Vắc xin đầu tiên do AI thiết kế chính thức thử nghiệm trên người

11/06/2026 - 12:36

PNO - Các nhà khoa học tại Đại học Cambridge vừa thử nghiệm thành công trên người loại vắc xin đầu tiên do AI thiết kế, mở ra hy vọng ngăn chặn mọi biến thể vi rút trong tương lai.

Mục tiêu bảo vệ con người trước các mối đe dọa từ virus đang khả thi hơn bao giờ hết nhờ sự hỗ trợ của AI - Ảnh: MirageC/Moment/Getty Images
Mục tiêu bảo vệ con người trước các mối đe dọa từ vi rút đang khả thi hơn bao giờ hết nhờ sự hỗ trợ của AI - Ảnh: MirageC/Moment/Getty Images

Công nghệ đột phá từ trí tuệ nhân tạo

Khác với vắc xin truyền thống chỉ huấn luyện hệ miễn dịch nhận biết một loại vi rút cụ thể vốn dễ mất tác dụng khi vi rút đột biến, công nghệ mới mang tính cách mạng nhờ sự can thiệp của trí tuệ nhân tạo (AI).

Bằng cách phân tích dữ liệu di truyền của hàng ngàn loại vi rút cùng họ sarbecovirus, bao gồm SARS, COVID-19 và các vi rút từ dơi có nguy cơ lây sang người, AI đã tìm ra những phần cấu trúc ổn định nhất, ít bị thay đổi qua quá trình tiến hóa.

Việc nhắm vào các đặc tính bền vững này giúp tạo ra một loại vắc xin phổ rộng, có khả năng chống lại toàn bộ một họ vi rút thay vì chỉ một chủng đơn lẻ.

Đáng chú ý, đây là loại vắc xin DNA chứ không phải mRNA thông dụng. Ưu điểm của vắc xin DNA là tính bền vững cao, dễ dàng bảo quản và vận chuyển mà không cần hệ thống dây chuyền lạnh phức tạp, điều này mang lại lợi thế lớn cho các quốc gia có thu nhập thấp với cơ sở hạ tầng hạn chế.

Ngoài ra, loại vắc xin này còn được tiêm không cần kim mà sử dụng một dòng chất lỏng áp suất cao đẩy thuốc qua da, giúp giảm đau đớn và dễ dàng triển khai trên quy mô lớn khi có dịch bệnh bùng phát.

Bước tiến triển vọng cho tương lai

Kết quả từ đợt thử nghiệm lâm sàng đầu tiên trên người cho thấy vắc xin DNA do AI thiết kế rất an toàn, dung nạp tốt và kích thích thành công hệ miễn dịch tạo ra kháng thể nhận biết nhiều loại sarbecovirus khác nhau.

Đây là minh chứng mạnh mẽ cho thấy AI có tiềm năng thiết kế ra các loại vắc xin chống lại mọi biến thể, giúp các cơ quan y tế có công cụ dập tắt các đợt bùng phát trước khi chúng trở thành đại dịch toàn cầu.

Công nghệ này cũng hứa hẹn thay đổi cách tiếp cận với những bệnh quen thuộc như cúm mùa nhờ khả năng tạo ra một loại vắc xin cúm vạn năng, hoặc đối phó hiệu quả với chủng Ebola mới đang đe dọa các cộng đồng tại châu Phi.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu thừa nhận vẫn còn một chặng đường cần cải thiện phía trước, vì phản ứng miễn dịch ghi nhận được trong nghiên cứu mới ở mức khiêm tốn, đồng thời vẫn chưa rõ thời gian bảo vệ kéo dài bao lâu và liệu có cần tiêm nhắc lại hay không.

Linh La (theo Science Alert)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI