Người dân Iran bức xúc vì internet 'phân biệt giai cấp'

16/05/2026 - 17:32

PNO - Sau hơn 2 tháng bị hạn chế truy cập internet quốc tế, Iran đang đối mặt làn sóng bất mãn lớn khi quyền vào mạng bị chia thành nhiều 'đẳng cấp'.

Trong khi phần lớn người dân gần như bị cô lập khỏi thế giới số, một nhóm nhỏ vẫn được cấp internet không giới hạn thông qua SIM trắng và dịch vụ Internet Pro - Ảnh: Shutterstock
Trong khi phần lớn người dân gần như bị cô lập khỏi thế giới số, một nhóm nhỏ vẫn được cấp internet không giới hạn thông qua SIM trắng và dịch vụ Internet Pro - Ảnh minh họa: Shutterstock

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian mới đây đã yêu cầu thành lập một ủy ban đặc biệt nhằm khôi phục kết nối internet toàn cầu cho người dân sau nhiều tháng siết chặt kiểm duyệt. Tuy nhiên, động thái này chưa thể xoa dịu sự giận dữ đang lan rộng trên mạng xã hội Iran.

Nhiều người cho rằng internet tại Iran giờ đây đã trở thành "đặc quyền" dành cho giới thân chính quyền, thay vì là nhu cầu cơ bản của toàn dân. Dưới bài đăng của ông Pezeshkian trên X, một người dùng viết: "Chúng tôi không muốn internet dành riêng cho người có đặc quyền. Chúng tôi muốn internet tự do cho tất cả mọi người".

Theo truyền thông quốc tế, kể từ khi xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel leo thang hồi cuối tháng 2, phần lớn người dân Iran đã bị cắt khỏi internet toàn cầu. Các nền tảng như Instagram, YouTube hay nhiều dịch vụ quốc tế gần như không thể truy cập nếu không dùng VPN trả phí.

Trong khi đó, một số nhóm được ưu tiên vẫn có thể truy cập mạng bình thường nhờ SIM trắng, loại SIM đặc biệt bỏ qua toàn bộ hệ thống kiểm duyệt quốc gia. Những SIM này theo báo cáo chỉ được phân phối cho một bộ phận quan chức, cơ quan an ninh, truyền thông nhà nước hoặc cá nhân được cấp phép.

Sự tồn tại của SIM trắng khiến cụm từ "internet phân biệt giai cấp" trở thành chủ đề gây tranh cãi dữ dội tại Iran. Không ít người dân cho rằng chính quyền đang tạo ra một "internet 2 tầng", khi người giàu hoặc có quan hệ vẫn kết nối toàn cầu, còn người thường phải sống trong "bóng tối kỹ thuật số".

Chưa dừng lại ở đó, chính phủ Iran còn triển khai dịch vụ Internet Pro dành cho doanh nghiệp và cá nhân được phê duyệt, với lý do giảm thiệt hại kinh tế trong thời gian mất kết nối toàn cầu. Tuy nhiên, chính sách này tiếp tục bị chỉ trích vì làm sâu sắc thêm bất bình đẳng.

Giá truy cập internet đặc biệt hiện cũng bị đẩy lên mức rất cao trên thị trường chợ đen. Một số báo cáo cho biết SIM trắng được rao bán với giá hàng trăm triệu rial, vượt xa khả năng chi trả của người dân bình thường.

Khủng hoảng internet đang gây ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế số của Iran. Hàng triệu người làm nghề bán hàng online, lập trình, sáng tạo nội dung hay kinh doanh trên mạng xã hội mất nguồn thu nhập vì không thể kết nối quốc tế.

Nhiều doanh nghiệp cũng gặp sự cố kỹ thuật khi không thể truy cập công cụ quốc tế, gia hạn phần mềm hay vận hành máy chủ.

Các chuyên gia xã hội học Iran cảnh báo việc phân quyền truy cập internet theo kiểu "đặc quyền" có thể làm gia tăng khoảng cách giữa chính quyền và người dân, trong bối cảnh kinh tế nước này vốn đã chịu nhiều áp lực vì lạm phát và căng thẳng chính trị.

Gia Vũ (theo Iranintl)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI