Nhật Bản và Hàn Quốc nỗ lực ngăn chặn tình trạng học sinh tự tử

Một chiếc điện thoại kết nối đến đường dây nóng phòng chống tự tử trên cầu Mapo ở phía tây Seoul, Hàn Quốc - Ảnh: NEWS1

Những con số đáng mừng

Sau nhiều năm đối mặt với bóng đen của vấn nạn tự tử, tại Hàn Quốc, số liệu sơ bộ từ Bộ Dữ liệu và Thống kê cho thấy vào năm 2025, quốc gia này ghi nhận 13.774 ca tử vong do tự tử, giảm 7,4% so với năm trước đó. Đây là lần sụt giảm đầu tiên sau 3 năm tăng liên tiếp.

Đáng chú ý, tỷ lệ này ở nhóm thanh niên ngoài 20 tuổi đã giảm mạnh tới 14%, trong khi nhóm trung niên ở độ tuổi 40 và 60 cũng ghi nhận mức giảm trên 10%.

Tương tự, Nhật Bản cũng đón nhận một cột mốc quan trọng khi tổng số ca tự sát trong năm 2025 lần đầu tiên đã xuống dưới mức 20.000 trường hợp kể từ khi dữ liệu được ghi nhận vào năm 1978.

Với 19.097 ca, tỷ lệ tử vong trên 100.000 dân tại Nhật Bản đã chạm mức thấp kỷ lục là 15,4. Những nỗ lực hậu đại dịch và các chính sách an sinh xã hội dường như đang bắt đầu phát huy tác dụng, giúp xoa dịu phần nào những tổn thương tâm lý tích tụ trong thời gian dài.

Hiệu ứng Werther và "cái bóng" của đại dịch dần tan

Các chuyên gia tâm lý nhận định rằng, sự sụt giảm này một phần đến từ việc "hiệu ứng Werther" (hiện tượng tự tử bắt chước sau cái chết của người nổi tiếng) đã được kiểm soát tốt hơn.

Tại Hàn Quốc, nếu như cuối năm 2023, cái chết của một nam diễn viên nổi tiếng từng gây ra làn sóng tiêu cực trong nam giới trung niên, thì trong năm 2025, sự lan truyền tin tức về các vụ việc tương tự trên mạng xã hội đã được tiết chế đáng kể.

Bên cạnh đó, việc đại dịch COVID-19 dần lùi xa cũng giúp giảm bớt cảm giác cô lập. Giáo sư Lee Dong-woo từ Hiệp hội Phòng chống Tự tử Hàn Quốc chia sẻ rằng trong giai đoạn thiên tai hay dịch bệnh, con người thường cố gắng chịu đựng vì tâm lý "ai cũng khó khăn như mình".

Tuy nhiên, khi xã hội vận hành bình thường trở lại, những khó khăn tích tụ mới bắt đầu bộc phát. Việc tỷ lệ tự tử giảm vào năm 2025 cho thấy "cái bóng" của đại dịch cuối cùng cũng đã bắt đầu tan biến.

Một thông điệp ghi "mặt trời sẽ mọc vào ngày mai" được gắn trên hàng rào cầu Mapo ở phía tây Seoul, Hàn Quốc nhằm thức tỉnh người có ý định tự tử - Ảnh: NEWS1

Nỗi đau mang tên "áp lực học đường"

Dù bức tranh tổng thể có phần tươi sáng hơn, nhưng cả Nhật Bản và Hàn Quốc đều đang đối mặt với một thực trạng nhức nhối: tỷ lệ tự tử ở trẻ em và thanh thiếu niên lại tăng cao kỷ lục.

Tại Nhật Bản, năm 2025 ghi nhận con số đau lòng với 532 học sinh tự kết thúc cuộc đời, mức cao nhất kể từ năm 1980. Trong đó bao gồm 10 học sinh tiểu học, 170 học sinh trung học cơ sở và 352 học sinh trung học phổ thông. Đáng lo ngại hơn, con số này ở các nữ sinh trung học đã tăng gấp đôi so với thời điểm trước đại dịch năm 2019.

Nguyên nhân dẫn đến những bi kịch này được xác định chủ yếu là do chứng trầm cảm, cùng với đó là các bệnh lý tâm thần khác, thất bại trong học tập và những rạn nứt trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái.

Tại Hàn Quốc, tỷ lệ tự tử ở nhóm tuổi “teen” tăng 5,4%, cho thấy áp lực từ sự kỳ vọng và môi trường cạnh tranh khốc liệt vẫn là "kẻ sát nhân thầm lặng" đối với những tâm hồn non nớt.

Nỗ lực bảo vệ từ Chính phủ và cộng đồng

Trước thực trạng này, Chính phủ hai nước đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt. Nhật Bản áp dụng chương trình "mỗi học sinh một thiết bị máy tính" để từ đó sớm phát hiện các dấu hiệu rủi ro qua lịch sử tìm kiếm hoặc hành vi trực tuyến, đồng thời thành lập các đội ứng phó khủng hoảng khu vực để hỗ trợ những trẻ em từng có ý định kết thúc cuộc đời.

Tại Hàn Quốc, Tổng thống Lee Jae Myung đặt mục tiêu giảm tỷ lệ tự tử xuống dưới 17 ca trên 100.000 dân vào năm 2034 thông qua chiến lược quốc gia mới.

Các dịch vụ hỗ trợ "một cửa" cho những người sống sót và gia đình tang quyến đã được thiết lập, cùng với việc ứng dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc quản lý và can thiệp đối với các nhóm đối tượng có nguy cơ cao.

Sự sụt giảm tỷ lệ tự tử chung là một bước tiến, nhưng con số tử vong ở trẻ em là lời nhắc nhở rằng: sự quan tâm của gia đình và xã hội cần phải được đặt đúng chỗ và kịp thời hơn bao giờ hết, để không một đứa trẻ nào phải lẻ loi trong cuộc chiến nội tâm.

Linh La (theo Asahi, Korea JoongAng Daily)