Trung Quốc: AI xóa sổ 12.000 chương trình đào tạo đại học

Nhiều ngành học truyền thống ở Trung Quốc đã biến mất - Ảnh: Xinhua News

Trong giai đoạn 2021-2025, các trường đại học Trung Quốc đã dừng tuyển sinh hoặc hủy bỏ hơn 12.000 chương trình đào tạo, đồng thời mở mới hơn 10.000 chương trình khác. Nhìn vào danh sách bị cắt giảm, nhiều phụ huynh dễ giật mình khi những ngành tưởng như “an toàn” và quen thuộc như: quản trị du lịch, kế toán hay hành chính văn phòng cũng nằm trong diện bị ảnh hưởng.

Thay vào đó, các trường được khuyến khích mở rộng đào tạo ở những lĩnh vực mũi nhọn như AI, khoa học dữ liệu, robot, bán dẫn, công nghệ sinh học và năng lượng mới.

Tuy nhiên, đằng sau con số 12.000 bị xóa sổ ấy không phải là sự biến mất của giáo dục truyền thống, mà là một cuộc “thay máu” triệt để nhằm bắt kịp nhu cầu thực tế của nền kinh tế số. Đây cũng là xu hướng tất yếu mà các trường đại học ở nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang từng bước dịch chuyển trong mùa tuyển sinh gần đây.

Ngành học biến mất do yêu cầu nghề nghiệp thay đổi

Phụ huynh tìm hiểu thông tin tuyển sinh tại Trung Quốc. Sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ đang khiến việc lựa chọn ngành học trở thành mối quan tâm lớn của nhiều gia đình - Ảnh: VCG

Nhiều phụ huynh lo lắng rằng các ngành xã hội, ngoại ngữ hay truyền thông đang mất dần đi giá trị trước sự đa năng của công nghệ. Nhưng thực tế, điều đang diễn ra không phải là sự biến mất của một ngành học, mà là sự thay đổi căn bản về yêu cầu nghề nghiệp.

Một sinh viên ngoại ngữ ngày nay không chỉ cần giỏi ngôn ngữ mà còn phải biết sử dụng các công cụ dịch thuật số, hiểu truyền thông đa nền tảng và có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Người làm truyền thông không chỉ biết viết, mà còn cần hiểu dữ liệu, công nghệ và hành vi người dùng trên môi trường số.

Ngay cả trong các lĩnh vực như giáo dục, tài chính, marketing hay quản trị kinh doanh, công nghệ cũng đang trở thành một phần không thể tách rời. Xu hướng nổi bật hiện nay là sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn với kỹ năng công nghệ, thay vì sự phân chia rạch ròi giữa các nhóm ngành như trước đây.

Trong nhiều năm, câu hỏi quen thuộc của phụ huynh mỗi mùa tuyển sinh luôn là: “Ngành nào đang hot?” hoặc “Ngành nào dễ xin việc?”. Nhưng trong bối cảnh AI phát triển nhanh chóng, những câu hỏi mang tính ngắn hạn ấy không còn đủ độ an toàn.

Một ngành học có nhu cầu cao hôm nay chưa chắc vẫn giữ nguyên lợi thế sau 5 hay 10 năm nữa. Ngược lại, nhiều ngành tưởng chừng truyền thống vẫn có thể tạo ra cơ hội nghề nghiệp đột phá nếu được cập nhật theo xu hướng mới.

Chọn ngành học hay chọn năng lực cốt lõi?

Sinh viên thực hành tại phòng thí nghiệm robot và trí tuệ nhân tạo. Trung Quốc đang đẩy mạnh đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực AI, bán dẫn và tự động hóa như một phần của chiến lược phát triển công nghệ quốc gia - Ảnh: JP News

Các chuyên gia giáo dục cho rằng trong thời đại AI, điều quan trọng nhất không phải là tìm một ngành học “an toàn tuyệt đối” — bởi thực tế cho thấy không ai có thể dự đoán chính xác thị trường lao động sẽ thay đổi ra sao trong một thập kỷ tới. Điều duy nhất chúng ta có thể chuẩn bị ngay từ bây giờ là những năng lực giúp đứa trẻ thích nghi với mọi biến động. Đó là tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề phức tạp, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và đặc biệt là tinh thần tự học.

AI có thể xử lý thông tin, phân tích dữ liệu và lập trình nhanh hơn con người. Nhưng khả năng sáng tạo mang tính bản sắc, sự thấu cảm sâu sắc giữa người với người và năng lực đưa ra quyết định dựa trên các giá trị đạo đức trong những tình huống phức tạp vẫn là những "vùng đất" mà công nghệ khó lòng thay thế.

Bên cạnh niềm vui con trai tốt nghiệp THPT, chị Hương còn có thêm nỗi lo về việc chọn ngành vào đại học cho con - Ảnh: Nguyễn Thuận Cứ đến mỗi mùa tuyển sinh, chị Thu Hương, một phụ huynh có con trai đang học cấp 3 tại Đà Nẵng, lại mất ăn mất ngủ. Năm nay, nỗi lo của chị còn lớn hơn khi con trai vừa tốt nghiệp phổ thông trung học và đang phải chọn ngành để đăng ký nguyện vọng vào đại học. “Tôi đọc báo thấy bảo AI sắp thay thế hàng loạt ngành nghề. Con tôi định thi vào ngành CNTT, nhưng không biết liệu bốn năm nữa khi ra trường, ngành này còn cần nhân lực không?” – chị Hương lo lắng. Nỗi băn khoăn của chị Hương không phải cá biệt. Khi trí tuệ nhân tạo đang phát triển với tốc độ chóng mặt, câu hỏi “học ngành gì để không bị AI thay thế?” đã trở thành nỗi trăn trở chung của hàng triệu phụ huynh và học sinh.

Nguyễn Thuận