Eo biển Hormuz vẫn tê liệt dù Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình

Các tàu gần eo biển Hormuz vẫn chưa sẵn sàng sau hơn 3 tháng bị mắc kẹt bởi cuộc chiến với Iran - Ảnh: NYP

Theo dữ liệu theo dõi giao thông hàng hải ngày 15/6, nhiều tàu chở hàng và tàu chở dầu vẫn neo đậu hoặc hoạt động cầm chừng gần eo biển Hormuz sau hơn 3 tháng gián đoạn do xung đột với Iran. Giới vận tải biển cho biết việc khôi phục hoàn toàn lưu lượng trước chiến tranh chỉ có thể diễn ra khi các điều khoản cụ thể của thỏa thuận Mỹ - Iran được công bố đầy đủ, đồng thời các tuyến luồng hàng hải được xác nhận an toàn.

Ông Jakob Larsen - Giám đốc An toàn và An ninh của BIMCO - một trong những hiệp hội vận tải biển quốc tế lớn nhất thế giới - nhận định rằng nguy cơ đối với tàu thuyền vẫn ở mức cao. “Các tuyên bố từ Mỹ và Iran hiện còn thiếu rõ ràng và chưa cung cấp đủ thông tin về những vấn đề quan trọng như thời gian thực hiện hay các hành lang hàng hải an toàn”- ông Larsen cho biết.

Theo BIMCO, những cam kết hiện tại chưa đủ để các chủ tàu và thuyền trưởng yên tâm đưa tàu quay trở lại tuyến vận tải chiến lược này. Tổ chức này cũng cảnh báo rằng lịch sử các tuyên bố lạc quan nhưng thiếu cơ sở thực tế khiến ngành vận tải biển buộc phải duy trì thái độ thận trọng.

Một trong những nguyên nhân chính khiến eo biển Hormuz chưa thể mở cửa trở lại ngay lập tức là lo ngại về thủy lôi còn sót lại trong khu vực. Các nguồn tin trong ngành hàng hải cho biết cần thêm thời gian để lực lượng chức năng rà quét, xác minh và vô hiệu hóa các thủy lôi được cho là đã được triển khai trong thời gian xung đột. Công tác này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm an toàn cho các tàu thương mại trước khi lưu thông trở lại trên tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương.

Hiệp hội Chủ tàu Nhật Bản cũng chia sẻ quan điểm tương tự. Đại diện tổ chức này cho rằng vẫn cần thêm các thông tin cụ thể liên quan đến cáo buộc Iran rải thủy lôi tại eo biển Hormuz cũng như kế hoạch vận hành hệ thống thu phí mà Tehran dự kiến triển khai.

Trong khi Tổng thống Trump khẳng định eo biển Hormuz sẽ tiếp tục là tuyến hàng hải mở đối với tất cả các quốc gia, Iran nhiều lần tuyên bố tình trạng trước chiến tranh sẽ không được khôi phục hoàn toàn. Theo lập trường của Tehran, việc quản lý tuyến đường thủy này trong tương lai sẽ được chia sẻ giữa Iran và Oman.

Đáng chú ý, Iran cảnh báo việc cho phép tàu thuyền đi lại tự do chỉ kéo dài trong vòng 60 ngày. Sau thời hạn đó, nước này dự kiến áp dụng cơ chế thu phí đối với các tàu thương mại đi qua eo biển. Trước đây, mức phí được đề xuất từng được ước tính lên tới 2 triệu USD đối với mỗi tàu chở dầu.

“Trong tình hình hiện nay, chúng tôi không thể chỉ dựa vào thông tin về một thỏa thuận rồi lập tức kết luận rằng mọi thứ đã an toàn để khởi hành”- một người phát ngôn ngành vận tải biển cho biết.

Theo BIMCO, quyết định có đi qua eo biển Hormuz hay không hiện vẫn phụ thuộc vào đánh giá của từng thuyền trưởng về mức độ an toàn đối với thủy thủ đoàn và hàng hóa trên tàu.

Dù một số tàu đã tiếp tục hoạt động bằng cách chấp nhận rủi ro kể từ khi xung đột nổ ra, BIMCO ước tính hiện vẫn còn khoảng 600 tàu bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư, trong đó có khoảng 250 tàu chở dầu.

Trước khi chiến tranh bùng phát, eo biển Hormuz là tuyến hàng hải nhộn nhịp với hơn 130 lượt tàu qua lại mỗi ngày, đảm nhiệm khoảng 20% lượng dầu vận chuyển trên toàn thế giới. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này cũng có thể tác động đáng kể đến thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Giới chuyên gia nhận định rằng ngay cả khi thỏa thuận hòa bình được thực thi đúng cam kết, quá trình khôi phục hoạt động hàng hải tại Hormuz nhiều khả năng sẽ diễn ra từng bước. Việc rà phá thủy lôi, xác lập hành lang hàng hải an toàn và khôi phục niềm tin của các hãng tàu quốc tế sẽ là những điều kiện tiên quyết trước khi tuyến vận tải huyết mạch này có thể hoạt động bình thường trở lại.

Trọng Trí (theo NY Post)