Chỉ đường cho hươu: Bị tịch thu điện thoại, con mới chịu bắt chuyện với họ hàng ngày tết?

Những dịp họ hàng hội tụ, các con cháu của đại gia đình tôi thường ôm khư khư điện thoại, hết lướt mạng xã hội, nhắn tin cho bạn bè đến chơi game. Tôi cảnh báo con tôi nguy cơ vô cảm, nghiện thiết bị điện tử và thiếu kỹ năng giao tiếp khi không chịu chủ động bắt chuyện với họ hàng, khách khứa đến nhà. Chúng gạt đi, nói: “Mệt quá”. Ngày tết là dịp kết nối tình thân, chúng tôi có nên tịch thu điện thoại để ép tụi nhỏ phải giao tiếp, chuyện trò, tương tác với nhau hay không?

Tuấn Kiên (Tây Ninh)

Cả nhà đổi gió về miền Tây chơi tết với xuồng ghe - Ảnh: Diệu Hiền

Hình ảnh những đứa trẻ ngồi tụm lại nhưng mỗi đứa một chiếc điện thoại, im lặng truy cập vào thế giới riêng đã trở thành một "vết gợn" trong bức tranh đoàn viên truyền thống.

"Mệt quá" – lời của các cháu không đơn thuần là sự thoái thác, lười biếng hay không quý tình thân. Thế hệ Gen Z và Gen Alpha đang đối mặt với một áp lực vô hình mang tên "lo âu xã hội".

Trong những buổi họp mặt gia đình, người lớn thường xoay quanh các chủ đề: giá đất, lương thưởng, bao giờ lấy vợ/chồng, hứa hẹn kết sui gia với bạn bè, đối tác hoặc so sánh, nhận xét ngoại hình... Đây là những mảng đề tài hoàn toàn lệch pha với người trẻ. Khi không tìm được niềm vui chung, chiếc điện thoại trở thành vỏ ốc an toàn giúp các cháu tránh khỏi sự lạc lõng và những câu hỏi mang tính "tra khảo" từ họ hàng. Nhắn tin cho bạn bè chính là cách các cháu tìm kiếm sự kết nối với những người cùng tần số để giải tỏa cảm giác bị cô lập dù xung quanh có nhiều người.

Anh không nên tịch thu điện thoại để ép tụi nhỏ giao tiếp. Việc dùng quyền lực để tước đoạt thiết bị điện tử của trẻ ở độ tuổi teen (vốn dĩ rất nhạy cảm và đề cao tính tự chủ) dễ dẫn đến những phản ứng ngược dữ dội.

Trẻ có thể tuân thủ về mặt hình thức (ngồi đó, không dùng điện thoại) nhưng sẽ phản kháng bằng sự im lặng tuyệt đối, thái độ lầm lì, thậm chí là bỏ bữa cơm chung. Sự giao tiếp cưỡng ép không bao giờ mang lại cảm xúc chân thật. Lúc này, mục đích "kết nối tình thân" của anh sẽ hoàn toàn phá sản, thay vào đó là sự rạn nứt niềm tin giữa cha mẹ và con cái. Điều này càng không đáng có vào dịp tết.

Thay vì xem chiếc điện thoại là kẻ thù, hãy biến nó thành công cụ hoặc tạo ra một môi trường mà ở đó, các con thấy mình có vai trò. Để tết thực sự là cơ hội nở rộ niềm vui và sự kết nối, anh có thể thử thiết lập vùng xanh không thiết bị. Ngoéo tay cam kết nhẹ về quy tắc sử dụng điện thoại ngày tết giữa các thành viên trong gia đình.

Đừng ra lệnh đột ngột, hãy thỏa thuận trước với các con: "Trong 30 phút tiếp khách hoặc lúc ăn cơm tất niên, cả nhà mình cùng cất điện thoại để ưu tiên cho nhau. Sau đó, các con có không gian riêng". Sự thỏa thuận công bằng luôn hiệu quả hơn mệnh lệnh một chiều.

Giao nhiệm vụ cho con: Thay vì bắt con ngồi tiếp chuyện, hãy nhờ con chụp ảnh cho cả nhà, quay clip chúc tết họ hàng hoặc phụ trách nhạc nền cho bữa tiệc. Khi có một vai trò cụ thể, con sẽ thấy mình là một phần của cuộc hội ngộ.

Nên nhớ, nếu nhắc con cất máy, nhưng người lớn vẫn cắm mặt vào màn hình, lời nói sẽ mất đi trọng lượng.

Sợi dây gắn bó của con với anh chị em họ, với cô chú, cậu dì... cần được se kết suốt quá trình sống chứ không phải chỉ tập trung vào dịp cao điểm như tết, giỗ tiệc. Tình thân được nuôi dưỡng không phải bằng sự tước đoạt hay áp đặt mà bằng sự thấu hiểu, đồng thuận. Những hoạt động vui nhộn, thu hút sự tự nguyện có thể là cả nhà cùng làm bánh, trang trí nhà cửa, mâm tiệc, dựng tiểu cảnh, dạo phố, chơi công viên, bơi xuồng ở vùng quê...

Hãy kiên nhẫn bước vào thế giới của con trước khi yêu cầu con bước ra thế giới của mình, anh nhé!

Bác sĩ Hoa Tiêu