Nhiều ý kiến trái chiều liên quan trùng tu hai cửa ở chái đông Minh Khiêm Đường lăng Tự Đức

Ngày 14/4, ông Hoàng Việt Trung - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế chủ trì cuộc họp với các nhà nghiên cứu văn hóa, đơn vị thi công trùng tu lăng vua Tự Đức về việc tu bổ, phục hồi trang trí trần, vách ván, cửa nhà hát Minh Khiêm Đường (Di tích nhà hát Minh Khiêm đường - nhà hát cung đình độc đáo nhất Việt Nam).

Du khách xem những người thợ trùng tu Minh Khiêm Đường ở lăng vua Tự Đức - Ảnh: Tư liệu Thuận Hóa chụp tháng 1/2026

Vừa qua, một số ý kiến cho rằng hai cửa ở chái đông Minh Khiêm Đường bị bịt kín là không đúng với hiện trạng công trình trước khi hạ giải trùng tu. Một số hoa văn trang trí trên trần nhà hát cũng chưa đúng. Lý giải việc dùng vách ván gỗ bịt kín hai cửa phần chái đông, ông Hồ Hữu Hành- Giám đốc Công ty CP Tu bổ di tích Huế, cho rằng dưới thời vua Tự Đức, khu vực này không có hai cửa lớn. "So sánh các hình ảnh và vật liệu, hai bộ cửa mỗi bộ 4 cánh treo bản lề có kích thước cao và rộng ở phần chái đông được làm sau này do thay đổi công năng sử dụng", ông Hành nói.

Ông Hành cũng cho rằng khu vực gác cao ở phần chái đông là nơi vua ngự giá ngồi xem diễn viên biểu diễn. Nơi này cao ráo, diện tích hẹp không thể là sân khấu cho diễn viên biểu diễn. Ông Hành cũng cho rằng đây là kiểu kiến trúc lạ duy nhất trong khu vực lăng Tự Đức, do vậy 2 bộ cửa này được làm sau chứ không phải nguyên gốc công trình đã có.

Di tích nhà hát Minh Khiêm Đường - nhà hát cung đình độc đáo nhất Việt Nam thời điểm trùng tu- Ảnh tư liệu Thuận Hóa chụp tháng 1/2026

Trong khi đó, nhà văn hóa Nguyễn Xuân Hoa, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thừa Thiên - Huế, cho rằng chái đông (khu Long Đình) diện tích nhỏ không thể là nơi vua ngồi xem diễn viên biểu diễn tuồng. Nếu ngồi ở đó, nhà vua chỉ xem được phần đầu diễn viên, không xem được tổng thể.

"Vì vậy, giả thiết Long Đình là nơi vua ngồi xem tuồng là không phù hợp", ông Hoa nói và cho rằng khu vực vua ngồi xem biểu diễn ở Minh Khiêm Đường là chái tây, phía dưới bức hoành phi của công trình. Hai cửa đang bị bịt kín là lối ra vào của diễn viên trước và sau khi biểu diễn. Ngoài ra, ông Hoa kiến nghị xem lại hình ảnh các chòm sao được trang trí ở trên trần của nhà hát mới trùng tu xem trùng khớp với mô tả trong các điển chế của triều Nguyễn hay chưa.

Một góc Di tích nhà hát Minh Khiêm đường đang được trùng tu

Sau khi lắng nghe các ý kiến, TS Nguyễn Phước Hải Trung- Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, cho biết việc bịt hai cánh cửa lớn ở chái đông cũng như thay đổi số lượng ngôi sao ở di tích Minh Khiêm Đường là do… đơn vị thi công, đơn vị tư vấn giám sát tự quyết mà không báo cáo lãnh đạo trung tâm.

Cũng cho rằng hai cánh cửa ở phần chái đông của Minh Khiêm Đường là nơi các diễn viên ra vào trước và sau khi biểu diễn, ông Nguyễn Phước Hải Trung- Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho rằng khu vực giữa Minh Khiêm Đường chính là sân khấu biểu diễn của diễn viên.

Hiện tại công trình Minh Khiêm Đường cơ bản đã hoàn thành trùng tu kiến trúc

Các diễn viên tuồng mang trang phục biểu diễn rất cồng kềnh nên hai cửa lớn hai bên chái đông chính là lối ra vào. Trong diễn tuồng, các diễn viên sẽ ra vào hai cửa khác nhau, tượng trưng cho cửa sinh và cửa tử, ông Trung lý giải."Việc bịt hai cánh cửa lớn ở chái đông Minh Khiêm Đường so với trước lúc hạ giải là không phù hợp. Đơn vị thi công tự quyết làm, không báo cáo với lãnh đạo Trung tâm", ông Trung nói.

Nhà nghiên cứu văn hóa Huế, Nguyễn Xuân Hoa, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thừa Thiên - Huế phát biểu ý kiến

Trước đó thông tin về việc có ý kiến cho rằng Minh Khiêm đường ở lăng vua Tự Đức bị trùng tu không đúng yếu tố gốc lan truyền trên mạng xã hội. Nhiều du khách tham quan lăng Tự Đức đã tỏ vẻ ngỡ ngàng khi nhà hát này có nhiều yếu tố được cho là không đúng với nguyên gốc công trình trước khi trùng tu.

Theo đó phía mặt sân khấu nơi có trang trí hình cổng thành và một gác nhỏ phía bên trên trước đây có 4 ô cửa, gồm 2 cửa lớn và 2 cửa nhỏ. Tuy nhiên hiện nay đơn vị trùng tu đã dùng gỗ ghép bịt mất 2 cửa lớn. So sánh với các bức ảnh tư liệu trước khi công trình bị hạ giải, hai cánh cửa gỗ này hiện nay đã không còn. Ở 2 phần cửa ngoài cùng, đơn vị thi công đã dùng gỗ lắp thêm vào phía bên trên ô cửa.

Ông Hoàng Việt Trung - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, trong công tác trùng tu, tư liệu lịch sử, đặc biệt là tư liệu ảnh đóng vai trò then chốt. Tuy nhiên, do đặc thù lịch sử kéo dài hàng trăm năm, nhiều công trình đã trải qua biến đổi qua các thời kỳ, nên việc xuất hiện những tư liệu mới trong quá trình thi công là điều không hiếm.

“Quan điểm của chúng tôi là luôn cầu thị, lắng nghe và điều chỉnh nếu có cơ sở khoa học thuyết phục. Có những công trình đang thi công nhưng khi phát hiện thêm tư liệu, chúng tôi vẫn sẵn sàng dừng lại để trao đổi, thống nhất lại phương án”, ông Trung nói.

Ông Hoàng Việt Trung - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế chủ trì cuộc họp với các nhà nghiên cứu văn hóa

Dự án trùng tu lăng Tự Đức sẽ hoàn thành vào năm 2027. Đến thời điểm này, việc thi công công trình đã đạt khoảng 80% khối lượng. Riêng với Minh Khiêm Đường, công trình này cơ bản đã hoàn thành trùng tu kiến trúc.

Thuận Hóa