Cộng đồng chậm chân trong các vụ trẻ bị bạo hành

Bùi Trung Quốc (phường Dĩ An, TPHCM) bạo hành con riêng của bạn tình - Ảnh cắt từ clip do Công an TPHCM cung cấp

Kẻ bạo hành chính là người thân

Vụ việc bé gái B.T.H. - 4 tuổi, tạm trú ở phường Phú Diễn, TP Hà Nội - bị mẹ ruột và cha dượng bạo hành dẫn đến tử vong khiến dư luận vừa phẫn nộ, vừa bàng hoàng đau xót.

Theo điều tra ban đầu, bé thường xuyên bị đánh đập, bỏ đói trong phòng trọ. Chiều 3/5, sau khi bị mẹ đánh và phạt đứng ở góc nhà, bé tiếp tục bị cha dượng kẹp đầu, dùng vòi xịt nước vào miệng, mũi. Khi được đưa đến bệnh viện cấp cứu, bé đã ngừng tuần hoàn, hôn mê sâu và tử vong sau đó.

Ngày 4/5, dư luận tiếp tục ám ảnh trước cảnh người đàn ông đấm túi bụi một bé trai trong đoạn video lan truyền trên mạng xã hội. Công an TPHCM đã tạm giữ Bùi Trung Quốc - 34 tuổi, ở phường Dĩ An, kẻ bạo hành trẻ trong clip nói trên - để điều tra hành vi “hành hạ người khác”.

Điều tra bước đầu, công an xác định, Bùi Trung Quốc sống chung như vợ chồng với bà L.T.K.L. và cháu T. - 14 tuổi, con riêng của bà L. 15g chiều 4/5, Bùi Trung Quốc đi làm về, thấy cháu T. đang ngủ ở phòng khách thì chửi mắng vì cho rằng cháu không về nhà sau buổi thi. Sau đó, Quốc đè T. xuống nền nhà, dùng tay đánh nhiều cái vào vùng đầu và mặt khiến T. bị choáng, nằm tại chỗ, không thể đi lại. Ngoài vụ việc trên, Quốc còn nhiều lần đánh cả bà L. và cháu T.

Ngày 10/5, Công an TPHCM cho biết, đã khởi tố Nguyễn Thị Thanh Trúc - 33 tuổi, ở xã Hòa Hiệp - và Danh Chơn - 20 tuổi, ở cùng xã - để điều tra về tội “ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình” theo khoản 2 điều 185 Bộ luật Hình sự.

Chiều 2/5, nhận được tin báo của người dân về vụ bạo hành trẻ em, Công an xã Hòa Hiệp đã đến nhà thuê của Trúc, ghi nhận bé N.G.K. - 2 tuổi, con ruột của Trúc - đang trong tình trạng nguy kịch: toàn thân có nhiều vết bầm tím, trầy xước, vùng đầu bị rách, lơ mơ, phản ứng chậm. Công an đã đưa nạn nhân đi cấp cứu tại bệnh viện địa phương, sau đó chuyển lên Bệnh viện Nhi Đồng 1 để tiếp tục điều trị.

Công an xác định, Trúc và Danh Chơn chung sống như vợ chồng, đã nhiều lần dùng cây tre đánh bé K. Riêng trong ngày 2/5, bé K. đã bị đánh nhiều lần vào chân, lưng và đầu. Dù thấy nạn nhân chảy máu, Trúc và Chơn vẫn không đưa đi cấp cứu. Theo chẩn đoán ban đầu, cháu K. bị đa chấn thương nặng, có dấu hiệu tổn thương thận cấp, gãy xương cánh tay và nhiều tổn thương khác trên cơ thể.

Liên quan đến vụ việc bạo hành trẻ ở xã Hòa Hiệp, UBND TPHCM đã có văn bản giao Công an TPHCM chỉ đạo phòng nghiệp vụ khẩn trương điều tra, làm rõ và xử lý nghiêm hành vi bạo hành, ngược đãi trẻ em. Giao Sở Y tế chỉ đạo cơ sở y tế trực thuộc điều trị, chăm sóc sức khỏe cho cháu bé, các đơn vị bảo trợ khẩn trương phối hợp xã Hòa Hiệp tiếp nhận thông tin, chăm sóc cháu bé đến khi ổn định sức khỏe hoàn toàn.

UBND TPHCM yêu cầu, xã Hòa Hiệp phối hợp Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức gặp, vận động gia đình, người thân phối hợp, quan tâm, thăm hỏi, chăm sóc cháu bé. Kịp thời phối hợp hỗ trợ gia đình, người thân. Phối hợp các cơ quan chức năng để điều tra làm rõ và xử lý nghiêm hành vi bạo hành, vi phạm pháp luật.

UBND TPHCM cũng chỉ đạo các địa phương tăng cường quản lý, rà soát, nắm bắt tình hình các hộ gia đình có trẻ em có khả năng bị bạo hành, kịp thời phát hiện, báo cáo các trường hợp có nguy cơ để xử lý, không để phát sinh vụ việc nghiêm trọng tương tự.

Công an TPHCM bắt giữ Bùi Trung Quốc về hành vi “hành hạ người khác” sau khi y đánh dã man con riêng của bạn tình - Ảnh do Công an TPHCM cung cấp

Phải xây mạng lưới phòng ngừa

Thượng tá Đào Trung Hiếu - chuyên gia tội phạm học, Bộ Công an - nhận định, trong nhiều vụ bạo hành trẻ em, người xung quanh biết nhưng thiếu cơ chế hành động đủ nhanh, đủ mạnh.

Theo ông, không khó để nhận ra dấu hiệu trẻ bị bạo hành, như trẻ sợ về nhà, né tránh khi được hỏi về cha mẹ kế, có vết thương lặp lại với lý do không hợp lý, lực học sa sút, rối loạn giấc ngủ hoặc thay đổi tính khí đột ngột. Khi trẻ bị người thân bạo hành thì nhà trường là nơi có thể phát hiện sớm. Giáo viên phải được tập huấn kỹ năng nhận diện trẻ có dấu hiệu sang chấn tâm lý hoặc bị bạo hành, từ đó phối hợp với địa phương và cơ quan chức năng để can thiệp.

Luật sư Đặng Văn Cường - Ủy viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam - nhận định, Việt Nam có đủ quy định để bảo vệ trẻ em, bao gồm Hiến pháp, Luật Trẻ em, Luật Hôn nhân và Gia đình, Bộ luật Hình sự… nhưng khâu thực thi vẫn “có vấn đề”. Ông nói: “Phần lớn các vụ bạo hành xảy ra trong phạm vi gia đình hoặc nơi ở khép kín, trẻ nhỏ lại hoàn toàn lệ thuộc vào người lớn nên rất khó tự bảo vệ hay cầu cứu”.

Theo ông, ở nhiều nước, người biết trẻ bị bạo hành mà không tố giác có thể bị xử phạt nặng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nhưng ở Việt Nam lại chưa có quy định này. Do đó, có tình trạng “ai cũng biết nhưng không ai làm gì”. Ông cũng đề xuất, cần sớm có lực lượng cảnh sát chuyên trách về trẻ em để kịp thời xử lý các tình huống cần giải cứu khẩn cấp.

Ông Đặng Hoa Nam - Phó chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam - cho rằng, Việt Nam không thiếu luật mà thiếu nhân lực chuyên trách trẻ em được đào tạo chuyên sâu về công tác xã hội. Ở nhiều địa phương, công việc này vẫn do cán bộ kiêm nhiệm đảm trách, lực lượng này vừa mỏng, vừa thiếu chuyên môn. Khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác bảo vệ trẻ em được giao cho cán bộ y tế và công chức phụ trách văn hóa, xã hội.

Theo ông, cần đánh giá nghiêm túc công tác bảo vệ trẻ em trong mô hình mới này, tránh để tạo ra khoảng trống trong công tác an sinh khi tinh gọn bộ máy.

Theo ông Đặng Hoa Nam, không nên chờ xảy ra bạo hành mới can thiệp mà cần can thiệp sớm hơn đối với những người có nguy cơ gây hại cho trẻ. Cần tăng cường tập huấn kỹ năng làm cha mẹ, đặc biệt với các gia đình có yếu tố nguy cơ cao.

Đồng thời, ở cấp cơ sở, công an, nhà trường, y tế, hội phụ nữ và tổ dân phố phải tạo thành mạng lưới phòng ngừa chủ động, có cơ chế chia sẻ thông tin và phản ứng nhanh khi phát hiện nguy cơ bạo hành.

Đặc biệt, cần tuyên truyền để người dân tích cực phản ánh với các cơ quan chức năng hoặc với tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 về vụ việc, dấu hiệu bạo hành.

NHÓM PHÓNG VIÊN