Từ phóng sự "Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ": Hãy ở bên cha mẹ và khỏa lấp nỗi cô đơn tuổi già

Vài ngày gần đây, phim tài liệu điều tra ‘Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ’ do các phóng viên Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện đã tạo nên làn sóng xôn xao khắp các diễn đàn mạng xã hội. Những góc khuất phía sau mô hình ‘sở hữu kỳ nghỉ’ khiến nhiều dân mạng phẫn nộ khi nạn nhân bị thao túng nhiều nhất lại là những người già.

Những lời quảng cáo vẽ ra tương lai hưu trí trong mơ cho các cụ: Chỉ cần bỏ ra một khoản tiền lớn là có thể sở hữu nhiều năm nghỉ dưỡng tại các khu nghỉ dưỡng cao cấp, con cháu quây quần, dễ dàng đầu tư sinh lãi hay chuyển nhượng… Trước những chiêu thức tinh vi, lời lẽ hoa mỹ, không ít người đã dốc hết tài sản, những đồng tiền dành dụm cuối cùng để bỏ vào những bản hợp đồng vô giá trị.

Nhân vật trong phóng sự có người mẹ bị lừa ký hàng loạt hợp đồng lên tới 20 tỷ (Ảnh: VTV1)

Như trong phóng sự, có những người bị lừa từ vài tỷ đến 20 tỷ đồng, cuối cùng suy sụp và ra đi. Có những người phải vay mượn khắp nơi để tham gia đầu tư. Có trường hợp lại vay vàng khi giá chỉ khoảng 70 triệu đồng mỗi lượng, đến khi giá vàng tăng vọt lên 160 - 170 triệu đồng mỗi lượng thì lâm vào cảnh khốn cùng, kiệt quệ…

Những người già với giấc mơ an nhàn, muốn cố gắng nỗ lực chứng minh ‘tuổi già còn có ích’ trong mắt con cháu, nghĩ cho tương lai của con cháu lại trở thành ‘con mồi béo bở’ của những kẻ táng tận lương tâm.

Tôi nhớ lần đến thăm nhà thầy cô cũ, thấy thầy đượm buồn, tôi mới hỏi nguyên nhân. Thầy kể lại chuyện vừa bị lừa một số tiền lên tới 350 triệu đồng cũng vì chiêu thức liên quan đến ‘hợp đồng kỳ nghỉ’. Thầy nói, đám người trẻ ấy đều tự xưng là giám đốc, quản lý, đi xe sang, mặc đồ hiệu và nước hoa thơm phức, đến tận nhà thuyết phục “cô chú cứ đi chứ có mất gì đâu”…

Ban đầu vợ chồng thầy được đưa đến một hội thảo tổ chức rất hoành tráng, cảm thấy phần nào cũng tin tưởng. Dần dần, qua những lần săn đón, thầy cô bị đưa vào một vở kịch do nhiều người phối hợp rất chặt chẽ, thầy cô đã tính toán xuống tiền để đầu tư.

Vốn thầy có con trai, con gái đều sống ở nước Úc và nước Đức, thỉnh thoảng cũng muốn đi du lịch trong nước và nước ngoài, việc sở hữu kỳ nghỉ cũng là giấc mơ lớn nay ở trong tầm tay. Ngờ đâu, khi đóng đến lần thứ 2 với số tiền 350 triệu đồng, thầy khoe với con trai thì mới được con phân tích cho sự thật, ngã ngửa vì đã bị lừa.

Thầy cô hoảng hốt gọi điện, tìm đến chỗ trụ sở công ty trước đây nhưng chỉ thấy trống không. Nỗi đau mất khoản tiết kiệm hưu trí cộng thêm sự cay đắng vì ‘mình cũng là phó giáo sư mà còn bị mấy đứa trẻ ranh lừa đảo’ khiến thầy mất ngủ suốt 2 tuần.

Những giấc mơ về khu nghỉ dưỡng cao cấp được vẽ ra trên những khung nhà dựng tạm (Ảnh: VTV1)

Bên dưới bản tin của VTV, nhiều người cũng kể lại những trải nghiệm bị lừa hoặc có người nhà bị lừa. Dù tình huống cụ thể khác nhau nhưng đều có điểm chung là bị thao túng tâm lý.

Các đối tượng đã phân tích rất rõ khoảng trống trong tuổi già. Những người cao tuổi thường sống xa con cháu hoặc thiếu sự quan tâm nên rất dễ mở lòng trước sự ân cần giả tạo và những lời hỏi han của nhân viên tư vấn.

Nhiều cụ ông, cụ bà cũng luôn muốn thấy mình còn có ích, không ngồi yên một chỗ mà vẫn muốn tham gia đầu tư, gia tăng tài sản. Đó có thể là mong ước một khoản để lại cho con cháu trong tương lai.

Rồi khi đã phát hiện mình bị lừa, nhiều người muốn giữ lại chút sĩ diện, giấu kín với con cái hoặc tự mình xoay xở trong tuyệt vọng, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng hơn về cả tinh thần lẫn vật chất.

Nhiều người con vì lo lắng cho cha mẹ, đôi khi lại gắn nhãn cha mẹ là người ‘mù công nghệ’, dễ bị lừa nên đã gắt gỏng, nói những lời khó nghe khiến khoảng cách giữa cha mẹ và con cái lại càng xa nhau hơn.

Nhưng có thể nhìn thấy một mặt tích cực của phóng sự khi đưa tin là đã mang đến lời cảnh tỉnh rõ ràng cho các gia đình. Những người con bắt đầu nhìn nhận lại mối quan hệ với cha mẹ mình, tự hỏi lâu nay mình bận rộn vậy, cha mẹ đang cô đơn thế nào và nhắc nhau ‘sự thấu hiểu chính là tấm khiên vững chắc nhất để bảo vệ cha mẹ’.

Hãy lắng nghe cha mẹ đúng cách để cha mẹ không phải nghe người xa lạ (Ảnh: VTV1)

Không ít người nhận ra việc “mình nói mà cha mẹ không nghe, chỉ nghe… đa cấp” lại xuất phát từ việc nói chưa đúng cách, thiếu tôn trọng cha mẹ.

“Con cái cũng nên thẳng thắn với cha mẹ rằng trong đời ai chẳng bị lừa ít nhất 1 lần, từ chuyện nho nhỏ như lời nói dối, vài trăm ngàn, vài triệu đồng, lớn hơn nữa thì lên tới tiền trăm triệu, tiền tỷ… Cứ an ủi các cụ để các cụ vững tâm hơn, đỡ suy sụp”; “Anh chị cứ mở phóng sự này ra cho các cụ nghe trực tiếp, đừng để dính vào cái của nợ này và vô vàn thứ khác từ mạng mẽo, rồi khổ lắm. Có khi chết không nhắm được mắt. Tài sản tích cóp cả đời, mất sạch ai chả tiếc”...

Có thể thấy, phía sau những ‘hợp đồng kỳ nghỉ’, những khoản đầu tư vô giá trị, những kẻ xấu không đánh vào túi tiền mà đánh vào tâm lý của người già. Vậy nên thay vì trách móc, hãy dành thời gian để lắng nghe, ngay cả khi câu chuyện của cha mẹ là những chuyện vụn vặt, lặp đi lặp lại mỗi ngày.

Cũng hãy giữ tâm lý chia sẻ thay vì phán xét. Hãy trò chuyện với cha mẹ về tài chính, về những chiêu thức lừa đảo mới trong thời đại số, cách để phát hiện lừa đảo từ những hình thức đơn giản nhất.

Khi cha mẹ cảm thấy mình được lắng nghe, được con cái quan tâm và tôn trọng, hẳn sẽ không cần phải tìm kiếm sự ‘công nhận’ ở những người xa lạ nữa.

Quay trở lại với câu chuyện thầy cô tôi, chẳng ai trong nhà giễu cợt, chê trách khi thầy cô bị lừa hay mất tiền. Con trai, con gái thay nhau gọi điện về, thường xuyên động viên “mất tiền còn người là may rồi ba mẹ ạ”, “bây giờ lừa đảo ngày càng tinh vi hơn, người thông thái nhất còn mắc phải, ba mẹ tránh sao được”...

Nhờ những cuộc trò chuyện, được gặp con cháu qua video mỗi ngày, thầy cô dần đã nguôi ngoai, 2 năm sau nhìn lại chuyện cũ thấy ‘nhẹ như không’. Thầy nói với tôi: “Giờ còn mấy đồng lương hưu 2 ông bà tiêu hàng tháng, cũng phải chắt bóp lắm nhưng không dám mơ lớn nữa, chỉ mong tình cảm ông bà con cái bền chặt là hạnh phúc rồi”.

L.N