Mỹ - Iran sắp đạt thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày, chờ ông Trump phê chuẩn

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang nói đùa với Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth (thứ 2 từ phải) trong một cuộc họp Nội các tại Phòng Nội các của Nhà Trắng vào ngày 27/5 . Ảnh : F.24

Ngày 28/5, theo các nguồn tin tại Mỹ, thỏa thuận dự kiến sẽ kéo dài lệnh ngừng bắn hiện nay thêm 2 tháng, đồng thời cho phép hoạt động hàng hải lưu thông bình thường qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Tuy nhiên, Nhà Trắng cho biết ông Trump vẫn chưa ký phê duyệt văn bản ghi nhớ (MOU), trong khi truyền thông nhà nước Iran khẳng định nội dung thỏa thuận vẫn chưa được hoàn tất.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết hai bên “đã rất gần” với một thỏa thuận cuối cùng. “Chúng tôi vẫn chưa đạt được điều đó, nhưng đang ở rất gần và sẽ tiếp tục làm việc,” ông Vance nói với báo giới tại Washington. “Tôi không thể đảm bảo thỏa thuận sẽ được ký, nhưng hiện tại tôi cảm thấy khá lạc quan.”

Theo Axios, bản ghi nhớ đang được đàm phán sẽ bao gồm cam kết đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, không áp đặt phí cầu đường hay cản trở tàu thương mại. Iran cũng được cho là sẽ phải rà phá toàn bộ thủy lôi trong khu vực trong vòng 30 ngày.

Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran và nới lỏng một phần lệnh trừng phạt liên quan đến xuất khẩu dầu mỏ.

Tuy nhiên, vấn đề chương trình hạt nhân của Iran vẫn là trở ngại lớn nhất. Ông Vance cho biết hai bên vẫn còn bất đồng về việc xử lý kho uranium làm giàu của Tehran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhấn mạnh Tổng thống Trump sẽ không chấp nhận “một thỏa thuận tồi”, đồng thời khẳng định Washington vẫn giữ nguyên “lằn ranh đỏ” là Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân.

Trong khi các cuộc đàm phán tiếp diễn, tình hình thực địa vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ leo thang. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết các lực lượng Mỹ đã bắn hạ 5 máy bay không người lái tấn công của Iran và phá hủy một trạm kiểm soát tại Bandar Abbas trước khi một UAV khác được phóng đi.

Về phía Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào căn cứ Mỹ chịu trách nhiệm cho vụ tấn công Bandar Abbas và cảnh báo sẽ có “phản ứng quyết đoán hơn” nếu các cuộc tấn công tái diễn.

Cùng ngày, Kuwait cho biết đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo bay về phía nước này và lên án hành động leo thang trong khu vực.

Các vụ việc mới nhất cho thấy lệnh ngừng bắn đạt được từ đầu tháng 4 vẫn rất mong manh, dù cả Washington và Tehran đều tuyên bố mong muốn duy trì hòa bình.

Cuộc xung đột Mỹ - Iran bùng phát từ ngày 28/2 đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu và kéo theo nhiều quốc gia Trung Đông vào vòng xoáy căng thẳng.

Iran tiếp tục yêu cầu Mỹ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng và rút lực lượng quân sự khỏi khu vực. Trong khi đó, Washington yêu cầu Tehran chấm dứt chương trình hạt nhân mà Mỹ cho là có mục đích quân sự, dù Iran khẳng định chương trình này hoàn toàn vì mục đích hòa bình.

Ngoài ra, Tehran cũng yêu cầu bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm việc chấm dứt các cuộc tấn công của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Lebanon. Tuy nhiên, giao tranh tại khu vực này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Trong diễn biến liên quan, Mỹ cũng cảnh báo Oman không tham gia bất kỳ nỗ lực nào cùng Iran nhằm áp đặt phí hoặc kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết đại sứ Oman đã cam kết không có kế hoạch thực hiện các biện pháp như vậy.

Trọng Trí (theo Guradian)