Mỹ và Iran đã ký điện tử biên bản ghi nhớ chấm dứt xung đột

Chính quyền Trump sẵn sàng cho phép thành lập một quỹ đầu tư trị giá 300 tỷ USD cho Iran nếu nước này đồng ý với một thỏa thuận cuối cùng để chấm dứt cuộc chiến bao gồm một thỏa thuận hạt nhân. Ảnh: Shutterstock

Chấm dứt chiến sự, mở lại eo biển Hormuz

Theo các quan chức Mỹ, Tổng thống Donald Trump, Phó Tổng thống JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã hoàn tất việc ký điện tử văn kiện vào ngày 14/6. Lễ ký chính thức dự kiến diễn ra ngày 19/6 tại Geneva (Thụy Sĩ), với sự tham dự của các phái đoàn cấp cao từ cả hai bên.

Biên bản ghi nhớ quy định việc chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận liên quan, bao gồm cả Lebanon. Văn kiện cũng yêu cầu khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới đã bị gián đoạn kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2.

Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran và cho phép các tàu thuyền lưu thông qua eo biển Hormuz mà không phải chịu bất kỳ khoản phí nào. Tuy nhiên, giới chức Mỹ nhận định việc khôi phục hoàn toàn lưu lượng vận tải biển sẽ cần thêm thời gian do những rủi ro an ninh còn tồn tại, trong đó có nguy cơ từ thủy lôi.

Phó Tổng thống JD Vance xác nhận trên chương trình "Good Morning America" rằng thỏa thuận điện tử đã được hoàn tất, đồng thời nhấn mạnh đây mới chỉ là khuôn khổ ban đầu chứ chưa phải thỏa thuận cuối cùng.

Đàm phán 60 ngày về hạt nhân và trừng phạt

Theo các quan chức Mỹ, biên bản ghi nhớ là nền tảng để khởi động giai đoạn đàm phán kỹ thuật kéo dài khoảng 60 ngày. Nội dung chính sẽ tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran, việc giải ngân tài sản bị phong tỏa, cũng như lộ trình dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt.

Mỹ khẳng định mọi bước nới lỏng trừng phạt hoặc giải phóng tài sản đều phụ thuộc vào việc Iran thực hiện đầy đủ các cam kết đã đề ra. Chính quyền Mỹ nhấn mạnh đây không phải là một thỏa thuận trao đổi tài chính trực tiếp mà là cơ chế "dựa trên kết quả thực hiện".

"Nếu Iran hành xử như một quốc gia bình thường, chúng tôi sẽ đối xử với họ như một quốc gia bình thường", một quan chức Mỹ cho biết.

Ông Vance cũng khẳng định Iran sẽ không nhận được bất kỳ lợi ích kinh tế nào nếu không đáp ứng các nghĩa vụ trong thỏa thuận.

Iran xác nhận tiến trình hòa giải

Tại Tehran, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi xác nhận biên bản ghi nhớ sẽ được ký chính thức tại Geneva ngày 19/6 và cho biết văn kiện đã được hoàn thiện sau nhiều tháng đàm phán.

Iran cho biết việc dỡ bỏ phong tỏa hàng hải, giải phóng các tài sản bị đóng băng và nới lỏng trừng phạt là những điều kiện tiên quyết để tiếp tục các cuộc thảo luận sâu hơn về chương trình hạt nhân.

Theo giới chức Iran, khoảng 24 tỷ USD tài sản của nước này hiện đang bị phong tỏa tại nhiều quốc gia do các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố văn kiện sẽ mở ra giai đoạn đàm phán mới nhằm chấm dứt hoàn toàn xung đột và khôi phục quan hệ kinh tế từng bước giữa hai bên.

Thanh sát viên hạt nhân sẽ trở lại Iran theo thỏa thuận mới

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết, các thanh sát viên hạt nhân quốc tế sẽ được phép trở lại Iran như một phần quan trọng của thỏa thuận giữa Washington và Tehran nhằm chấm dứt xung đột.

Trong cuộc phỏng vấn với NBC News ngày 15/6, ông Vance khẳng định việc nối lại hoạt động thanh sát là một nội dung cốt lõi của bản ghi nhớ mà hai bên đã thống nhất.

“Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và Mỹ sẽ hỗ trợ Iran phá hủy kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức cao. Đây là một trong những điều khoản được nêu rất rõ trong thỏa thuận,” ông Vance nói.

Tuy nhiên, tương lai của chương trình hạt nhân Iran vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng do toàn văn thỏa thuận chưa được công bố. Washington, Tehran và các bên trung gian hiện vẫn đưa ra những mô tả khác nhau về các cam kết cụ thể đã đạt được.

Tổng thống Donald Trump tiếp tục khẳng định lập trường rằng “Iran sẽ không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”. Trong khi đó, Pakistan – quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải – cho biết các cuộc đàm phán chi tiết về hồ sơ hạt nhân Iran sẽ tiếp tục trong giai đoạn thương lượng kéo dài 60 ngày tới.

Ông Trump cũng cảnh báo Mỹ có thể nối lại các hành động quân sự nếu Iran không đạt được một thỏa thuận hạt nhân cuối cùng đáp ứng các yêu cầu của Washington.

Trọng Trí (theo Turkiyetoday)