều video, cảnh báo vi phạm.

“Tôi và hàng trăm nghệ sĩ đang bị “bó chân” không phải vì thiếu bằng chứng mà vì bằng chứng nằm trong MCN, nơi chỉ có nội bộ họ mới truy cập được. Một khi cơ quan chức năng có trong tay dữ liệu đó, chúng tôi sẽ đồng loạt lên tiếng” - chia sẻ của luật sư Phan Vũ Tuấn trên trang cá nhân nhận được nhiều sự quan tâm. Anh cho biết, sau 16 năm làm việc trong lĩnh vực bản quyền, đây là lần đầu tiên anh nhìn thấy hy vọng.

Luật đã đủ mạnh, vấn đề nằm ở ý thức

“Điểm yếu lớn nhất trong hệ thống bảo vệ tác quyền Việt Nam không phải do quy định pháp luật chưa đủ mà chủ yếu đến từ nhận thức của người sử dụng và việc thực thi pháp luật chưa hiệu quả. Sở hữu trí tuệ là lĩnh vực đặc thù nên các hành vi vi phạm diễn ra rất nhanh, xuyên biên giới, sử dụng tài khoản ẩn danh hoặc giả mạo khiến việc xác định chủ thể vi phạm gặp khó khăn. Bên cạnh đó việc chứng minh thiệt hại thực tế cũng rất phức tạp, gây khó khăn cho các bên tham gia, đòi hỏi dữ liệu và thẩm định chuyên môn cao theo điều 204 Luật Sở hữu trí tuệ 2005.

Hiện nay, theo Nghị định 341/2025/NĐ-CP ngày 26/12/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan, mức phạt tối đa lên đến 500 triệu đồng đối với các cá nhân, đơn vị vi phạm sở hữu trí tuệ. Việc áp dụng “Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo điều 225 Bộ luật Hình sự 2015 đối với các đơn vị như BH Media hay Mây Sài Gòn cho thấy các hành vi khai thác nội dung trái phép nhằm mục đích thương mại sẽ bị xử lý cực kỳ nghiêm khắc, khẳng định rằng các tác phẩm nghệ thuật không thể bị sử dụng một cách tùy tiện. Đây là đòn cảnh tỉnh, buộc những đơn vị thu lợi nhuận từ tài sản trí tuệ của người khác phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ xin phép và trả tiền bản quyền nếu không muốn bị vướng vào tranh chấp pháp lý”.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại luật gia Việt Nam


Diễm Mi

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI