Bão giá dầu và những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Trump về tương lai Iran

Giá xăng tại một trạm xăng ở thành phố Monterey Park, bang California (Mỹ) ngày 3/3, sau khi giá năng lượng tăng mạnh một ngày trước đó - Ảnh: Frederic J Brown/Getty Images

Vào cuối tuần qua, giá dầu thô thế giới đã gần chạm mức 110 USD/thùng, sau khi các nhà sản xuất lớn ở Trung Đông cắt giảm sản lượng. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc eo biển Hormuz quan trọng bị đóng cửa do chiến tranh tại Iran.

Cụ thể, dầu thô ngọt nhẹ WTI của Mỹ đã tăng vọt 20,75% lên mức 109,75 USD/thùng. Trong khi đó, dầu thô Brent tiêu chuẩn toàn cầu cũng tăng 18,2% lên 109,48 USD/thùng.

Dầu thô của Mỹ đã ghi nhận mức tăng khoảng 35% trong tuần trước đó, đánh dấu đợt tăng giá lớn nhất trong lịch sử giao dịch tương lai kể từ tháng 3/1983. Lần gần đây nhất giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng là sau khi cuộc xung đột Nga và Ukraine nổ ra vào năm 2022.

Sự sụt giảm sản lượng đang diễn ra trên diện rộng tại khu vực vùng Vịnh. Các quốc gia Ả Rập đang phải cắt giảm sản xuất do cạn kiệt không gian lưu trữ, khi dầu không thể xuất khẩu qua eo biển.

Các tàu chở dầu hiện không sẵn sàng đi qua tuyến đường thủy hẹp này vì lo ngại các cuộc tấn công từ Iran, dù đây là tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ của thế giới.

Tại Iraq, nhà sản xuất lớn thứ hai của OPEC, sản lượng đã sụp đổ khi 3 mỏ dầu phía nam giảm 70% công suất xuống còn 1,3 triệu thùng/ngày.

Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng lần lượt thông báo các biện pháp cắt giảm phòng ngừa và quản lý chặt chẽ mức sản xuất ngoài khơi nhằm giải quyết các yêu cầu về lưu trữ trong bối cảnh các kho chứa dầu thô đã đầy ắp.

Bất chấp những tác động tiêu cực đến nền kinh tế do các cuộc không kích chung của Mỹ và Israel vào Iran, Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ quan điểm khá cứng rắn trên mạng xã hội Truth Social.

Ông khẳng định sự gia tăng của giá dầu trong ngắn hạn là một cái giá rất nhỏ phải trả để tiêu diệt mối đe dọa hạt nhân từ Iran, đồng thời mang lại hòa bình và an toàn cho nước Mỹ cũng như toàn thế giới. Theo ông, chỉ có “những kẻ ngốc” mới có suy nghĩ khác đi.

Về phía Bộ Năng lượng Mỹ, Bộ trưởng Chris Wright thừa nhận người dân Mỹ có thể sẽ cảm nhận được áp lực tài chính tại các trạm xăng trong nhiều tuần tới, nhưng cam đoan tình trạng này sẽ không kéo dài đến vài tháng.

Ông Wright trấn an rằng thế giới hiện không thiếu hụt dầu hay khí đốt tự nhiên, và thị trường chỉ đang phản ứng thái quá do tâm lý lo sợ. Tuy nhiên, đằng sau hậu trường, chính quyền Trump đang ráo riết tìm kiếm mọi giải pháp để cải thiện giá năng lượng khi các cuộc thăm dò cho thấy 56% người Mỹ phản đối hành động quân sự của Mỹ ở Iran và bày tỏ lo ngại sâu sắc về chi phí sinh hoạt.

Nhiều chuyên gia tài chính vẫn liên tục đưa ra các dự báo kém lạc quan về tình hình năng lượng. Tổ chức GasBuddy ước tính có 80% khả năng giá xăng trung bình trên toàn quốc tại Mỹ sẽ chạm mốc 4 USD/gallon trong tháng tới, tăng đáng kể so với mức 3,45 USD hiện tại.

Thậm chí, ngân hàng Goldman Sachs còn dự báo giá dầu có thể vọt lên tới 150 USD/thùng vào cuối tháng này, dấy lên lo ngại về một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu như lời cảnh báo từ Bộ trưởng Năng lượng Qatar.

Bài đăng của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social

Không dừng lại ở các vấn đề kinh tế, Tổng thống Trump còn đưa ra những lời cảnh báo đanh thép nhắm vào giới lãnh đạo của quốc gia Trung Đông. Trả lời phỏng vấn trên đài ABC News, ông Trump tuyên bố thẳng thừng rằng nhà lãnh đạo tối cao mới của Iran sẽ không thể tại vị lâu dài nếu không nhận được sự chấp thuận từ phía Mỹ.

Động thái này nhằm đảm bảo nước Mỹ sẽ không phải đối mặt với các mối đe dọa tương tự trong 10 năm tới, đặc biệt là khi nước Mỹ không có một tổng thống với lập trường cứng rắn như ông.

Đáp trả lại những phát ngôn này, trên chương trình "Meet the Press" của đài NBC News, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi đã kiên quyết bác bỏ mọi khả năng cho phép Tổng thống Trump có tiếng nói trong việc lựa chọn nhà lãnh đạo mới của họ.

Ông Araghchi nhấn mạnh Iran không cho phép bất kỳ ai can thiệp vào công việc nội bộ. Việc bầu chọn nhà lãnh đạo mới hoàn toàn là quyền quyết định của người dân Iran thông qua Hội đồng Chuyên gia và không liên quan đến bất kỳ cá nhân hay quốc gia nào khác.

Tại Iran, hội đồng chuyên gia Iran gồm 88 giáo sĩ, cho biết ông Mojtaba Khamenei -con trai cựu lãnh đạo Ali Khamenei - đã được bầu chọn làm người kế nhiệm thông qua một cuộc bỏ phiếu mà họ mô tả là mang tính "quyết định".

Linh La (theo CNBC, Independent, The Guardian)