Lá chắn trong mỗi gia đình

Trong quá trình hành nghề luật sư, tôi đã tiếp xúc và trăn trở với không ít trường hợp liên quan đến ma túy. Đa số người vướng vào ma túy không phải do cố ý mà do tò mò. Một số trẻ thiếu quan tâm của gia đình, bị bạn bè rủ rê, “thử một lần thử cho biết” rồi nghiện và sau đó thành tội phạm.

Trong gia đình, người vợ, người mẹ thường là người nhận ra sớm nhất những dấu hiệu bất thường, như đứa trẻ bỗng trở nên ít nói, thay đổi thói quen sinh hoạt, có những mối quan hệ mới khó kiểm soát… Nếu được quan tâm, chia sẻ kịp thời, nhiều nguy cơ có thể được ngăn chặn ngay từ đầu. Đôi khi, chỉ cần một cuộc trò chuyện đúng lúc, một sự lắng nghe cũng đủ giúp con em vượt qua những cám dỗ. Phụ nữ còn là người tạo nên không khí gia đình. Một mái ấm mà ở đó, các thành viên cảm thấy được tôn trọng, được thấu hiểu, được chia sẻ và được định hướng sẽ trở thành lá chắn tự nhiên, giúp con trẻ có đủ bản lĩnh để nói “không” với ma túy.

Ở góc độ pháp luật, cần nhìn nhận rõ: sử dụng trái phép chất ma túy cũng là hành vi vi phạm pháp luật. Theo quy định hiện hành, người sử dụng ma túy có thể bị xử phạt hành chính theo khoản 1, điều 23, Nghị định 144/2021/NĐ-CP với mức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1-2 triệu đồng. Tuy nhiên, mức xử phạt này chưa đủ sức răn đe, dẫn đến tình trạng tái nghiện và kéo theo nhiều hệ lụy khác. Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2025 đã bổ sung tội danh “sử dụng trái phép chất ma túy”. Cụ thể, người sử dụng trái phép chất ma túy trong các trường hợp như đang cai nghiện, đang trong thời gian quản lý sau cai nghiện hoặc trong vòng 2 năm kể từ khi kết thúc quá trình này mà tái sử dụng thì có thể bị phạt tù từ 2-3 năm.

Thực tế, người sử dụng ma túy đang có xu hướng trẻ hóa. Ma túy không chỉ hủy hoại sức khỏe mà còn là nguyên nhân dẫn đến nhiều loại tội phạm khác, ảnh hưởng trực tiếp đến sự bình yên của mỗi gia đình và xã hội. Điều đáng lo ngại là ranh giới giữa “thử” và “vi phạm” rất mong manh nhưng hậu quả thì nặng nề và kéo dài. Trong bối cảnh đó, vai trò của phụ nữ càng trở nên quan trọng, thể hiện qua việc định hướng, giáo dục và bảo vệ người thân. Phụ nữ còn là lực lượng tích cực trong cộng đồng, góp phần lan tỏa nhận thức đúng về ma túy, nhắc nhở, chia sẻ và sẵn sàng lên tiếng trước những dấu hiệu bất thường.

Nghị quyết 02-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM nêu mục tiêu “thành phố không ma túy” vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, mỗi người dân phải là một chiến sĩ, mỗi gia đình là một pháo đài, mỗi địa phương là một tuyến phòng thủ trong mặt trận phòng, chống ma túy.

Để hiện thực hóa điều này, phụ nữ giữ vai trò nòng cốt, bắt đầu từ mỗi mái ấm gia đình. Phụ nữ cần phát huy vai trò này, bằng cách tích cực tuyên truyền, vận động mọi người nâng cao nhận thức, quan tâm, quản lý con em, góp phần xây dựng gia đình an toàn, hạnh phúc, nói không với ma túy. Mỗi hành động nhỏ hôm nay sẽ góp phần tạo nên lá chắn vững chắc, bảo vệ thế hệ tương lai.

Luật sư Đào Thị Bích Liên - Văn phòng luật sư Hà Hải và cộng sự