Sở hữu 10.000 doanh nghiệp, cà phê Việt Nam vẫn chưa có thương hiệu lớn

Theo ông Nguyễn Đức Hưng - Giám đốc Công ty cổ phần sản xuất - thương mại - xuất nhập khẩu Cà phê Napoli, trước khi sáp nhập tỉnh, trung bình mỗi địa phương có khoảng 100 công ty cà phê; riêng TPHCM có khoảng 2.000 doanh nghiệp, ước tính toàn ngành ước khoảng 10.000 doanh nghiệp.

Đặt trong tương quan quốc tế, ông Hưng cho biết Trung Quốc với quy mô dân số khoảng 1,4 tỉ người nhưng có chưa tới 500 doanh nghiệp cà phê. Còn tại Mỹ, số lượng doanh nghiệp cũng không quá lớn nhưng phần lớn có năng lực cạnh tranh cao.

Từ những so sánh này, có thể thấy số lượng doanh nghiệp cà phê tại Việt Nam khá lớn, song việc hình thành những doanh nghiệp có quy mô và năng lực cạnh tranh nổi bật vẫn còn là bài toán đặt ra cho ngành.

Việt Nam có nhiều doanh nghiệp cà phê nhưng chưa có thương hiệu mạnh vươn tầm quốc tế

Ở góc độ thị trường, ông Hưng cũng cho biết cách đây khoảng 5 năm, có tới 80% doanh nghiệp cà phê thực chất kinh doanh các sản phẩm pha trộn từ đậu nành, bắp. Đến nay, tỉ lệ này đã giảm xuống còn khoảng 50%, cho thấy nhận thức về cà phê sạch và chất lượng sản phẩm đã có chuyển biến nhất định.

Tuy nhiên, theo ông, tình trạng sản phẩm pha trộn vẫn còn tồn tại, đặc biệt ở khu vực nông thôn, nơi người tiêu dùng còn thiếu thông tin về chất lượng sản phẩm. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và minh bạch thông tin trên thị trường.

Trong khi đó, ông Nguyễn Tấn Vinh - Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn sản xuất thương mại dịch vụ xuất nhập khẩu K-PAN, cho rằng, để phát triển phân khúc cà phê chất lượng cao, cần có sự kết nối đồng bộ giữa chính sách, doanh nghiệp và người nông dân.

Theo ông Vinh, những năm gần đây, số lượng mẫu tham gia các cuộc thi cà phê đặc sản liên tục tăng, cho thấy ngày càng có nhiều nông trại và doanh nghiệp hướng đến sản xuất cà phê chất lượng cao. Song để hình thành một phân khúc cà phê cao cấp rõ nét, cần có sự dẫn dắt và định hướng đồng bộ.

Các chuyên gia, doanh nghiệp tham gia hội thảo

Ở góc độ chính sách và chuỗi giá trị, tiến sĩ Đỗ Việt Hà - Phó Chủ tịch Hiệp hội nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, Phó chủ tịch Hội Hóa học TP HCM - cho rằng, dù công nghệ chế biến cà phê tại Việt Nam hiện đã đạt mức phát triển khá cao nhưng vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở công nghệ, mà là xác định rõ giá trị nào cần được giữ lại trong toàn bộ chuỗi cà phê. “Dù định hướng phát triển chế biến sâu đã được đặt ra, Việt Nam vẫn cần lựa chọn giải pháp và công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế”, ông nói.

Theo phân tích của ông, có một thực tế đáng chú ý là khâu sơ chế và bảo quản sau thu hoạch của chúng ta vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Việc giữ lại giá trị vốn có của hạt cà phê cũng còn nhiều hạn chế. Chẳng hạn, xử lý vỏ cà phê để tái sử dụng làm phân bón là hướng đi nhiều quốc gia đã triển khai hiệu quả, trong khi tại Việt Nam vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Từ thực tế đó, ông đề xuất cần tổ chức các buổi làm việc chuyên sâu với lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường để bàn về chính sách cho ngành cà phê. Bởi nếu so sánh, gạo xuất khẩu khoảng 8 triệu tấn với kim ngạch 4,1 tỉ USD, trong khi cà phê đạt gần 9 tỉ USD nhưng mức độ quan tâm về chính sách vẫn chưa tương xứng. Cùng với đó, Bộ Công Thương cần có chiến lược xúc tiến thương mại cụ thể, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế, đồng hành cùng các đoàn công tác địa phương.

Mai Ca