Vì sao người giàu ở Mỹ ngày càng giàu hơn?

Từ năm 1989, các hộ gia đình thuộc nhóm 10% có thu nhập cao nhất nắm giữ 32% tổng tài sản của nước Mỹ, theo số liệu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Đến năm 2025, con số này đã tăng lên 68%.

Hiện tượng này có một tên gọi riêng: “nền kinh tế hình chữ K” (K-shaped economy). Người giàu tiếp tục giàu lên, trong khi phần còn lại của xã hội ngày càng tụt lại phía sau, ít nhất là khi so sánh về mức độ tích lũy tài sản.

Trong những năm gần đây, đặc biệt là ba năm kể từ cuộc khủng hoảng lạm phát, khoảng cách giữa hai nhánh của chữ K ngày càng mở rộng.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở mức thu nhập mà còn ở những gì người dân sở hữu và cách họ chi tiêu tiền bạc.

Thị trường chứng khoán Mỹ là một trong những yếu tố giúp người giàu Mỹ ngày càng giàu hơn

Tài sản ròng

Tin tốt là người Mỹ ở mọi nhóm thu nhập đều giàu lên trong ba năm qua.

Tuy nhiên, tài sản ròng của người giàu tăng nhanh hơn nhiều so với tầng lớp trung lưu và người thu nhập thấp. Trong ba năm qua, tài sản ròng của nhóm 1% giàu nhất tăng 30%, trong khi tài sản của 40% dân số ở giữa chỉ tăng chưa tới 10%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ ba yếu tố: nhà ở, chứng khoán và lạm phát.

Nhà ở và chứng khoán

20% người giàu nhất đang sở hữu hơn một nửa tổng giá trị bất động sản nhà ở của nước Mỹ - một loại tài sản đã tăng giá mạnh trong những năm gần đây.

Trong khi đó, lãi suất vay mua nhà tăng cao khiến nhiều người thu nhập thấp ngày càng xa vời với “Giấc mơ Mỹ” sở hữu nhà riêng. Nhóm 20% dân số có thu nhập thấp nhất chỉ sở hữu khoảng 3% tổng giá trị nhà ở của cả nước.

Khoảng cách này còn bị nới rộng hơn sau đại dịch COVID-19. Khi lãi suất thế chấp giảm xuống mức thấp kỷ lục, nhiều chủ nhà Mỹ đã tái cấp vốn các khoản vay thế chấp và khai thác được khoảng 430 tỉ USD giá trị vốn chủ sở hữu từ bất động sản của mình. Điều đó mang lại cho họ một lợi thế kinh tế đáng kể.

Không chỉ bất động sản, hơn ba phần tư tổng tài sản tài chính của người Mỹ, bao gồm cổ phiếu, thuộc sở hữu của nhóm 20% giàu nhất. Riêng nhóm 1% giàu nhất nắm giữ hơn một phần tư tổng tài sản tài chính.

Trong ba năm qua, chỉ số S&P 500 tăng tới 86,2%. Trong khi đó, tiền mặt chỉ mang lại mức tăng giá trị trung bình chưa tới 1% mỗi năm.

Lạm phát

Người Mỹ ở các mức thu nhập khác nhau cũng trải nghiệm lạm phát theo những cách khác nhau.

Các mặt hàng thiết yếu mà người thu nhập thấp phải dành phần lớn thu nhập để chi trả - đặc biệt là nhà ở và thực phẩm - tăng giá mạnh hơn so với những mặt hàng mà người giàu thường tiêu dùng. Hiệu ứng này tích tụ theo thời gian.

Theo Ngân hàng Dự trữ Liên bang Minneapolis, từ năm 2005 đến năm 2023, giá tiêu dùng thực tế đối với nhóm 20% thu nhập thấp nhất đã tăng 57%, trong khi mức tăng đối với nhóm 20% thu nhập cao nhất chỉ là 46%.

Chi tiêu

Những người Mỹ có thu nhập dưới 40.000 USD/năm bắt đầu cắt giảm chi tiêu từ tháng 1/2023 và chỉ duy trì được mức chi tiêu ổn định trở lại từ tháng 9/2024.

Trong ba năm qua, mức chi tiêu đã điều chỉnh theo lạm phát của nhóm này chỉ tăng 1,3%.

Ngược lại, các hộ gia đình có thu nhập từ 125.000 USD/năm trở lên đã tăng chi tiêu tới 7,6%.

Sức mua mạnh mẽ của nhóm thu nhập cao tiếp tục thúc đẩy nhu cầu đối với hàng hóa và dịch vụ, qua đó góp phần giữ giá cả ở mức cao đối với toàn bộ nền kinh tế.

Người giàu không chỉ có nhiều tiền hơn

Như vậy, người Mỹ giàu có không chỉ sở hữu nhiều tiền hơn mà còn có nhiều cơ hội hơn để gia tăng tài sản.

Họ được tiếp cận với những thị trường tạo ra của cải như bất động sản và chứng khoán — những lĩnh vực mà người thu nhập thấp ngày càng khó tham gia.

Đồng thời, họ cũng được bảo vệ tốt hơn trước tác động của lạm phát.

Kết quả là khoảng cách giàu nghèo tại Mỹ tiếp tục mở rộng, không chỉ về thu nhập mà còn về khả năng tích lũy và gia tăng tài sản trong dài hạn.

Tầm Xuân