Công nghệ hình xăm thông minh có thể phát hiện ung thư da từ giai đoạn sớm

31/05/2026 - 17:46

PNO - Một nhóm nhà khoa học Canada vừa phát triển thành công loại "hình xăm thông minh" tạm thời có khả năng phát hiện ung thư da từ những giai đoạn rất sớm, thậm chí trước khi các dấu hiệu bất thường xuất hiện trên bề mặt da.

Công nghệ mới được kỳ vọng sẽ mở ra hướng tiếp cận ít xâm lấn hơn trong sàng lọc và chẩn đoán bệnh - Ảnh: Andrey Popov
Công nghệ mới được kỳ vọng sẽ mở ra hướng tiếp cận ít xâm lấn hơn trong sàng lọc và chẩn đoán bệnh - Ảnh: Andrey Popov

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Nature Sensors giới thiệu thiết bị mang tên SMEAR-ULM, hoạt động dựa trên việc theo dõi sự thay đổi nhiệt độ trên bề mặt da để nhận diện các tế bào ung thư hắc tố (melanoma) ngay từ giai đoạn đầu.

Ung thư hắc tố, còn gọi là melanoma, là dạng ung thư da nguy hiểm nhất vì có khả năng di căn nhanh sang các cơ quan khác nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bệnh thường xuất hiện dưới dạng nốt ruồi mới, nốt ruồi thay đổi hình dạng, màu sắc hoặc có đường viền bất thường.

Theo tác giả chính của nghiên cứu, giáo sư Jinyang Liang, mục tiêu của nhóm là tạo ra một công cụ phát hiện các khối u hắc tố nhỏ nhưng có mức độ nguy hiểm cao trước khi chúng trở nên rõ ràng bằng mắt thường.

Khác với phương pháp chẩn đoán hiện nay chủ yếu dựa vào khám lâm sàng và sinh thiết, thiết bị mới sử dụng các vi kim siêu nhỏ, gần như không gây đau, để đưa các hạt nano vào dưới da. Những hạt nano này đóng vai trò như các "nhiệt kế siêu nhỏ".

Khi được chiếu ánh sáng hồng ngoại gần, các hạt nano sẽ phát ra ánh sáng nhìn thấy được. Cường độ và đặc tính ánh sáng thay đổi theo nhiệt độ tại từng vị trí trên da, từ đó giúp bác sĩ tạo bản đồ nhiệt chi tiết của vùng nghi ngờ.

Các nhà nghiên cứu cho biết tế bào ung thư thường tiêu thụ nhiều oxy hơn và tạo ra nhiều nhiệt hơn so với mô khỏe mạnh. Chính sự chênh lệch nhiệt độ này trở thành dấu hiệu sinh học quan trọng giúp phát hiện các tổn thương ác tính ở giai đoạn rất sớm.

Ông Yingming Lai, tác giả đầu tiên của nghiên cứu, cho biết hệ thống có thể thu thập toàn bộ dữ liệu nhiệt độ chỉ trong một lần quét duy nhất, giúp quá trình kiểm tra diễn ra nhanh chóng và chính xác hơn.

Trong các thử nghiệm trên chuột, công nghệ mới này đã phát hiện được những vi khối u hắc tố mới hình thành chỉ sau 4 ngày. Đây là giai đoạn mà các phương pháp chẩn đoán hình ảnh truyền thống gần như chưa thể nhận diện.

Các chuyên gia đánh giá thành tựu này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh số ca ung thư hắc tố đang gia tăng trên toàn cầu. Theo dự báo của các tổ chức y tế Mỹ, năm 2026 nước này có thể ghi nhận hơn 234.000 ca melanoma mới, tăng hơn 10% so với năm trước.

Điểm đáng chú ý là khả năng sống sót của bệnh nhân phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện bệnh. Nếu melanoma được chẩn đoán khi còn khu trú trên da, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể lên tới 99%. Tuy nhiên, khi ung thư đã di căn đến các cơ quan như phổi hoặc gan, tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 35%.

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng công nghệ hình xăm thông minh trong tương lai sẽ hỗ trợ các bác sĩ sàng lọc những tổn thương nghi ngờ, giảm số lượng ca sinh thiết không cần thiết và tăng độ chính xác trong chẩn đoán sớm.

Gia Vũ (theo NY Post)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI