Châu Âu: 'Iran không phải là cuộc chiến của chúng tôi'

Khung cảnh hoang tàn ở một thị trấn tại Iran

Ngày 18/3, phát biểu trước Quốc hội Đức, Thủ tướng Friedrich Merz khẳng định Berlin đồng ý rằng Iran không nên trở thành mối đe dọa đối với khu vực, nhưng bày tỏ hoài nghi về chiến lược của Mỹ và Israel. Ông cho biết Washington chưa đưa ra kế hoạch thuyết phục cũng như không tham khảo ý kiến các đồng minh châu Âu.

“Chúng tôi không được hỏi ý kiến và cũng không thấy sự cần thiết phải hỗ trợ. Vì vậy, Đức sẽ không tham gia các hoạt động quân sự, kể cả việc đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz” - ông Merz nói.

Lập trường này phản ánh xu hướng chung tại châu Âu, nơi nhiều quốc gia từ chối tham gia trực tiếp vào chiến dịch quân sự Mỹ – Israel. Các chính phủ lo ngại bị cuốn vào một cuộc chiến khó lường, trong khi dư luận trong nước phần lớn phản đối.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cũng tuyên bố thẳng thắn: “Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi”. Tại Pháp, Tổng thống Emmanuel Macron nhấn mạnh: “Chúng tôi không phải là một bên trong cuộc xung đột”.

Dư luận châu Âu phản đối chiến tranh

Các khảo sát tại nhiều quốc gia cho thấy sự phản đối mạnh mẽ đối với việc tham gia chiến tranh với Iran. Tại Anh, Thủ tướng Keir Starmer chịu áp lực từ dư luận khi gần một nửa người dân phản đối các cuộc tấn công.

Ngay cả các lực lượng chính trị vốn có xu hướng ủng hộ Mỹ cũng tỏ ra thận trọng. Những chỉ trích từ Washington nhằm vào ông Starmer đã vấp phải phản ứng ngược trong chính trường Anh.

Tại Tây Ban Nha, Thủ tướng Pedro Sánchez lên án các cuộc tấn công là “liều lĩnh và bất hợp pháp”, đồng thời bác bỏ các đe dọa thương mại từ phía Mỹ. Khảo sát cho thấy đa số người dân nước này phản đối chiến tranh.

Ở Đức, hơn một nửa người dân không ủng hộ xung đột, trong khi chỉ khoảng một phần tư ủng hộ. Ngay cả các đảng phái cực hữu cũng bắt đầu chỉ trích lập trường của ông Trump.

Quan hệ xuyên Đại Tây Dương thêm căng thẳng

Việc châu Âu từ chối tham gia chiến dịch Iran diễn ra trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương vốn đã căng thẳng gần đây.

Ông Trump cảnh báo các đồng minh đã mắc “sai lầm” khi không tham gia, song chưa đưa ra biện pháp trừng phạt cụ thể.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đang tính toán rằng đứng ngoài cuộc xung đột sẽ ít rủi ro hơn so với việc tham chiến, đặc biệt khi mục tiêu của Mỹ vẫn chưa rõ ràng và có thể khác với Israel, nhất là về khả năng thay đổi chế độ tại Iran.

Dù không tham gia chiến sự, châu Âu vẫn tìm cách bảo vệ lợi ích của mình. Anh cho biết đang phối hợp với các đồng minh để tìm phương án mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu.

Pháp cũng đang thúc đẩy một sáng kiến riêng nhằm bảo vệ tuyến hàng hải này, với sự tham vấn của nhiều quốc gia châu Âu, châu Á và khu vực Vùng Vịnh, nhưng không có vai trò của Mỹ.

Theo ông Macron, bất kỳ kế hoạch nào cũng cần đi kèm đối thoại và giảm leo thang với Iran.

Thảo Nguyễn (theo Lamode)